Βιβλιοκριτική: "Μεταφορικά μιλώντας" του Βασίλη Μαλισιόβα | Γράφει ο Κώστας Τραχανάς

Μεταφορικά μιλώντας
Οι μεταμορφώσεις σημασιών στη γλώσσα μας
Συγγραφέας: Βασίλης Μαλισιόβας
Ημερομηνία έκδοσης: 07/2026
ISBN: 978-960-547-789-9
Σελίδες: 128

Εκδόσεις: Άγκυρα

 Γράφει ο Κώστας Τραχανάς

Το βιβλίο αυτό εστιάζει στον μεταφορικό λόγο, όπως αποτυπώνεται στην καθημερινή ενημέρωση και επικοινωνία.

Από υλικές εικόνες και συγκεκριμένες περιστάσεις της κοινωνικής ζωής αφορμάται κάθε λήμμα του βιβλίου αυτού, ενώ ακολουθεί πλήθος αντίστοιχων παραδειγμάτων (δημόσιου και ιδιωτικού λόγου) για τη μεταφορική χρήση, τα οποία αναλύονται, επεκτείνοντας (για παράδειγμα: ονόματα, επώνυμα, τοπωνύμια) και εμβαθύνοντας σε ποικίλα γλωσσικά επίπεδα (φωνολογία, μορφολογία ,συντακτικά σχήματα). Συχνά ο σχολιασμός είναι προσίδιος προς τον χαρακτήρα της μεταφοράς: παιγνιώδης, γελοιογραφικός και ανατρεπτικός. Το εύρος των θεματικών καλύπτει ποικίλες πτυχές, ενώ παρουσιάζονται οι πολιτισμικοί αντικατοπτρισμοί τους στις αφηγήσεις, στη χριστιανική γραμματεία, στη λαϊκή παράδοση, στα τραγούδια, στη λογοτεχνία.

Οι γλωσσικές μεταφορές, πολύ περισσότερο από απλοί ρητορικοί μηχανισμοί, είναι βασικοί τρόποι να κατανοούμε και να προσδιορίζουμε τον κόσμο. Κατά βάθος απηχούν μια παλαιότερη εποχή, αποθηκευμένη βαθιά στη συλλογική μνήμη της γλώσσας, κατά την οποία ο άνθρωπος κατανοούσε τον κόσμο λιγότερο με αφαιρετικό συλλογισμό και περισσότερο μέσω αναγωγής σε άλλα αντικείμενα, ιδιότητες, φαινόμενα, που του ήταν οικεία.

Εξετάζονται μεταφορές που ανιχνεύουν τις διασυνδέσεις  της με τους ανθρώπους και τη γλώσσα: με γεωλογικούς όρους (π.χ. έδαφος και υπέδαφος), με τα φυτά και τα δέντρα, με τα ψάρια, τα έντομα, τον κόσμο των πουλιών, την κουζίνα, τις τρίχες, την ραπτική και την ενδυμασία, την μουσική και το τραγούδι, τα γράμματα του αλφαβήτου, στις επιστήμες (μαθηματικά και χημεία), στο κατοικείν, στα μέσα μεταφοράς και στα ΜΜΕ.

Αναφέρουμε κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα:

Τα κάνω ρόιδο= αποτυγχάνω παταγωδώς, βλέπω τα ραδίκια ανάποδα = πεθαίνω, η φύτρα μας είναι από την Ήπειρο, κουκούτσι μυαλό δεν έχεις; κάνω τον ψόφιο κοριό για κάποιον που υποκρίνεται ότι κάτι δεν τον αφορά, βαράγαμε μύγες όλη μέρα στο μαγαζί, σκάει ο τζίτζικας, καλιγώνω τον ψύλλο = είμαι πανέξυπνος, που ΄σουν πέρδικα γραμμένη (όμορφη) κι ήρθες το πρωί βρεγμένη, κύκνειο άσμα = το τελευταίο έργο, κότα λειράτη = δειλός άνθρωπος, Γερακίνα, Περιστέρα, Κόκοτας, Γκιωνάκης, Πέρδικα Θεσπρωτίας, Περιστέρι Αττικής, να τον κλαίνε οι ρέγκες για αξιολύπητο άνθρωπο, είχε γαρίδα το μάτι μέχρι το πρωί, είχε ένα κορμί σα χέλι, Ψαραντώνης, Αστακός Αιτωλοκαρνανίας, Πόρτο Χέλι, άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου, βουνό τα σκουπίδια, χαμός στο ίσιωμα = χαοτική κατάσταση, φτιάξαμε το μαγαζί από το μηδέν, τρεις κι ο κούκος στην παρουσίαση του βιβλίου, εννιά έχει ο μήνας = για παντελώς αδιάφορο άτομο, έμεινα στον άσο = καταστράφηκα οικονομικά, Άσσος Κορινθίας, Τετράλοφος Κοζάνης, άνθρακες ο θησαυρός, πίσσα σκοτάδι, έχει μέταλλο η φωνή του, σιδερένιος Στέφανε, χρυσό παιδί ο Νίκος, Αδαμαντίδης, Ζαφείρης, Σιδηρόκαστρο Σερρών, σε υψηλούς τόνους διεξήχθη η συνεδρίαση, τρεις λαλούν και δυο χορεύουν δηλώνει πλήρη ασυνεννοησία και προχειρότητα , συγχορδία επιθέσεων βλέπει ο υπουργός, βιρτουόζος των γηπέδων, του έψαλε τον εξάψαλμο, διαβόλου κάλτσα ο Τάκης, παίρνω το καπέλο μου και φεύγω, βγάζω άσο απ΄ το μανίκι, κουνάω μαντήλι = αποχαιρετώ, η γλώσσα του κόβει και ράβει, έχω ράμματα για τη γούνα του, παραβιάζω ανοικτές θύρες, τα επιβλητικά Τζουμέρκα είναι το μπαλκόνι της Ηπείρου, χτυπάω το κεφάλι μου στον τοίχο = μετανιώνω, ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθο βαλέτω, Κεραμίδας, Χαλικόπουλος, Ανώγειο/Ανώι Πρέβεζας, Μάνδρα Αττικής, έχει μυαλό ξουράφι αυτό το παιδί, παρά τρίχα γλιτώσαμε το τρακάρισμα, στο τέλος ξυρίζουν το γαμπρό, Κατσαρός, Ψαλίδας, Μαλλιάς, Κτένι Κοζάνης, βίρα τις άγκυρες = ξεκινώ με ενθουσιασμό, άραξε, όλα θα πάνε καλά, καταποντίστηκε η μετοχή της εταιρείας, ναυάγησαν τελικά οι συνομιλίες, τρικυμία εν κρανίω = σύγχυση, γλυκανάλατη ταινία, νερόβραστο ανέκδοτο, νόστιμη η γραμματέας, υμείς έστε το άλας της γης εάν δε το άλας μωρανθή, εν τίνι αλισθήσεται; το χιούμορ είναι το αλατοπίπερο της ζωής, τον έκανε με τα κρεμμυδάκια = τον κατατρόπωσε, βράσε όρυζα, τρώω χυλόπιτα, πιάνω κάποιον στα πράσα = τον πιάνω επ΄ αυτοφώρω, κάθομαι σ΄ αναμμένα κάρβουνα = μεγάλη ανυπομονησία, φιλώ κατουρημένες ποδιές, παρελθέτω απ΄ εμού το ποτήριον τούτο, χωρίζουμε τα τσανάκια μας = παύουμε να έχουμε σχέση, μασάω τα λόγια μου = μιλάω με υπεκφυγές, έχουμε γίνει σίριαλ, τώρα που έσβησαν οι προβολείς, τον ξέχασαν όλοι τον καθηγητή μας, μας κρέμασαν στα μανταλάκια = γίναμε θέμα, αυτά είναι ψιλά γράμματα…

Στην καρδιά του γλωσσικού συστήματος, οι μεταφορές ανοικειώνουν τον κόσμο ορίζοντάς τον εκ νέου στη συνείδηση, εξερευνώντας τις αναπαραστάσεις του, επανεπινοώντας τη γλώσσα. Αναδυόμενες από μια οντολογική σχέση με τα πράγματα, δηλώνουν την επιθυμία να μετασχηματίσουμε τη ζωή. Αποδίδεται στον Νίτσε η ρήση ότι η αλήθεια είναι «ένας κινητός στρατός μεταφορών», το βιβλίο του Βασίλη Μαλισιόβα είναι η αρματωσιά μας…  

Πρόκειται για ένα βιβλίο αψεγάδιαστης ομορφιάς.

Πραγματικό διαμάντι.

Διαβάστε το.

Ο Βασίλης Μαλισιόβας γεννήθηκε το 1970 στη Μαρκινιάδα Άρτας. Σπούδασε κλασική φιλολογία και κοινωνική θεολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ως ερευνητής έχει συνεργαστεί –μεταξύ άλλων– με το Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης (ΜΕΛΤ) και το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ). Ως διορθωτή-επιμελητή κειμένων τον έχουν εμπιστευθεί πολλές εφημερίδες και περιοδικά (Η Καθημερινή, Ο Κόσμος του Επενδυτή, Επιλογή, Πεμπτουσία κ.ά.), καθώς και εκδοτικοί οίκοι [Αλεξάνδρεια, ΕΑΠ, Κέντρο Λεξικολογίας / λεξικά Γ. Μπαμπινιώτη, Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος (Γραφείο Εκδόσεων), Λιβάνης, Παπαδήμας, Μεταίχμιο, Άγκυρα, Παπαζήσης κ.ά.]. Είναι εταίρος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας (ΕΛΕ) και της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας (Αρσάκεια-Τοσίτσεια Σχολεία). Επί σειρά ετών καταγράφει τα ιδιώματα της ιδιαίτερης πατρίδας του, αξιοποιώντας τα στη σύνταξη Ηπειρώτικου Λεξικού. Εργάζεται ως επιμελητής εκδόσεων.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.