Βιβλιοκριτική: "Στο πλάι των τεράτων" του Μιχάλη Κατράκη | Γράφει η Δέσποινα Νάσσου

Στο πλάι των τεράτων
Συγγραφέας: Μιχάλης Κατράκης
Ημερομηνία έκδοσης: 08/2026
ISBN: 978-618-5763-61-9
Σελίδες: 109

Εκδόσεις: Συρτάρι

Γράφει η Δέσποινα Νάσσου

Ο Μιχάλης Κατράκης, επιστρέφει με την ποιητική συλλογή «Στο πλάι των τεράτων» από τις εκδόσεις Συρτάρι, Αυγ. 2026, σε επιμέλεια Γιώργου Χουδαλάκη. Και επιστρέφει όχι μόνο δυναμικά αλλά και γειωμένα, θα τολμούσα να πω και αντρίκια, με την έννοια της στιβαρότητας και της ευθύβολης ματιάς που σπανίζει.

Για την Ειρήνη και την Αθανασία, γράφει η αφιέρωση της πρώτης σελίδας. Δύο ονόματα, δύο ιδέες, αντιστοιχούν σε υπαρκτά πρόσωπα και είναι θαυμαστό πόσο συν-ταιριάζουν με τα πανανθρώπινα ζητούμενα.

Στις παλλόμενες σελίδες της συλλογής, θα βρούμε ποίηση με κοινωνικό και ανθρωπιστικό πρόσημο. Οι στίχοι του Κατράκη, διεκδικούν, δεν φοβούνται να πουν τα πράγματα με το όνομά τους, εμπεριέχουν φλόγα και ηρεμία ταυτόχρονα.

Θα μιλω ομορφα

Θα μιλώ όμορφα, όπως προσμένουν

με εύηχες λέξεις, σύνθετες πολυσύλλαβες, λόγιες,

να μην ενοχλώ.

Όμορφα θα γράφω

λίγα ορθογραφικά, άψογη στίξη, ορθά νοήματα χωρίς ίχνος πρόκλησης.

Θα γελώ όλο χάρη

με ένα μετριασμένο μειδίαμα κι όταν θρηνώ,

θα το κάνω με υπόκωφο τρόπο μέσα στην πιο σκληρή μου ώρα, κανέναν να μην προκαλώ.

Όταν γαμώ,

θα ‘χω το στόμα μου κλειστό και μετρημένες τις ανάσες

και τον πόθο, τον κάθε πόθο κατεσταλμένο, κανείς να μην το καταλάβει.

Κι όλα αυτά θα τα κάνω

με κάθε μέτρο και προφύλαξη, κανένας να μην πάρει μυρουδιά, όχι από αιδώ ή διακριτικότητα,

αλλά για να αδρανήσουν με το περιστατικό μου, να με πάρουν στα χέρια τους,

να θελήσουν να με φιλήσουν που στέκω έτσι ταπεινά

και να εκραγώ όσο πιο κοντά γίνεται στα χυδαία τους πρόσωπα.

Διότι η συγκεκριμένη ποιητική συλλογή, γεννήθηκε από την ματιά ενός ανθρώπου, που είναι ενεργά και συνειδητά στην αρένα της ζωής, με τις ιδιότητες του ως πατέρας, σύντροφος, εργαζόμενος, άντρας, άνθρωπος εν τέλει με ευάλωτες πλευρές, με όσα τον χαράζουν εσωτερικά και με απόλυτη επίγνωση αυτών.

ΜΠΑΡΜΠΙ

Αγαπητά μεγαλοστελέχη

της ιστορικής για το ανθρώπινο είδος

Mattel,

σας γράφω ως ανήσυχος

πατέρας

αφενός για να εξάρω το ήθος

με το οποίο υπηρετείτε

την ανατροφή προνομιούχων

λευκών κοριτσιών ανά τον κόσμο

όλα αυτά τα χρόνια

προβάλλοντας πρότυπα ευεργετικά

για τα ίδια αλλά και για την κοινωνία

και αφετέρου

για να επιστήσω την προσοχή σας

σε μια γενικευμένη ανάγκη

επικαιροποίησης αυτών των προτύπων

και προφανώς αναφέρομαι

στην εξηντάχρονη, μεστωμένη

ξανθούλα Barbie.

Πόσα κορίτσια δε βρήκαν καθοδήγηση

από την Barbie νοικοκυρά

αισθητική αρωγή

από την Barbie μανεκέν

τη χαριτωμένη ταπεινότητα

του άφωνου ψαριού

με την Barbie γοργόνα

τη σωστή τους θέση

με την Barbie μανούλα- μανουλίτσα

τη φλογερή τους δοτικότητα

με την Barbie σέξι σύμβολο

και την ανεμελιά του τίποτα

με την Barbie σόπινγκ γκιρλ

ή ακόμα και το εύπεπτο χαμόγελο

μίας Barbie ποπ άιντολ

αλλά και πόσα μα πόσα ακόμα

πρότυπα

όλα για τις πτυχές του

Γ Κ Ι Ρ Λ Π Α Ο Υ Ε Ρ

που τόσο έχει βοηθήσει

τις τρυφερές μου θυγατέρες

μα, σκέφτομαι πως το ευγενές

Δ.Σ.

έχει μείνει κάπως πίσω

νέα πρότυπα είναι αναγκαία

ιδιαίτερα για τα έφηβα

κορίτσια

κι έχω θυγατέρες

δεκαεπτάχρονες καλλονές

που σύντομα θα ανακαλύψουν

τον κόσμο ετούτο

των αντρών και άρα

έχουν μείνει και εκείνες λίγο πίσω.

Προτείνω, ταπεινά, ιερά τέρατα

του μάρκετινγκ

μια νέα σειρά με όλα όσα πρέπει

να γνωρίζει ένα κορίτσι για αυτόν

τον όμορφο, αντρικό κόσμο

κούκλες που έχουμε ανάγκη

για επιμορφωτικούς σκοπούς και

ενδεικτικά αναφέρω:

Barbie καταδεκτική

Barbie πρόθυμη

Barbie άφωνη

Barbie σπερματοδόχος

Barbie πρόπερτι οφ (εδώ θα γράφουν τα μικρά κορίτσια το όνομα του αγαπημένου τους)

Barbie ξυλοφορτωμένη

Barbie μου άξιζε

Barbie βιασμένη

Barbie μα είναι συζυγικό προνόμιο

Barbie με το μωρό του βιαστή της

Barbie ευτυχής εξευτελισμένη

Barbie δολοφονημένη

Αυτά ενδεικτικά•

είναι μία σειρά πρακτικά

άπειρων μοντέλων. Εσείς ξέρετε

καλύτερα.

Εγώ απλώς προτείνω.

Με κάθε ταπεινότητα,

ένας ανήσυχος πατέρας.

Η ποίηση είναι το κανάλι (δι)εξόδου που δίνει ο ίδιος ώστε να επιτευχθεί η κάθαρση, να εκβάλλει ο χείμαρρος που συχνά κατακλύζει τον σκεπτόμενο άνθρωπο της σημερινής παγκοσμιοποιημένης - αν και τόσο περιφραγμένης με συρματόπλεγμα - κοινωνίας μας.

Οι λέξεις του λες και καρφώνονται στο χαρτί, που αν και πυρακτωμένο, διατηρεί την υπόστασή του ώστε να φθάσει ακέραιο στον σκοπό του. Και ποιος είναι αυτός; Νομίζω η αλήθεια, η αντίσταση στις διαβρωτικές δυνάμεις του κάλπικου, του καταναλωτισμού, του εφήμερου και επιφανειακού, της υποκρισίας, της δηθενιάς, της βαθιάς υπαρξιακής μοναξιάς.

ΑΥΤΟΧΕΙΡΙΑ

Η εφηβεία μου

υπήρξε ένα αδυσώπητο φλερτ με την αυτοχειρία.

Σχετικά με αυτό πασχίζω να ξεκαθαρίσω

αν βρήκα τελικά το σθένος από τη δυσειδή μου όψη να απαλλαγώ,

αν τελικά κατάφερα τον έφηβο να σκοτώσω

και τώρα γράφω από έναν σκονισμένο τάφο

ολότελα αποστεωμένος. Όσοι καλά με γνωρίζουν θα ομολογήσουν πως

είμαι ένας άνθρωπος ιδιαίτερος μα γεμάτος ζωή αν και οριακά σχιζοειδής προσωπικότητα

που κρύβει ευγενικά μία αυθεντική απέχθεια για τον ίδιο αλλά κυρίως

για τους πολλούς περαστικούς του ίδιου πεζοδρομίου

με τα περιττώματα

και τα φιλήδονα περιστέρια υπό μορφή εσωστρέφειας.

Αυτό από μόνο του είναι αρκετή απόδειξη.

Ο έφηβος, προφανώς, επιβίωσε της αυτοχειρίας

με επιφανειακές εκδορές και επιπόλαια τραύματα.

Κι έτσι ακόμα,

ένα ξεσκόνισμα χρειάζεται

ετούτο το στενό δωμάτιο.

Ο Κατράκης, γράφει. Και γράφει από την καρδιά, ώριμα, γνωρίζοντας καλά τι λέει και τι αφήνει ως παρακαταθήκη στην επόμενη γενιά. Φέγγει παρά τα σκοτάδια και τα τέρατα που τον στοιχειώνουν, όπως στοιχειώνουν αρκετούς από εμάς τελικά, μα αφήνει χνάρια νωπά ώστε οι νέοι να πιάσουν το νήμα, αν το θελήσουν, από εκεί που το ανεμίζουν οι στίχοι του.

Ο θυμός και η αγανάκτηση, κοχλάζουν μεν μεταβολίζονται δε, στο δημιουργικό καζάνι της ποιητικής γραφής, με απόσταγμα ευθύνης και οράματος.

Η ασπρόμαυρη φωτογραφία του εξωφύλλου ανήκει στον Ιωάννη Χατζάτογλου, με τα γράμματα τίτλου στο βαθύ κόκκινο χρώμα του αίματος. Ίσως γιατί κάποια τέρατα παύουν να διψούν για αίμα, όταν μαθαίνουμε να περπατάμε πλάι τους.

Μιχάλη Κατράκη, να πάει ψηλά!

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο: εδώ