Η πολυγραφότατη και πολυβραβευμένη συγγραφέας Βησσαρία Ζορμπά-Ραμμοπούλου είναι η σημερινή καλεσμένη των Τεχνών και ο λόγος φυσικά αποτελεί το πλούσιο συγγραφικό της έργο. Εστιάζοντας λίγο περισσότερο στη μεγάλη αγάπη της για το ιστορικό μυθιστόρημα, θα αναφερθεί στο βιβλίο της με τίτλο «Ουμπάιντα, Το καραβάνι των ψυχών», που κυκλοφόρησε το 2022 από τις εκδόσεις «Πατάκη», για θα μας δώσει πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες.
Συνέντευξη στη Στέλλα Πετρίδου
Κυρία Ζορμπά, η συγγραφή αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής σας δεδομένου της μεγάλης σε παραγωγή εργογραφίας σας. Πώς προκύπτει όμως αυτή η μεγάλη αγάπη;
Πράγματι, δεν υπάρχει ημέρα που να μην διαβάσω κάποια σελίδα ή να μη γράψω κάτι…. Ή να μην ασχοληθώ με την έρευνα για κάποιο ζήτημα που σχετίζεται με κάποιο γραπτό μου∙ όσο «φορτωμένη» κι αν είναι η μέρα μου, θα εξασφαλίσω χρόνο για γραφή ή ανάγνωση, γιατί αυτό αγαπώ και αυτό με αποφορτίζει άμεσα και καταλυτικά. Δεν συνειδητοποίησα τη χρονική στιγμή που προέκυψε αυτή η επιλογή στη ζωή μου.. Θυμάμαι μόνο πως αγαπούσα πάντοτε την αφήγηση, τα παραμύθια, τα τραγούδια. Και με θυμάμαι πάντοτε, από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, να σκαρώνω ιστοριούλες, τις οποίες κατέγραφα σε παιδικά τετράδια και προσπαθούσα να τις εικονογραφήσω κιόλας. Σχεδόν ταυτόχρονα με την κατάκτηση της γραφής, νομίζω, προέκυψε και η αγάπη για τη συγγραφή…
Ως πολυγραφότατη και πολυβραβευμένη συγγραφέας που είστε, πείτε μας για τον ρόλο που κατέχει η λογοτεχνία στις μέρες μας; Είναι πρωταγωνιστικός, συμπληρωματικός ή δευτερεύων ρόλος; Καλύπτει τις βαθύτερες ανάγκες του ανθρώπου, τον προστατεύει από τυχόν παρασπονδίες και επικίνδυνες αποκλίσεις της ζωής που επιλέγει να έχει ή μήπως όχι;
Δυστυχώς, η λογοτεχνία, στην Ελλάδα τουλάχιστον, δεν παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στις ζωές των ανθρώπων. Το διάβασμα και ο ποιοτικός χρόνος που αποδίδεται σε αυτό έχουν παραγκωνιστεί από τις οθόνες και την σχεδόν εμμονική ενασχόληση των ανθρώπων με αυτές. Όμως η λογοτεχνία αποτελεί βαθύτερη και ουσιαστική ανθρώπινη ανάγκη, η προσήλωση των παιδιών στην αφήγηση είναι χαρακτηριστικό δείγμα της ανάγκης αυτής. Επομένως η έλλειψή της δημιουργεί φαινόμενα «στερητικού συνδρόμου», αν μου επιτρέπεται η έκφραση, στο σύγχρονο άνθρωπο και ειδικά στον έφηβο και στον νέο. Απλά, δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει την αιτία του εσωτερικού οτυ ελλείμματος, δεν γνωρίζει πού να το αποδώσει και πώς να το «θεραπεύσει». Βιώνει αυτήν την κατάσταση που λέμε «δεν ξέρει τι του φταίει»…Είναι θέμα παιδείας και υποχρέωση των κοινωνικοποιητικών φορέων αγωγής να οδηγηθεί στη λογοτεχνική ανάγνωση και απόλαυση ο νέος άνθρωπος, να σπάσει τα δεσμά της εγωκεντρικής θεώρησης της ζωής, να γνωρίσει το «Αλλού» και τον «Άλλον» του κόσμου μέσα από λογοτεχνικά κοιτάσματα σοφίας και μέσα από αυτήν τη διαδρομή να προσεγγίσει διαφορετικά τον εαυτό του και τη ζωή.
Έχετε υπηρετήσει σχεδόν όλα τα είδη του λόγου μέχρι σήμερα και αυτό είναι αξιέπαινο. Απευθύνεστε άλλοτε σε μικρούς και άλλοτε σε μεγάλους αναγνώστες με την ίδια υπευθυνότητα, δείχνοντας κάθε φορά την ανάλογη προσοχή στο έργο σας ώστε να καλύπτει πλήρως τις απαιτήσεις του αναγνωστικού σας κοινού. Σε ποιο λογοτεχνικό είδος όμως τρέφετε ιδιαίτερη αδυναμία και γιατί;
Αγαπώ ιδιαίτερα το ιστορικό μυθιστόρημα. Κι αυτό, γιατί μέσα από το συγκεκριμένο είδος ο αναγνώστης γνωρίζει την πορεία του ανθρώπου στο χρόνο, ανακαλύπτει το συνάνθρωπο μέσα από τη διαχρονικότητα των συναισθημάτων, των σκέψεων και των έργων προηγούμενων γενεών, αποκτά την απαιτούμενη ενσυναίσθηση απέναντι στο άγνωστο και στο διαφορετικό, κατανοεί πληρέστερα τα σύγχρονα γεγονότα και, το κυριότερο, διαμορφώνει προσωπική στάση πιο ουσιαστική απέναντι στα φαινόμενα της σύγχρονης ζωής. Ειδικά για τους νέους ανθρώπους το ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να γίνει το όχημα που θα προσφέρει γνώση και συνειδητότητα με έναν πιο ευχάριστο, πιο βιωματικό και προσωπικό τρόπο.
Ποια συμβουλή θα δίνατε σε έναν νέο άνθρωπο που επιθυμεί ν’ ασχοληθεί για πρώτη φορά με τη συγγραφή;
Να διαβάζει, να ερευνά και να παρατηρεί. Και ύστερα να οπλιστεί με εργατικότητα και υπομονή, γιατί η συγγραφή δεν είναι απλώς «έπεα πτερόεντα». Είναι και χειρωνακτική εργασία που απαιτεί πολύωρη ενασχόληση. .Έπειτα, να είναι αυστηρός, ώστε να μπορεί να βλέπει τα λάθη του, να κόβει παραγράφους, να σκίζει σελίδες…Και βέβαια να είναι ταπεινός μπροστά στη ζωή και στον άνθρωπο: να αναζητά την έμπνευσή του παντού, να μην «περιφρονεί» τα ασήμαντα και τους «ανώνυμους», να αγαπά τους λογοτεχνικούς χαρακτήρες που δημιουργεί.
Δεδομένου της πληθώρας των βιβλίων που κυκλοφορούν ετήσια στην αγορά τα τελευταία χρόνια, μπορεί πλέον ένας συγγραφέας να βιοποριστεί μόνο από τα έργα του; Ποια η γνώμη σας;
Όχι, βέβαια.. Αλλά, νομίζω πως αυτό ήταν πάντοτε ζήτημα για τους Έλληνες δημιουργούς του λόγου: γράφουμε σε μια γλώσσα «ανάδελφη», που μιλιέται μόνον από εμάς. Επομένως, είναι και το αγοραστικό μας κοινό περιορισμένο. Δεν είναι το ίδιο να γράφεις στα αγγλικά, αν είσαι Άγγλος, στα γαλλικά αν είσαι Γάλλος, στα Ισπανικά.. Στις παραπάνω περιπτώσεις, εκτός από το δημιουργό και τη χώρα καταγωγής του, τη γλώσσα των έργων του την μιλούν και την κατανοούν πάρα πολλοί άνθρωποι σε άλλες χώρες και κράτη ανά την υφήλιο…..
Μπορεί να υπάρξει δημιουργία χωρίς έμπνευση; Εσείς ως δημιουργός, που έχετε διανύσει μια τόσο αξιόλογη πορεία στο χώρο του βιβλίου, πιέσατε ποτέ τον εαυτό σας να δημιουργήσει κατά παραγγελία;
Δεν μπορώ να δώσω μια γενικευτική απάντηση… Ξέρω, βέβαια, πως υπάρχουν δημιουργοί που έγραψαν αριστουργήματα μετά από παραγγελία. Αλλά νομίζω πως ήταν θέμα συγκυρίας: η παραγγελία πιθανώς ήρθε, αφού ο δημιουργός είχε ήδη κάτι έτοιμο στο μυαλό ή στο συρτάρι του, διαμορφωμένο από τα δικά του ενδιαφέροντα και τη δική του έμπνευση…. Προσωπικά, δεν μπορώ να γράψω μυθιστόρημα κατά παραγγελία. Έχω ανταποκριθεί στη συγγραφή διηγημάτων με προκαθορισμένο θεματικό κέντρο, αλλά ως εκεί. Πιστεύω, ακόμη, πως θα ήταν κάτι «ασφυκτικό» για μένα να δουλέψω με προπληρωμένη παραγγελία, κάτι πολύ συνηθισμένο στο εξωτερικό..
Έχετε βραβευτεί πολλές φορές σε Πανελλήνιους Διαγωνισμούς. Μάλιστα, όπως διαβάζουμε και στο βιογραφικό σας σημείωμα, το μυθιστόρημά σας «Το κρυμμένο εργοστάσιο παιχνιδιών» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Πατάκη» απέσπασε το Βραβείο Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Το βιβλίο σας «Σελίδες ενός έφηβου χειμώνα» που επίσης κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Πατάκη» συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα των Κρατικών Βραβείων, ενώ το μυθιστόρημά σας «Το καλοκαίρι των Αβάρων» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος» συμπεριλήφθηκε στη Βραχεία Λίστα του περιοδικού Αναγνώστης. Επίσης, το 2018 βραβευτήκατε από το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, για την τραγωδία «Μελέαγρος: Ο γιος της Αλθαίας», ενώ το 2019 το ιστορικό μυθιστόρημά σας «Οι ματαιωμένοι αρραβώνες - Η 29η Απρίλη 1453» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Πατάκη» συμπεριλήφθηκε στη Βραχεία Λίστα Υποψηφιοτήτων για το Κρατικό Βραβείο Εφηβικού Μυθιστορήματος. Τέλος, το 2025 το ιστορικό μυθιστόρημά σας «Ο Σπετσέρης του Λεπάντο: 1571 - Η χρονιά της Ναυμαχίας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Αρτέον» συμπεριλήφθηκε στη Βραχεία Λίστα για το Βραβείο Ιστορικού Μυθιστορήματος του Ιδρύματος Κων/νου και Αρτέμιδος Κυριαζή. Πώς νιώθετε για όλα αυτά; Θεωρείτε πως μέσα από όλες αυτές τις τιμές ανταμείβεστε κατά κάποιον τρόπο για την πολύτιμη προσφορά σας στον ελληνικό πολιτισμό;
Η διάκριση ενός έργου μου είναι για μένα μεγάλη τιμή, γιατί σημαίνει πως κάποιοι εξειδικευμένοι, εξαιρετικά καταρτισμένοι και έμπειροι άνθρωποι του λογοτεχνικού χώρου το διάβασαν, το απόλαυσαν, το ξεχώρισαν. Είναι βέβαια μια ηθική ανταμοιβή αλλά και ένας τρόπος πιο αντικειμενικός να κρίνω την πορεία μου: έτσι, δεν επαφίεμαι στην υποκειμενικότητα των δικών μου απόψεων και των κρίσεων αυτών που με αγαπούν. Και με αυτόν τον τρόπο η διάκριση γίνεται ένα επιπλέον κίνητρο για να συνεχίζω..
Κρατώ στα χέρια μου το μυθιστόρημά σας με τίτλο «Ουμπάιντα, Το καραβάνι των ψυχών» που κυκλοφόρησε το 2022 από τις εκδόσεις «Πατάκη». Πρόκειται για ένα βιβλίο που με ιστορική ακρίβεια ταξιδεύει τον αναγνώστη του πίσω στον χρόνο, προσφέροντάς του ταυτόχρονα γνώση και ψυχαγωγία μαζί. Μιλήστε μας περισσότερο γι’ αυτό και για τον τίτλο που επιλέξατε να έχει. Πείτε μας δυο λόγια και για το περιεχόμενό του.
Το μυθιστόρημα αρχίζει στη Μέκκα το 633 μ.Χ., ένα χρόνο μετά από το θάνατο του Μωάμεθ. Ουσιαστικά η ιστορία παρακολουθεί το ταξίδι ενός καραβανιού, με αρχηγό τον άραβα Ουμπάιντα από τη Μέκκα προς την Ιερουσαλήμ, την οποία πολύ πρόσφατα είχαν ανακτήσει τα χριστιανικά στρατεύματα του αυτοκράτορα Ηρακλείου από τους ζωροάστρες Πέρσες. Παράλληλα, παρακολουθούμε την εξέλιξη της ερωτικής σχέσης που αναπτύσσεται ανάμεσα στον νεαρό άραβα και πρώην σκλάβο Ισμαέλ, βοηθό του αρχηγού Ουμπάιντα και στην αρχοντο-αναθρεμμένη ταξιδιώτισσα Σωσάννα. Το ταξίδι εξελίσσεται σε μία γοητευτική για τους έφηβους αναγνώστες περιπέτεια καθώς στην πορεία του ανακαλύπτονται εγκαταλελειμμένοι οικισμοί-«φαντάσματα» και «υπόγεια» χωριά, ενώ κυκλοφορούν φήμες για μυστηριώδη εμφάνιση μάγων και φυλάρχων. Ωστόσο, πρόκειται για περιπέτεια εγκιβωτισμένη σε συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, την οποία έπρεπε να αποδώσω με ακρίβεια και σεβασμό στους αναγνώστες. Παρότι ο Ουμπάιντα, ο αρχηγός του καραβανιού δεν είναι ο άμεσος πρωταγωνιστής της ιστορίας, δίνει το όνομά του στον τίτλο του μυθιστορήματος, γιατί διατρέχει με την παρουσία και τις επιλογές του όλο το ταξίδι. Άλλωστε, το κεφάλαιο που αποτυπώνει περιεκτικότερα, κατά την άποψή μου, όλο το νόημα του βιβλίου είναι το τελευταίο κεφάλαιο. Εκεί ο Ουμπάιντα συμπυκνώνει σε ένα μονόλογο όλη τη σοφία που κατέκτησε μέσα από την αποδοχή και την ανεκτικότητα, στις οποίες οδηγήθηκε μέσα από τον πόνο των προσωπικών του απωλειών.
Τι σας ενέπνευσε για τη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου και πόσος χρόνος χρειάστηκε για την ολοκλήρωσή του, δεδομένου ότι πρόκειται για ένα αρκετά απαιτητικό ιστορικό βιβλίο που προϋποθέτει σχολαστική μελέτη, έρευνα και γνώση, πέρα από φαντασία, έμπνευση, συγγραφική πείρα και δημιουργικό ταλέντο;
Το έναυσμα για τη συγγραφή του συγκεκριμένου μυθιστορήματος προέκυψε από την ομοιότητα που παρατηρείται ανάμεσα στο ταραχώδες σκηνικό εκείνης της περιόδου και στα τεκταινόμενα σήμερα στην ίδια, μάλιστα, περιοχή. Ο φανατισμός, η μισαλλοδοξία, οι αλληλοδιώξεις οι βίαιοι ξεριζωμοί συνθέτουν και σήμερα ένα εκρηκτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο οι άνθρωποι- άτομα και λαοί- προσπαθούν να επιβιώσουν και να περισώσουν την αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ταυτότητας. Η έρευνα για τη συγκέντρωση και διασταύρωση του υλικού και η συγγραφή συμπληρώθηκαν μέσα σε διάστημα τριών ετών.. Αλλά ήταν χρόνος που τον γεύτηκα και τον απόλαυσα.
Στο τέλος του βιβλίου σας παραθέτετε κάποιες σημαντικές χρονολογίες που οφείλει να γνωρίζει ο αναγνώστης διαβάζοντας την ιστορία την οποία αφηγείστε, όπως επίσης και το Γλωσσάρι, στο οποίο ουσιαστικά αναλύετε κάποιες λέξεις σημαντικές που χρησιμοποιείτε και που κατά τη γνώμη σας απαιτούν βαθύτερη ανάλυση για την καλύτερη κατανόησή τους. Θεωρήσατε χρέος σας τις προσθήκες αυτές και γιατί;
Οπωσδήποτε…. Για να αναβιώσω την ατμόσφαιρα μιας εποχής και να προσδώσω αληθοφάνεια και υπόσταση στους λογοτεχνικούς χαρακτήρες μου χρησιμοποιώ ως μέσο τη γλώσσα: λεξιλόγιο και εκφραστικούς τρόπους, δηλαδή, που να «συστήνουν» γλωσσικά τη συγκεκριμένη περίοδο. Επομένως, αν δημιουργούνται εύλογες απορίες ή «άγνωστες λέξεις», ειδικά σε νέους ανθρώπους για τους οποίους η ελληνική γλώσσα μπορεί να μην είναι η μητρική τους, οφείλω να τους διευκολύνω..
Υπάρχουν μηνύματα που περνάει στον αναγνώστη του το βιβλίο σας; Ποια είναι αυτά;
Νομίζω πως αν κάτι «διδάσκεται» ο αναγνώστης από τη συγκεκριμένη ιστορία, είναι η ματαιότητα της ανθρώπινης φιλοδοξίας και φιλαυτίας σε αντιπαράθεση με την αποδοχή και τον αλληλοσεβασμό που αναδεικνύονται σε πανανθρώπινες και διαχρονικά ανεκτίμητες αξίες.
Μιλήστε μας για το εκδοτικό σπίτι. Είστε ευχαριστημένη από την πολύχρονη συνεργασία σας με τις εκδόσεις «Πατάκη»;
Απολύτως. Πρόκειται για ιστορικό εκδοτικό οίκο που σέβεται τους δημιουργούς και το αναγνωστικό κοινό αποδεικνύοντάς το με εξαιρετικά ποιοτικά βιβλία και ιδιαίτερα καλαίσθητες εκδόσεις.
Ετοιμάζετε κάτι νέο συγγραφικά αυτή την περίοδο; Είναι κάτι ανακοινώσιμο;
Ολοκληρώνω ένα ιστορικό μυθιστόρημα «αστυνομικής πλοκής» που αφορά την εξιχνίαση κάποιων φόνων σε ένα πανδοχείο στην περιφέρεια του Κιέβου, στα τέλη του 10ου αιώνα. Στα τέλη, δηλαδή, της 1ης χιλιετίας μετά Χριστόν.. Μια περίοδο που σε όλο το γνωστό κόσμο κορυφώνονται οι φήμες για την επερχόμενη Δευτέρα Παρουσία, για την Τελική Κρίση, για το τέλος του Κόσμου. Σε μια περιοχή που, όπως και σήμερα, τα συμφέροντα των λαών συγκρούονται και οι τύχες των ατόμων κρίνονται από τις συγκυρίες..
Μια ευχή σας για το μέλλον που θα θέλατε να πραγματοποιηθεί;
Όσο κι αν ακούγεται κοινότυπο και κοινότοπο η δυνατότερη επιθυμία και ευχή μου είναι υγεία και ειρήνη.
Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο σας.
Το κεφάλαιο που αποτυπώνει περιεκτικότερα, για μένα, όλο το απόσταγμα του μυθιστορήματός μου, είναι το τελευταίο κεφάλαιο. Εκεί ο Ουμπάιντα, σε ένα μονόλογό του αποθέτει όλη τη σοφία που κέρδισε μέσα από την αποδοχή και την ανεκτικότητα∙ αρετές στις οποίες οδηγήθηκε μέσα από τον πόνο των προσωπικών του επιλογών και τραγωδιών. Πραγματικά αυτός ο μονόλογος του Ουμπάιντα, καθώς κάνει όνειρα για το κοινό μέλλον του Ισμαέλ και της Σωσάννας, συνιστούν και την κατακλείδα του βιβλίου: «Θα είμαι κι εγώ εκεί. Λυτρωμένος από όσα βάρυναν την ταλαίπωρη ψυχή μου. Στην ξανακερδισμένη Ιερουσαλήμ! Δεν πειράζει! Λες και η άμμος της ερήμου δεν έχει σκεπάσει και παλαιότερα κάστρα ψηλά, παλάτια και θρόνους; Δεν πειράζει; Έτσι είναι! Άλλα σχεδιάζει ο Μεγαλοδύναμος και άλλα οι άνθρωποι, σκλάβοι, καμηλιέρηδες, στρατηγοί ή βασιλιάδες! Δεν πειράζει! Ανθρώπινα πράγματα...»
Κυρία Ζορμπά, σας ευχαριστώ πολύ για την όμορφη συζήτησή μας και σας εύχομαι από καρδιάς καλή και δημιουργική συνέχεια στο ήδη σπουδαίο και σημαντικό συγγραφικό σας έργο.
Βιογραφικό
Η Βησσαρία Ζορμπά-Ραμμοπούλου σπούδασε Φιλολογία και Αρχαιολογία, μετεκπαιδεύτηκε στα Παιδαγωγικά, είναι κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης του Πανεπιστημίου Πατρών και διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου. Έργα της για παιδιά και ενηλίκους βραβεύτηκαν σε Πανελλήνιους Διαγωνισμούς και κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ψυχογιός, Κέδρος, Πατάκη, Ωκεανίδα, Aρτέον, Σαΐτη. Το μυθιστόρημά της «Το κρυμμένο εργοστάσιο παιχνιδιών» (εκδ. Πατάκη, 2015) απέσπασε το Βραβείο Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, οι «Σελίδες ενός έφηβου χειμώνα» (εκδ. Πατάκη, 2012) συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα των Κρατικών Βραβείων, ενώ το μυθιστόρημα «Το καλοκαίρι των Αβάρων» (εκδ. Κέδρος, 2016) στη Βραχεία Λίστα του περιοδικού Αναγνώστης. To 2018 κυκλοφόρησε το επιστημονικό σύγγραμμα κοινωνιολογικού περιεχομένου «Νέοι εκπαιδευτικοί θεσμοί και παγκοσμιοποίηση» (εκδ. Γρηγόρη), βασισμένο στα ερευνητικά πορίσματα της διδακτορικής της διατριβής. Την ίδια χρονιά, επίσης, βραβεύτηκε από το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, για την τραγωδία «Μελέαγρος: Ο γιος της Αλθαίας». Το 2019 κυκλοφόρησε, σε συνεργασία με τη Μυρτώ Ραμμοπούλου, το εικονογραφημένο αφήγημα «Το θαυμαστό ταξίδι της πρωτονιφάδας» (εκδ. Αρτέον). Το 2019 επίσης, κυκλοφόρησαν το εικονογραφημένο παραμύθι «Νίνιαν, οι περιπέτειες ενός ευτυχισμένου νάνου που έγινε δυστυχισμένος γίγαντας» (εκδ. Σαΐτη) και το ιστορικό μυθιστόρημα για εφηβικό-νεανικό κοινό «Οι ματαιωμένοι αρραβώνες - Η 29η Απρίλη 1453» από τις εκδόσεις Πατάκη (Βραχεία Λίστα Υποψηφιοτήτων για Κρατικό Βραβείο Εφηβικού Μυθιστορήματος). To 2022 από τις εκδόσεις Πατάκη κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα «Ουμπάιντα, Το καραβάνι των ψυχών». To 2025 το ιστορικό μυθιστόρημά της «Ο Σπετσέρης του Λεπάντο: 1571 - Η χρονιά της Ναυμαχίας» (εκδ. Αρτέον) συμπεριλήφθηκε στη Βραχεία Λίστα για το Βραβείο Ιστορικού Μυθιστορήματος του Ιδρύματος Κων/νου και Αρτέμιδος Κυριαζή.
Εργάζεται στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ως διευθύντρια Γυμνασίου.
.jpg)
0 Σχόλια