Συνέντευξη στη Στέλλα Πετρίδου
Η σημερινή καλεσμένη των Τεχνών είναι η ποιήτρια και εκπαιδευτικός Μαργαρίτα Παπαμίχου. Αφορμή φυσικά στέκεται η πρόσφατη κυκλοφορία του νέου της βιβλίου από τις εκδόσεις «Μετρονόμος», με τίτλο «Ιζηματογενή πετρώματα». Θα μας μιλήσει αναλυτικά γι' αυτό στη συνέντευξη που ακολουθεί.
Κυρία Παπαμίχου, για δεύτερη φορά επιστρέφετε στον χώρο του βιβλίου επισφραγίζοντας το γεγονός ότι ήρθατε για να μείνετε. Καθώς πρώτη φορά φιλοξενείστε στις Τέχνες πείτε μας δυο λόγια για εσάς και για την ενασχόλησή σας με τη συγγραφή. Πώς προέκυψε η ανάγκη σας να μοιραστείτε προσωπικές σας σκέψεις, εμπειρίες και συναισθήματα με το αναγνωστικό σας κοινό και τι θέλετε να καταφέρετε μέσα από το μοίρασμα και την έκθεση;
Η ποίηση και γενικότερα η λογοτεχνία ήταν για μένα πάντα ένα καταφύγιο. Από παιδί κρατούσα ημερολόγια, καθώς είχα καταλάβει νωρίς πως όταν αποτυπώνεις τις σκέψεις σου στο χαρτί αποκτούν άλλη διάσταση και το βάρος τους ελαφραίνει. Έγραφα χωρίς την πρόθεση να γίνω ποιήτρια, απλώς για να κατανοήσω όσα ένιωθα.
Για χρόνια απομακρύνθηκα από τη γραφή. Δεν ξαναβρήκα εγώ την ποίηση, εκείνη με βρήκε σε μια δύσκολη περίοδο της ζωής μου. Από τότε ήταν σαν να άνοιξε μια βρύση που έτρεχε μόνο λέξεις. Κι ένιωσα την ανάγκη να τις μοιραστώ, όχι για να εκτεθώ, αλλά για να δω αν μπορούν να αναπνεύσουν και να συναντηθούν με τις λέξεις των άλλων.
Τι σημαίνει για εσάς συγγραφή και τι ρόλο διαδραματίζει στην καθημερινότητά σας;
Μια εικόνα, μια ανάμνηση ή ένα συναίσθημα μπορεί να γίνει αφετηρία γραφής. Αυτά τα στοιχεία λειτουργούν αλληλεπιδραστικά. Μια εικόνα γεννά μια σκέψη, μια σκέψη ένα συναίσθημα. Συχνά η ακοή είναι το πρώτο ερέθισμα, οι λέξεις των άλλων, ο καθημερινός λόγος, όσα μένουν ανείπωτα πίσω από αυτόν. Όπου αναγνωρίζω ματαίωση και θλίψη, γράφω και καθώς γράφω για τους άλλους γράφω και για τον εαυτό μου.
Η επιθυμία να γράψω έρχεται πολλές φορές απρόσμενα, σε ένα φανάρι, σε ένα διάλειμμα, σε μια αναμονή. Ίσως είναι ένας τρόπος να απομακρύνομαι για λίγο από την πραγματικότητα, ώστε να επιστρέφω πιο ανθεκτική.
Το ενδιαφέρον σας εστιάζει σε ένα συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος, την ποίηση. Γιατί συγκεκριμένα σε αυτό, όμως, και όχι σε άλλα; Είναι η αυθόρμητη αποτύπωση των όσων κατακλύζουν το μέσα σας περισσότερο σημαντική από μια οποιαδήποτε απόπειρα συγγραφής μιας μυθοπλαστικής ιστορίας;
Η έμπνευση της στιγμής, η οποία γίνεται ποιητικός λόγος αποτελεί για μένα μεγαλύτερη πρόκληση από την εγκεφαλική διεργασία που απαιτεί ο πεζός λόγος. Η ποίηση αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, ο πεζός λόγος τα αφηγείται, τα εξηγεί. Η ποίηση πρώτα σε κάνει να αισθάνεσαι και μετά να σκέφτεσαι, είναι ένα συμπυκνωμένο συναίσθημα. Αγαπώ την πεζογραφία κι έχω πολλά αγαπημένα μυθιστορήματα που ανατρέχω σε αυτά πολλές φορές, όμως η μουσικότητα και ο ρυθμός στην ποίηση με κάνουν να θέλω να γράφω.
Είστε εκπαιδευτικός στο επάγγελμα και δραστηριοποιείστε στον χώρο της εκπαίδευσης ως εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού; Με ποιον τρόπο η επαγγελματική σας ενασχόληση και η επαφή σας με μία άλλης μορφή τέχνη συνυπάρχουν αρμονικά με τη δημιουργική απασχόληση, την πιο προσωπική και φυσικά την πιο εξομολογητική και λυτρωτική από όλες τις υπόλοιπες;
Η δουλειά μου έχει επηρεάσει βαθιά τη γραφή μου. Το θεατρικό παιχνίδι, ο αυτοσχεδιασμός και η επαφή με ανθρώπους με φέρνουν διαρκώς σε νέες εκδοχές της ανθρώπινης εμπειρίας. Μέσα από τις ιστορίες των άλλων, βρίσκω και δικά μου κομμάτια.
Πέρα από τα προσωπικά σας βιβλία, συμμετέχετε με ποιήματά σας και σε λογοτεχνικά περιοδικά, σε ποιητικές συλλογές, σε ιστοσελίδες ποίησης και σε ποιητικά ημερολόγια. Για ποιον λόγο επιδιώκετε αυτό το μοίρασμα; Μήπως είναι και αυτός ένας τρόπος για να κάνετε αισθητή την παρουσία σας και μάλιστα σε μεγαλύτερο αριθμητικά αναγνωστικό κοινό;
Η ποίηση είναι μοναχική πράξη, αλλά δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το μοίρασμα. Δεν επεδίωξα τη δημοσίευση. Τα ποιήματα βρήκαν το δρόμο τους μόνα τους. Με ενδιαφέρει η συνάντηση, όχι οι αριθμοί.
Ποια θέματα απασχολούν κυρίως τις ποιητικές σας δημιουργίες; Τι σας απασχολεί προσωπικά ως άνθρωπο και πώς επιχειρείτε να το αποδώσετε ποιητικά;
Η φθορά, η απώλεια, η προσωπική και η συλλογική μνήμη, ο έρωτας και η μοναξιά του έρωτα, είναι μερικά από τα θέματα που με απασχολούν περισσότερο, με κεντρικό πρωταγωνιστή την απορία. Γράφω γιατί αμφιβάλλω, γράφω όχι για να βρω απαραίτητα απαντήσεις, αλλά για να βρω τις σωστές ερωτήσεις.
Ποιους ποιητές έχετε ως πρότυπα; Από ποιους εμπνέεστε και ποιους θα θέλατε να συμβουλευτείτε αν ποτέ είχατε τη δυνατότητα να το κάνετε;
Από τους Έλληνες: Χιόνης, Μόντης, Καρούζος, Λαϊνά, Δημουλά, Λάσκαρης, Μαρκόπουλος.
Από τους ξένους: Ντίκινσον, Ρίλκε, Ουίτμαν, Μπλέικ, Κάρβερ, Σιμπόρσκα.
Και σκύβω πάντα με σεβασμό στον Πεσσόα.
Ποιο είναι το πιο αγαπημένο σας βιβλίο και ποιο από τα δικά σας βιβλία θα προτείνατε να διαβάσουν οπωσδήποτε οι αναγνώστες σας;
Έχω πολλά αγαπημένα βιβλία και μου είναι δύσκολο να ξεχωρίσω μόνο ένα. Από την ποίηση θα μπορούσα να ξεχωρίσω «Τα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο» του Πεσσόα και από την πεζογραφία « Ο λύκος της στέπας» του Έσσε. Όσον αφορά τις δύο ποιητικές συλλογές μου, θα πρότεινα να διαβαστούν με τη σειρά που εκδόθηκαν, πρώτα το ‘’Μπλε Ξαφνικό’’ κι έπειτα τα ‘’Ιζηματογενή πετρώματα’’. Η πρώτη συλλογή είναι ένα ταξίδι μνήμης περισσότερο προσωπικό, η δεύτερη συλλογή είναι μια αναφορά περισσότερο στη συλλογική μνήμη.
Τον Δεκέμβριο του 2025, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Μετρονόμος» το δεύτερό σας βιβλίο και συγκεκριμένα η ποιητική σας συλλογή με τίτλο «Ιζηματογενή πετρώματα». Ποια συναισθήματα σας κατέκλυσαν όταν είδατε για δεύτερη φορά τις σκέψεις σας αποτυπωμένες σε χαρτί; Μπορούν να περιγραφούν με λέξεις;
Ένιωσα περίεργα κρατώντας στα χέρια μου τη δεύτερη ποιητική μου συλλογή. Δεν ήταν το ίδιο συναίσθημα με την έκδοση της πρώτης μου συλλογής, που όπως ήταν λογικό με έκανε να νιώσω απερίγραπτη χαρά. Με την έκδοση της συλλογής μου Ιζηματογενή πετρώματα, ένιωσα ότι όλα αυτά τα ποιήματα έφυγαν από μένα κι ότι δεν μου ανήκουν πια. Ένα περίεργο συναίσθημα χαρμολύπης.
Μιλήστε μας για το περιεχόμενό των ποιημάτων που φιλοξενούνται στο βιβλίο σας. Τι πραγματεύονται και σε πόσες ενότητες χωρίζονται;
Μνήμη, απώλεια, ταυτότητα, η μοναξιά της καθημερινότητας, ο χρόνος και η γυναικεία εμπειρία είναι θεματικοί πυλώνες σε αυτή τη συλλογή μου. Υπάρχει ένα πολιτικό υπόστρωμα σε πολλά ποιήματα, όχι ως κραυγή αλλά ως διαμαρτυρία. Η επιλογή των πετρωμάτων ως τίτλοι των ενοτήτων, (Ασβεστόλιθος, Σχιστόλιθος, Άργιλος, Μάργα, Ψαμμίτης) δεν είναι απλώς αισθητική. Δημιουργεί ένα αρχιτεκτονικό πλαίσιο που αντανακλά, τον συναισθηματικό πυρήνα κάθε ενότητας.
Πώς προέκυψε ο τίτλος της ποιητικής σας συλλογής; Ποια είναι τα ιζηματογενή πετρώματα και πώς αυτά συνδέονται με τη συνολική θεματική των ποιημάτων του βιβλίου;
Η πέτρα με έχει απασχολήσει πολλές φορές, είναι ένα σύμβολο συμπυκνωμένης μνήμης, μάγμα ζωής βιωμένης. Ο τίτλος της συλλογής μου Ιζηματογενή πετρώματα, προσδίδει υλική, γεωλογική μεταφορά στο υπαρξιακό και συναισθηματικό περιεχόμενο των ποιημάτων. Κάθε ενότητα συνδέεται με ένα είδος πετρώματος, τόσο με βάση τις φυσικές του ιδιότητες (ανθεκτικότητα, διαφάνεια, θραυστότητα κ.λπ.) όσο και συμβολικά (τι εκπροσωπεί συναισθηματικά ή θεματικά).
Τι ήταν εκείνο που σας ενέπνευσε κυρίως και σας προέτρεψε στη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου;
Τα ποιήματα της συλλογής γράφτηκαν σε διαφορετικές περιόδους της ζωής μου, χωρίς να έχω στο μυαλό μου ότι κάποια στιγμή θα συμβιώσουν σε ένα βιβλίο. Ο τίτλος Ιζηματογενή πετρώματα προέκυψε καθώς σκεφτόμουν πως η ζωή μας μοιάζει με τον αέναο κύκλο της δημιουργίας των πετρωμάτων.
Ποια σημαντικά μηνύματα επιδιώκετε να περάσετε στον αναγνώστη σας και ποιους βαθύτερους προβληματισμούς του θέτετε;
Με τα ποιήματά μου δεν προσδοκώ να λύσω γρίφους, ούτε να στείλω συγκεκριμένα μηνύματα. Δεν υπόσχομαι λύτρωση, μονάχα ένα καθαρό βλέμμα.
Γιατί επιλέγετε να εκφραστείτε μέσω της ελεύθερης ποίησης και δη της συμβολικής;
Γιατί μέσα στον ποιητικό λόγο νιώθω πιο αληθινή. Εκεί μπορώ να αφήνω χώρο στο ανείπωτο.
Μιλήστε μας για τη νέα σας συνεργασία με τις εκδόσεις «Μετρονόμος». Θεωρείτε σημαντική τη συμβολή του εκδοτικού σας οίκου στην περαιτέρω προώθηση του βιβλίου σας;
Υπήρξε ουσιαστική και συγκινητική. Ένιωσα ότι το έργο μου φροντίστηκε με σεβασμό.
Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια; Τι ονειρεύεστε για το μέλλον;
Να μην με εγκαταλείψει η ποίηση.
Ποια ευχή σας θα θέλατε να πραγματοποιηθεί οπωσδήποτε στο μέλλον;
Δεν κάνω ευχές. Όποιος αφήνεται ήσυχα στο ρυθμό του κόσμου έχει νικήσει και φόβο και θάνατο.
Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα ποίημα από το βιβλίο σας.
Ου φονεύσεις
Έχω υπάρξει αυτόπτης μάρτυρας
κάποιων ξαφνικών θανάτων
ήμουν εκεί
την ώρα που ξεψυχούσαν οι υποθέσεις
με διασωληνωμένη την ελπίδα τους
με όλα τα αν στο προσκέφαλό τους
άκουσα το ρόγχο που κάνει η αξόδευτη τρυφερότητα
η σκέψη που δε χώρεσε στις γραμμές ενός προσώπου
το συναίσθημα που γεννήθηκε με πολλαπλές κακώσεις
η φαντασία που δεν κάρπισε μια πραγματική γεύση
στην άκρη της γλώσσας
είδα μια ιδέα να αυτοκτονεί
από υπερβολική δόση ενθουσιασμού
ήμουν εκεί
έκλεισα απαλά τα δακρυσμένα μάτια της ενοχής
και είπα αιωνία της η μνήμη
σκούπιζα το ιδρωμένο μου μέτωπο κι όλο σκεφτόμουν
τι μόχθος είναι να σκοτώνεις τους συγγενείς σου πόθους
Κυρία Παπαμίχου, καλοτάξιδη η νέα σας ποιητική συλλογή! Εύχομαι να πολυδιαβαστεί και να αγαπηθεί, όπως πραγματικά της αξίζει. Σας ευχαριστώ πολύ που ανταποκριθήκατε στο κάλεσμά μας και εύχομαι σύντομα να τα πούμε και πάλι. Να είστε καλά!
Ευχαριστώ από καρδιάς!
Βιογραφικό:
Η Μαργαρίτα Παπαμίχου γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ηράκλειο της Κρήτης. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης στο Παιδαγωγικό Τμήμα Επιστημών Αγωγής-Προσχολική Εκπαίδευση κι έκανε μετεκπαίδευση στην Ειδική Αγωγή. Εργάζεται ως εκπαιδευτικός σε δημόσιο σχολείο και δραστηριοποιείται στο χώρο της εκπαίδευσης ως εμψυχώτρια Θεατρικού παιχνιδιού. Έχει εργαστεί επί σειρά ετών ως εκπαιδεύτρια ενηλίκων για την Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη.
Ποιήματά της έχουν δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά, ποιητικές συλλογές, ιστοσελίδες ποίησης και ποιητικά ημερολόγια. Το 2021 εξέδωσε την πρώτη της ποιητική συλλογή Μπλε Ξαφνικό από τις εκδόσεις Όστρια. Τα Ιζηματογενή πετρώματα είναι η δεύτερη ποιητική της συλλογή.
0 Σχόλια