Λίλια Τσούβα: "Η έμπνευση έχει σχέση με τη λογοτεχνική όραση"


Αγαπά να γράφει ποιήματα, δοκίμια, αλλά και διηγήματα. Ο ποιητικός της λόγος εισβάλλει συχνά στον πεζό και το αντίθετο διαμορφώνοντας το ιδιαίτερο προσωπικό της λογοτεχνικό ύφος. Πρόσφατα κυκλοφόρησε την πρώτη προσωπική συλλογή διηγημάτων της από τις εκδόσεις «Βακχικόν» κι εμείς βρήκαμε την ευκαιρία που ψάχναμε για να την φιλοξενήσουμε στις Τέχνες. Μιλάμε για τη συγγραφέα και ποιήτρια Λίλια Τσούβα και το βιβλίο της με τίτλο «Το τραγούδι των Ινουίτ».
Ας δούμε τι έχει να μας πει...
Συνέντευξη στη Στέλλα Πετρίδου


Κυρία Τσούβα, για ποιο λόγο αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τη συγγραφή; Ποιο υπήρξε το βασικό ερέθισμα που καθόρισε την λογοτεχνική σας πορεία;

Η γραφή ήρθε απρόσκλητη. Λέξεις συσσωρευμένες που βγήκαν από το στόμιο ενός μπουκαλιού όπου παρέμειναν κλεισμένες για χρόνια. Το γράψιμο αποτελεί δημιουργία. Πηγάζει από μια εσωτερική δυναμική που σχετίζεται με την ενσυναίσθηση. Η όλη διαδικασία περικλείει μέσα της την προεργασία, τη διερεύνηση, την προσήλωση. Νοηματοδοτεί την καθημερινότητα και προσφέρει πλήρωση, δίνοντας την αίσθηση ότι η ζωή αξίζει περισσότερο να τη ζεις.

Έχετε γράψει ποιήματα, δοκίμια και διηγήματα. Προς τα πού κλίνετε περισσότερο;

Δεν μπορώ ακόμη να σας πω προς τα πού κλίνω. Αγαπώ και τα τρία είδη. Η μόνη παρατήρηση που θα μπορούσα να κάνω είναι ότι ο ποιητικός λόγος εισβάλλει συχνά στον πεζό και ότι το κάθε είδος λειτουργεί επιβοηθητικά για το άλλο, εμπλουτίζοντας και συνεργώντας στη δημιουργία ατομικού ύφους.

Δέχεστε επιρροές από άλλους αγαπημένους σας συγγραφείς ή ποιητές στα έργα σας;

Οι επιρροές είναι βέβαιες και πολλές, από Έλληνες και ξένους συγγραφείς, γυναίκες και άνδρες. 

Τι μπορεί να αποτελέσει έμπνευση για εσάς;

Η έμπνευση έχει σχέση με τη λογοτεχνική όραση και μπορεί να προέλθει από τις απλές καθημερινές στιγμές, έως τα μεγάλα ανθρώπινα προβλήματα, το υπαρξιακό, τον έρωτα, τον θάνατο, την ομορφιά, την παθογένεια. Έργα τέχνης αποτελούν επίσης ερέθισμα: ταινίες, μουσική, εικαστικά, ποιήματα, πεζά.   

Θεωρείτε ότι υπάρχει συνταγή για τη συγγραφή ενός καλού βιβλίου;

Το καλό γράψιμο προϋποθέτει μελέτη της λογοτεχνικής γραμματείας, θεωρητική γνώση και εξοικείωση με τις τεχνικές. Απαιτεί επίσης συνεχή εξάσκηση και προσήλωση. 

Το αναγνωστικό κοινό στην Ελλάδα στηρίζει τις προσπάθειες των συγγραφέων και ποιητών;

Η εποχή της εικόνας που διανύουμε, έχει απομακρύνει τους ανθρώπους από το έντυπο βιβλίο. Ωστόσο υπάρχουν φιλαναγνώστες και φιλαναγνώστριες στην Ελλάδα. Είναι αυτοί και αυτές που στηρίζουν το βιβλίο και τις προσπάθειες των συγγραφέων, ποιητών και ποιητριών. 

Παρόλες τις δυσκολίες, πήρατε την απόφαση να προχωρήσετε στην έκδοση της συλλογής διηγημάτων σας. Θεωρείτε πως είναι χρέος του κάθε συγγραφέα να μοιράζεται το έργο του όταν το ολοκληρώνει; 

Ναι, είναι ωραίο το μοίρασμα. Προσδίδει χαρά και ικανοποίηση. Η ολοκλήρωση ενός έργου γεννά αυτό το όνειρο, και είναι θεμιτό. Το αναγνωστικό κοινό είναι εξάλλου συγκεκριμένο στην Ελλάδα και δεν περιμένουμε να αλλάξει, αν και στην περίοδο της καραντίνας υπήρξε αύξηση των φιλαναγνωστών και φιλαναγνωστριών, πράγμα που συνιστά βεβαίως ευοίωνο γεγονός. 

Το βιβλίο σας φέρει τον τίτλο «Το τραγούδι των Ινουίτ» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Βακχικόν». Μιλήστε μας γι’ αυτό.

«Το τραγούδι των Ινουίτ» περιλαμβάνει 16 διηγήματα, με κυρίαρχη θεματολογία το ταξίδι. Οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες ταξιδεύουν σε διάφορα μέρη της γης, έρχονται σε επαφή με κουλτούρες, πανίδα, χλωρίδα. Οι ιστορίες που στήνονται με άξονα τον τόπο, εσωκλείουν το όνειρο. Ζωγραφική, μουσική και άλλες τέχνες, εμπλέκονται και αλληλεπιδρούν στη μυθοπλασία, για να αναδείξουν άλλοτε την ομορφιά και άλλοτε την παθογένεια. Κυρίως όμως για να υμνήσουν τη γοητεία της γεωγραφίας, της πολυπολιτισμικότητας, την ανθρωπιά, την ανεκτικότητα.

Η συλλογή κατατάσσεται στο ελαφρώς σπάνιο, και γι’ αυτό ξεχωριστό, είδος του κύκλου διηγημάτων που διακρίνονται για τον συνεκτικό τους πυρήνα, ένα μοτίβο δηλαδή που τους εξασφαλίζει συνοχή, και εδώ είναι το ταξίδι. 

Δεκαέξι ολιγοσέλιδα διηγήματα φιλοξενούνται σ’ αυτήν την όμορφη κι επιμελημένη έκδοση που κρατώ στα χέρια μου. Ο τίτλος της δόθηκε από το τελευταίο ομότιτλο διήγημα της συλλογής. Γιατί επιλέξατε αυτό κι όχι κάποιο άλλο για να κοσμήσει το εξώφυλλό της;

Ινουίτ είναι το όνομα των Εσκιμώων της Αλάσκας, της Γροιλανδίας και του Καναδά. Στη γλώσσα τους η λέξη σημαίνει άνθρωποι. Ζουν στον Αρκτικό Κύκλο υπό ακραίες κλιματολογικές συνθήκες. Κατορθώνουν όχι μόνο να επιβιώνουν σε περιβάλλον άγονο, αλλά και να χαίρονται τη ζωή, να δημιουργούν πολιτισμό, με έλλειψη βασικών βιταμινών και ανάγκες εντελώς διαφορετικές από εμάς ιδιαίτερα τους μεσογειακούς που είμαστε προνομιούχοι ως προς τον ήλιο, τη φύση, τις δυνατότητες. Αυτό με γοητεύει πολύ και με συγκινεί. 

Ποια τα μηνύματα που θέλετε να περάσετε μέσα από τις ιστορίες σας;

Την αγάπη για τον άνθρωπο και τη φύση με την οποία είμαστε άρρηκτα δεμένοι και το έχουμε ξεχάσει, τη γοητεία της πολυπολιτισμικότητας που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στην ομογενοποίηση. 

Θα εντοπίσει ο αναγνώστης στους ήρωες των διηγημάτων σας στοιχεία της δικής σας προσωπικότητας; 

Οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες ίσως διακρίνουν την αγάπη για το ταξίδι, τη φύση, τις κουλτούρες, τη διαλλακτικότητα. 

Πού ακριβώς στοχεύετε ως συγγραφέας μέσω του βιβλίου σας, στην ψυχαγωγία, στον προβληματισμό, στη διαπαιδαγώγηση του αναγνώστη ή σε κάτι άλλο; 

Το τραγούδι των Ινουίτ με τον ανθρωποκεντρικό του χαρακτήρα εκφράζει την ανάγκη αλλαγής του παγκόσμιου πολιτισμού προς την κατεύθυνση της ανεκτικότητας, της αγάπης, της ειρήνης, της συνεργασίας, του σεβασμού. Την επανιεράρχηση του σημαντικού και του ουσιώδους στη ζωή μας. Ο σκοπός του είναι ψυχαγωγικός, με την αρχαιοελληνική σημασία της λέξης. 

Το βιβλίο σας απευθύνεται αποκλειστικά σε ενήλικες ή μπορεί να αποτελέσει ανάγνωσμα και για το εφηβικό κοινό;

Αφορά όλες τις ηλικίες και ιδιαίτερα το εφηβικό κοινό το οποίο είναι σήμερα εκτεθειμένο στην υπερπληροφόρηση, αλλά και την προπαγάνδα, με αποτέλεσμα η κρίση συχνά να θολώνει και να υιοθετεί ακραίες αντιλήψεις, ακόμη και στάση ανοηματικότητας προς τη ζωή. Τα νέα παιδιά, θύματα πολλές φορές της βίας και της παραμορφωμένης εικόνας που κατασκευάζουν τα ΜΜΕ για τον κόσμο, αποπροσανατολίζονται ή απογοητεύονται. Το τραγούδι των Ινουίτ αναδεικνύει τη γοητεία του πλανήτη, τη μαγεία της φύσης, της κουλτούρας, του ανθρωπισμού.

Είστε ευχαριστημένη από τη συνεργασία σας με το εκδοτικό σας σπίτι; Θεωρείτε πως ένας καλός εκδοτικός οίκος συμβάλλει σημαντικά για την καλύτερη και επιτυχέστερη προώθηση ενός βιβλίου;

Είμαι απολύτως ευχαριστημένη από τις εκδόσεις Βακχικόν και τον εκδότη μου Νέστορα Πουλάκο. Είναι ένας νέος άνθρωπος με φιλοδοξίες και εργατικότητα και προωθεί πολύ τα βιβλία. Υπηρετεί με επιτυχία τον θεσμικό του ρόλο. Οι εκδόσεις του είναι ξεχωριστές και περιλαμβάνουν βιβλία από όλο τον κόσμο. Από τη δραστηριότητά του θα ήθελα να αναφέρω ιδιαίτερα τη σειρά Ανθολογίες Νέων Ποιητών και Ποιητριών της Ευρώπης, που μας έφεραν σε επαφή με νέους και νέες (ηλικιακά) ποιητές και ποιήτριες και έκαναν γνωστές τις σύγχρονες τάσεις στην ποίηση της ηπείρου μας. Από τα βιβλία του έχω προσωπικά αντλήσει γνώση και πνευματική ευχαρίστηση και τον ευχαριστώ πολύ για την εμπιστοσύνη και την άψογη έως τώρα συνεργασία μας. 

 Σχεδιάζετε κάποια παρουσίαση του βιβλίου σας το προσεχές μέλλον;

Εάν οι συνθήκες το επιτρέψουν, θα ήταν πολύ ευχάριστο να παρουσιάσουμε το βιβλίο. Αποτελεί ιδιαίτερη χαρά το μοίρασμα με φίλους και φίλες, η ανταλλαγή ιδεών και συναισθημάτων. 

 Πού μπορεί κάποιος να βρει το βιβλίο σας;

Σε όλα τα βιβλιοπωλεία, με άμεση παράδοση ή παραγγελία, όπως και στο e-shop του εκδοτικού οίκου Βακχικόν. 

Μια ευχή σας για το μέλλον;

Λιγότερη βία ΑΠΟ και ΠΡΟΣ τον άνθρωπο και ΤΗ φύση. 

Κυρία Τσούβα, σας ευχαριστώ πολύ για την όμορφη συζήτηση και σας εύχομαι κάθε επιτυχία, προσωπική και συγγραφική. 

Δική μου η ευχαρίστηση και η τιμή! Σας ευχαριστώ πολύ!

Βιογραφικό:

Η Λίλια Τσούβα σπούδασε Μεσαιωνική και Νεότερη Ελληνική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου Δημιουργικής Γραφής από το Ελεύθερο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (MASTER). Διήγημά της απέσπασε βραβείο (Α' Πανελλήνιος Διαγωνισμός «Το Κοράλλι»), όπως και ποιήματά της (Η' Παγκόσμιος Διαγωνισμός της UNESCO και 1ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Ποιήματος «Το Κοράλλι»). Δοκίμια, ποιήματα και διηγήματά της φιλοξενούνται σε έντυπα περιοδικά και ηλεκτρονικές σελίδες. Έχει γράψει το βιβλίο Ο εξπρεσιονισμός στην ποίηση του Κ.Θ. Ριζάκη, Οκτώ προσδόκιμες θεάσεις (Εκδόσεις Κουκκίδα, Αθήνα, 2020) και έχει συμμετάσχει στα συλλογικά έργα: 26 Βραβευμένα διηγήματα (Κοράλλι, 2019), Ανθολογία Η' Παγκόσμιου Διαγωνισμού της UNESCO (2019), Κι αν τα κτίρια μιλούσαν (Εκδόσεις Κέδρος, 2019), Φλέβες γραφής (επιμέλεια, Εκδόσεις Ρώμη, 2019), 150 Βραβευμένα ποιήματα (Κοράλλι, 2020).