Ο συγγραφέας Μανώλης Φραγγίδης μιλά για την ανθολογία των βραβείων της λογοτεχνίας του φανταστικού «LARRY NIVEN 2020»



Συνέντευξη στη Στέλλα Πετρίδου


Ο Λάρι Νίβεν είναι πολυβραβευμένος Αμερικανός συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας και ένας από τους σπουδαιότερους συγγραφείς της λογοτεχνίας του φανταστικού στον κόσμο. Η δημιουργία των «Βραβείων Λογοτεχνίας του φανταστικού LARRY NIVEN» από τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές» όχι μόνο αποδίδει μεγάλη τιμή στον αναφερόμενο συγγραφέα, αλλά ταυτόχρονα δίνει το βήμα και σε νεώτερους συγγραφείς να δοκιμάσουν τις δικές τους δυνάμεις στο συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος. Ήδη έχουν περάσει δέκα χρόνια από την πρώτη φορά και τα βραβεία αυτά συνεχίζουν να αναδεικνύουν συγγραφικά ταλέντα. Ποια η δική σας γνώμη για την θέσπιση των βραβείων αυτών;

Η έκδοση αυτή είναι μια καλή ευκαιρία να έρθει ο αναγνώστης σε επαφή όχι μόνο με σύγχρονους έλληνες συγγραφείς αλλά και με λογοτεχνικά είδη που σπανίζουν στις ελληνόγλωσσες εκδόσεις. Χαίρομαι που η ιστορία μου είναι μέρος αυτού του εγχειρήματος.

Θεωρείτε κι εσείς τον Λάρι Νίβεν συγγραφέα - πρότυπο για τους επόμενους κι ανερχόμενους συγγραφείς της λογοτεχνίας του φανταστικού; 

Η πρώτη του ιστορία που διάβασα είχε τον –μεταφρασμένο στα ελληνικά- τίτλο «Τι Ωφελεί  Ένα Γυάλινο Μαχαίρι». Είναι μια ιστορία που παίρνει κλασσικά στοιχεία του φανταστικού, όπως λυκανθρώπους, μάγους και την μυθική Ατλαντίδα και τα πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα. Αυτό είναι το ζητούμενο. Το πλαίσιο, το μοτίβο και το περιεχόμενο είναι πεπερασμένα. Στον τρόπο που θα τα διαχειριστεί ένας ταλαντούχος συγγραφέας για να πάει  «ένα βήμα παραπέρα» κρύβεται η μαγεία.

Κρατώ στα χέρια μου την ανθολογία των βραβείων της λογοτεχνίας του φανταστικού για το έτος 2020. Τίτλος του «LARRY NIVEN 2020». Κυκλοφορεί φυσικά από τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές». Ανάμεσα στα ονόματα των βραβευθέντων βρίσκεται και το δικό σας. Πώς νιώθετε γι’ αυτό;

Ικανοποίηση, προφανώς!

Με πόσα έργα συμμετέχετε στην ανθολογία αυτή;

Με ένα.

Ποιο θέμα ή ποια θέματα πραγματεύεστε στο βιβλίο;

Η ιστορία μου έχει τίτλο (που αποτελεί παράλληλα και φόρο τιμής στον μεγάλο συγγραφέα Ρέι Μπράντμπερι) «Το Τέλος Κάθε Αρχής». Είναι μια δυστοπική ιστορία που συνδυάζει στοιχεία επιστημονικής φαντασίας, δράματος χαρακτήρων και  αγωνίας, με δύο μόνο πρόσωπα και έναν γρίφο. Παραδόξως, η αρχική έμπνευση ήταν μια ιστορία του ίδιου του Niven, με έναν γρίφο που ενέπλεκε πιγκουίνους.

Θεωρείτε πως είναι εμφανής η επίδραση του Λάρι Νίβεν στα συγκεκριμένα έργα που φιλοξενούνται στο βιβλίο αυτό; Και με ποιον τρόπο;

Στην περίπτωση της δικής μου ιστορίας, όπως είπα και παραπάνω, η επίδραση υπάρχει αλλά δεν είναι εμφανής, τουλάχιστον στον αμύητο αναγνώστη. 

Το εξώφυλλο του βιβλίου είναι αντιπροσωπευτικό του περιεχομένου των έργων του βιβλίου; Τι πιστεύετε;

Είναι ταυτόχρονα αρκετά «θεματικό» ώστε να δίνει το στίγμα των λογοτεχνικών ειδών που οι ιστορίες υπηρετούν και αρκετά «αφηρημένο» ώστε να τις φιλοξενεί χωρίς να προσδίδει κάποιο πρόσημο που θα επηρέαζε τον αναγνώστη.

Υπάρχει κάποιο έργο του βιβλίου αυτού, ενός άλλου συγγραφέα, που σας άρεσε πάρα πολύ και θα θέλατε να είχατε γράψει εσείς;

Για να σας πω την αμαρτία μου δεν έχω βρει χρόνο να τις διαβάσω όλες ακόμη, οπότε επιφυλάσσομαι.

Για ποιο λόγο εσείς προσωπικά αποφασίσατε να στρέψετε το συγγραφικό σας ενδιαφέρον στη λογοτεχνία του φανταστικού; Τι ήταν και τι εξακολουθεί να είναι αυτό που σας συναρπάζει περισσότερο σ’ αυτήν;

Η λογοτεχνία του φανταστικού, αποδεσμευμένη από τους περιορισμούς της πραγματικότητας, προσφέρει ένα εξαιρετικό πεδίο διερεύνησης και καταγραφής καταστάσεων, χαρακτήρων και συμπεριφορών με όρους που απαντώνται κατ’ αναλογία και στον πραγματικό κόσμο. Και παραδόξως, η υπερβολή των στοιχείων, κάνει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραπάνω διερεύνησης πιο ανάγλυφη από την ρεαλιστική της εκδοχή.

Παρατηρώντας τη μεγάλη και συνεχώς αυξανόμενη εκδοτική κίνηση βιβλίων επιστημονικής φαντασίας θεωρείτε τελικά κι εσείς πως το λογοτεχνικό αυτό είδος έχει απήχηση στις μέρες μας; Ποια η προσωπική σας γνώμη;

Όσο πιο σκληρή είναι η πραγματικότητα, τόσο μεγαλύτερη η ανάγκη του ανθρώπου να ξεφύγει από αυτή. Η λογοτεχνία του Φανταστικού καλύπτει αυτή την ανάγκη, αποτελώντας παράλληλα όχημα κριτικής στην ίδια την πραγματικότητα.

Το βιβλίο αυτό απευθύνεται αποκλειστικά σε ενήλικες ή μπορεί να αποτελέσει ανάγνωσμα και για το εφηβικό κοινό; 

Δεν βλέπω γιατί ένας έφηβος, που διανύει μια κατεξοχήν επαναστατική φάση της εξέλιξής του, αμφισβητεί ναι επανανοηματοδοτεί τον κόσμο, θα έπρεπε να μείνει μακριά από τη λογοτεχνία του φανταστικού, που αποτελεί ένα εξαιρετικό μέσο για την υγειή διερεύνηση αυτής ακριβώς της διαδικασίας.

Αν σας ζητούσαν να χαρακτηρίσετε το συνολικό αποτέλεσμα του βιβλίου με μια λέξη, ποια θα ήταν αυτή;

Ποικίλο.

Το εκδοτικό σας σπίτι είναι γνωστό ότι στηρίζει και προωθεί τη λογοτεχνία του φανταστικού. Εσείς προσωπικά είστε ευχαριστημένοι από τη μέχρι τώρα συνεργασία σας με τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές»;

Η μέχρι στιγμής συνεργασία είναι εξαιρετική και δεν μπορώ να φανταστώ γιατί κάτι θα μπορούσε να αλλάξει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτής. Εκτός ίσως από μια σειρά ανεξιχνίαστων εγκλημάτων, μια εισβολή από το διάστημα, μία αποκάλυψη ζόμπι ή το ξύπνημα του Κθούλου. 

Να περιμένουμε μια πιθανή συμμετοχή σας στα λογοτεχνικά βραβεία της επόμενης χρονιάς; 

Θα βάλω τα δυνατά μου…

Μια ευχή σας για το μέλλον;

Λίγη περισσότερη αγάπη για το οικείο, ανοχή για το άγνωστο και κατανόηση για το διαφορετικό. Σε λογοτεχνικό αλλά και κοινωνικό επίπεδο.

Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα μικρό απόσπασμα από το έργο σας

(…)Κοιτούσε την οθόνη χωρίς να ανοιγοκλείνει τα μάτια του. Κάτω από ακίνητα βλέφαρα, αυτά τα μικρά, μαύρα μάτια έτρεχαν αριστερά και δεξιά, σαν φοβισμένα ποντικάκια, διαβάζοντας το μήνυμα της. Στο φως της, σταγόνες ιδρώτα κυλούσαν αργά στο φαλακρό του κρανίο και γυάλιζαν με ένα άρρωστο, πράσινο χρώμα.(…)

Σας ευχαριστώ πολύ για την συζήτηση και σας εύχομαι κάθε επιτυχία προσωπική και συγγραφική.

Εγώ σας ευχαριστώ!