Μαρίνα Λυκούδη: "Η ζωή μου καθορίζεται από τις δικές μου επιλογές ορθές ή άστοχες"

Η Μαρίνα Λυκούδη, η σημερινή καλεσμένη των Τεχνών, είναι μια πολυγραφότατη συγγραφέας που διανύει μακρά και αξιόλογη πορεία στον χώρο του βιβλίου. Το έργο της κυμαίνεται ανάμεσα στη δοκιμιογραφία και την πεζογραφία, με τελευταίο αυτό που κυκλοφόρησε μόλις τον Ιούνιο του 2025 από τις εκδόσεις «Βακχικόν». Πρόκειται συγκεκριμένα για το πρώτο της μυθιστόρημα, με τίτλο «Κιάρα ή Το τρίλημμα», για το οποίο θα μας μιλήσει αναλυτικά στη συνέντευξη που ακολουθεί.

Συνέντευξη στη Στέλλα Πετρίδου

Κυρία Λυκούδη, η επαγγελματική και συγγραφική σας πορεία είναι άξια θαυμασμού. Είστε ένας άνθρωπος αρκετά δραστήριος και για το λόγο αυτό δε σταματάτε να δημιουργείτε και να μοιράζεστε με το αναγνωστικό σας κοινό τους πολύτιμους καρπούς του έργου σας. Καθώς πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο σας βιβλίο, το οποίο αποτέλεσε στην ουσία και την αφορμή της σημερινής φιλοξενίας σας στις Τέχνες και καθώς είναι η πρώτη φορά που έχουμε τη χαρά να συνομιλούμε μαζί σας, πείτε μας λίγα λόγια για εσάς προκειμένου να σας γνωρίσουμε καλύτερα. Ποια είναι η συγγραφέας Μαρίνα Λυκούδη και ποια η συγγραφική της πορεία μέχρι τώρα;

Γεννήθηκα στην Κεφαλονιά. Πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μετεκπαιδεύτηκα επί τριετία στο Παρίσι στην Κλινική Ψυχολογία (Paris VII) και στα Παιδαγωγικά (Paris V) ως υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ). Υπηρέτησα σε σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (Βρυξέλλες, Μόντρεαλ) και διετέλεσα Συντονίστρια Εκπαίδευσης Ελληνοπαίδων Ανατολικού Καναδά, από όπου και αφυπηρέτησα. Κατά την παραμονή μου στο Μόντρεαλ έγραψα το βιβλίο «Η Ελληνόγλωσση Εκπαίδευση στο Εξωτερικό» (εκδόσεις Παρουσία 1997). Ακολούθησαν οι νουβέλες «Sacrificio» (ιδιωτική έκδοση 2015) και «Santa Catalina» (ιδιωτική έκδοση 2017), εμπνευσμένες από την ιστορία του Περού, όπου διέμεινα συνοδεύοντας τον υπηρετούντα εκεί σύζυγό μου, πρέσβη Βασίλη Σημαντηράκη. Το 2020, μαζί με την Άντζελα Έμσεν-Δανιηλίδου γράψαμε δύο νουβέλες, που περιέχονται στο βιβλίο «1-1-28» (εκδόσεις Βακχικόν). Ακολούθησε το αφήγημα «Στην Αλβανία του Ενβέρ Χότζα» (εκδόσεις Βακχικόν 2023), όπου καταγράφει προσωπικά βιώματα από την παραμονή μου στην Αλβανία εκείνη την περίοδο. Σε συνεργασία με τον σύζυγό μου εξέδωσα τα καλλιτεχνικά λευκώματα «Ελαία η Καλλιστέφανος» (εκδόσεις Έφεσος 2001) και «Πέτρα Ωραιοτάτη» (εκδόσεις Φιλοποίμην 2007). Η «Κιάρα ή Το τρίλημμα» είναι το τελευταίο μου βιβλίο και το πρώτο μου μυθιστόρημα. 

Το έργο σας κυμαίνεται ανάμεσα στη δοκιμιογραφία και την πεζογραφία. Πώς προκύπτει αυτή η προτίμησή σας σ' αυτά τα συγκεκριμένα λογοτεχνικά είδη; Είναι τα είδη που αγαπάτε περισσότερο ως δημιουργός κι αν ναι, γιατί;

Η πεζογραφία και συγκεκριμένα η λογοτεχνία - η καθαρή λογοτεχνία, όχι το ιστορικό μυθιστόρημα, όχι το αστυνομικό - μου ταιριάζει περισσότερο. Αυτή διαβάζω, αυτή μελετώ και από αυτή εμπνέομαι. Είναι ο χώρος μέσα στον οποίο ενυπάρχουν όλα τα άλλα. Ο χώρος μέσα στον οποίο αναπνέω και εκφράζομαι.

Ποιες ανάγκες σας εξυπηρετεί η ενασχόλησή σας με τη συγγραφή και πού αποσκοπείτε μέσω αυτής να φτάσετε;

Η συγγραφή εξυπηρετεί την ανάγκη μου να εκφραστώ, να μοιραστώ τις ιδέες, τις αγωνίες, τις εμπειρίες μου με τους συνανθρώπους μου. Να γνωρίσω και να γνωριστώ με νέους συγγραφείς.

Εστιάζοντας στο μεγαλύτερο κομμάτι του έργου σας διακρίνουμε την αγάπη σας  για τη νουβέλα. Πολλά βιβλία σας είναι νουβέλες, εκτός από το τελευταίο σας για το οποίο θα κάνουμε λόγο στη συνέχεια. Θεωρείτε ότι οι μικρής έκτασης ιστορίες είναι περισσότερο προσιτές στο αναγνωστικό κοινό για το λόγο ότι δεν πλατειάζουν περισσότερο απ' ότι θα έπρεπε και δεν κουράζουν με περιττές πληροφορίες τον αναγνώστη;

Είμαι υπέρ των λογικής εκτάσεως κειμένων. Με τρομάζουν τα ογκώδη, πολυσέλιδα βιβλία με τις ατελείωτες περιγραφές και τα πάμπολλα ονόματα. Σέβομαι τον αναγνώστη και δεν επιθυμώ να τον ταλαιπωρώ  με αδικαιολόγητη πολυλογία. Είμαι από τη φύση μου λακωνική.

Ποια αισθητή επιρροή θα μπορούσε να αποτελέσει συνήθως μια πολύ καλή αφορμή για συγγραφική δημιουργία στη δική σας περίπτωση;

Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες επιρροές στην περίπτωσή μου. Μπορεί απλά μια λέξη, μια ανάμνηση, μια οσμή να γίνει αφορμή για μια συγγραφική δημιουργία  που στην ολοκλήρωσή της ενίοτε  δεν έχει σχεδόν καμία σχέση με την απαρχή της.

Είστε ευχαριστημένη από τη μέχρι τώρα συγγραφική σας δραστηριότητα και από την αποδοχή του έργου σας από το αναγνωστικό σας κοινό ή προσδοκάτε πάντα το κάτι παραπάνω;

Λέω απλά αρκετά ευχαριστημένη. Θα μπορούσα να είχα κάνει πολύ περισσότερα πράγματα σε  αυτόν τον απέραντο χώρο που άργησε να ανοιχτεί μπροστά μου ή άργησα να τον αγκαλιάσω. Είμαι πολύ απαιτητική από τον εαυτό μου και δεν του συγχωρώ την αδράνειά του τώρα που σκαλίζω το τεράστιο απόθεμα των εμπειριών που άφησα ανεκμετάλλευτο και δεν του έδωσα σάρκα και οστά.

Τον Ιούνιο του 2025 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Βακχικόν» το πρώτο σας μυθιστόρημα με τίτλο «Κιάρα ή Το τρίλημμα». Ποια είναι η Κιάρα και ποιο τρίλημμα που καλείται να αντιμετωπίσει;

Η Κιάρα  αποτελεί τον κεντρικό χαρακτήρα του βιβλίου. Είναι το δυναμικό πρόσωπο που ξέρει τι θέλει και με αξιοπρέπεια χειρίζεται τα σκαμπανεβάσματα που της επιφυλάσσει η σκληρότητα της ζωής. Πολύ άνετα στέκεται μπροστά σε επιλογές καθορισμένες από τις απαιτήσεις  του επιθυμητού της. Αυτή κυβερνά το βιος της με αποδοχές και  απορρίψεις σύμφωνα με τις προσωπικές της  τοποθετήσεις στην επιθυμητή  διαδρομή του μέλλοντός της.

Ποια είναι η δύναμη του πεπρωμένου και πόσο τελικά αυτό είναι σε θέση να καθορίσει τη ζωή του ανθρώπου; Στην περίπτωση της κεντρικής ηρωίδας σας Κιάρα, πόσο πολύ θα ανατρέψει το παρόν της και με ποιον τρόπο θα την οδηγήσει τελικά αντιμέτωπη με το πεπρωμένο της;

Δεν πιστεύω στο πεπρωμένο, γιατί με καθιστά ανεύθυνη. Η ζωή μου καθορίζεται από τις δικές μου επιλογές ορθές ή άστοχες. Το ίδιο και της ηρωίδας μου. Αυτή παίρνει τις αποφάσεις και από αυτήν θα εξαρτηθεί αν θα πνεύσει στη διαδρομή του βίου της ούριος άνεμος ή αν θα οδηγηθεί σε ναυάγιο.

Ποια υπήρξε η αφορμή για τη συγγραφή του συγκεκριμένου μυθιστορήματος; Τι σας ενέπνευσε; Αποτελεί καθαρά προϊόν μυθοπλασίας ή δανείζεται στοιχεία και από την πραγματική ζωή;

Η αφορμή ξεκίνησε από την ανάγκη να συγκρατήσω κάποιες στιγμές του παρελθόντος μου και στη συνέχεια βέβαια  να τις εντάξω μέσα σε ένα μυθοπλαστικό πλαίσιο. Έτσι το συνονθύλευμα μύθου και αυτοβιογραφικών στοιχείων συναντήθηκαν και σφιχτααγκαλιάστηκαν και εκτροχιάστηκαν προσφέροντας αυτό το κείμενο που δεν είχα ποτέ φανταστεί ότι θα κατέληγε σε δράμα.

Πόσος χρόνος απαιτήθηκε για την ολοκλήρωση της συγγραφής αυτού του βιβλίου; Δυσκολευτήκατε κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας του από πιθανά προβλήματα που κληθήκατε να αντιμετωπίσετε και τα οποία δεν υπολογίσατε εξαρχής;

Δεν μπορώ να υπολογίσω τον χρόνο συγγραφής του βιβλίου από τη στιγμή που συνέλαβα την ιδέα, γιατί ενδιάμεσα έγραφα και κάτι άλλο. Ούτε αντιμετώπισα ιδιαίτερα προβλήματα. Η σύγχρονη τεχνολογία ήταν πάντα πρόσφορη και σταθερή βοηθός μου σε ό,τι αναζητούσα.

Περνάει μηνύματα το βιβλίο σας; Αν ναι, ποια είναι αυτά;

Το μήνυμα που περνάει είναι το "Μηδέν άγαν". Η υπερβολή στα πάντα ισούται με καταστροφή.

Σε ποιες ηλικίας αναγνωστών απευθύνεστε κυρίως;

Δεν το είχα σκεφτεί. Αλλά καταλαβαίνω ότι μάλλον απευθύνομαι στη μέση ηλικία.

Η συνεργασία σας με τις εκδόσεις «Βακχικόν» μετράει αρκετά χρόνια. Μιλήστε μας γι' αυτήν.

Επέλεξα τις εκδόσεις "Βακχικόν", γιατί με σεβάστηκαν από την πρώτη στιγμή. Δεν με άφησαν μέσα στην αοριστία, επειδή δεν ήμουν επώνυμη. Δεν με απέρριψαν λέγοντας τα γνωστά "ναι μεν.. αλλά.." Η τοποθέτησή τους πως κάθε βιβλίο έχει  δικαίωμα στην έκδοση με καθησυχάζει, όταν αμφιβάλλω αν αξίζει τον  κόπο να προχωρήσω και με απαλλάσσει από τον φόβο της απόρριψης.

Συγγραφικά ετοιμάζετε κάτι άλλο αυτή την περίοδο; Να περιμένουμε κάποιο νέο σας βιβλίο σύντομα ή δεν έχετε σκεφτεί ακόμα αυτό το ενδεχόμενο;

Έχω ήδη έτοιμο το άλλο μου βιβλίο. Το έχω μάλιστα ήδη καταθέσει στον εκδότη.

Πείτε μας μια ευχή σας που θα θέλατε να πραγματοποιηθεί οπωσδήποτε.

Ευχή μου είναι ο κόσμος να αγαπήσει περισσότερο το βιβλίο. Να διαβάζει περισσότερο. Το όφελος για όλους θα είναι τεράστιο.

Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα απόσπασμα από το βιβλίο σας. 

Το απόσπασμα  βρίσκεται στην τελευταία παράγραφο της σελίδας 180:

"Ωστόσο τα προβλήματα που βασάνιζαν τη συνείδησή της δεν είχαν τελειωμό. Κα ξανάπιανε τον μίτο από την αρχή.Τι μοι δέον; Αρκετά. Η οδύνη της ανεκπλήρωτης λαχτάρας για μια σχέση που δεν έγινε βίωμα ποτέ, αλλά που θέριευε μόνο μέσα στην απλωσιά της φαντασίας του, η σαρωτική αίσθηση της απώλειας μη αποκτηθέντος αγαθού - το οξύμωρο δεν το αντιλαμβανόταν-  που οδήγησαν τον Πιέρο στο απονενοημένο διάβημα, ήταν καθαρά δική του υπόθεση. Οι ώμοι της ήταν πολύ εύθραυστοι για να αντέξουν άλλο το φορτίο. Σε τι έφταιξε αν αυτός αποφάσισε να πιει ένα ποτήρι θάνατο;"

Κυρία Λυκούδη, σας ευχαριστώ πολύ για την παραχώρηση αυτής της συνέντευξης. Καλοτάξιδο το βιβλίο σας και να βρει την αποδοχή που του αξίζει! Με το καλό και σε πολλά επόμενα!

Και εγώ σας ευχαριστώ πάρα πολύ!

Βιογραφικό:

Η Μαρίνα Λυκούδη γεννήθηκε στην Κεφαλονιά. Πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μετεκπαιδεύτηκε επί τριετία στο Παρίσι στην Κλινική Ψυχολογία (Paris VII) και στα Παιδαγωγικά (Paris V) ως υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ).

Υπηρέτησε σε σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (Βρυξέλλες, Μόντρεαλ). Διετέλεσε Συντονίστρια Εκπαίδευσης Ελληνοπαίδων Ανατολικού Καναδά, από όπου και αφυπηρέτησε.

Κατά την παραμονή της στο Μόντρεαλ συνέγραψε το βιβλίο Η Ελληνόγλωσση Εκπαίδευση στο Εξωτερικό (εκδόσεις Παρουσία 1997). Ακολούθησαν οι νουβέλες Sacrificio (ιδιωτική έκδοση 2015) και Santa Catalina (ιδιωτική έκδοση 2017), εμπνευσμένες από την ιστορία του Περού, όπου διέμεινε συνοδεύοντας τον υπηρετούντα εκεί σύζυγό της, πρέσβη Βασίλη Σημαντηράκη. Το 2020, μαζί με την Άντζελα Έμσεν-Δανιηλίδου συνέγραψαν δύο νουβέλες, που περιέχονται στο βιβλίο 1-1-28 (εκδόσεις Βακχικόν). Ακολούθησε το αφήγημα Στην Αλβανία του Ενβέρ Χότζα (εκδόσεις Βακχικόν 2023), όπου καταγράφει προσωπικά βιώματα από την παραμονή της στην Αλβανία εκείνη την περίοδο.

Σε συνεργασία με τον σύζυγό της εξέδωσε τα καλλιτεχνικά λευκώματα Ελαία η Καλλιστέφανος (εκδόσεις Έφεσος 2001) και Πέτρα Ωραιοτάτη (εκδόσεις Φιλοποίμην 2007), αμφότερα εμπλουτισμένα με πλούσιο φωτογραφικό υλικό του συζύγου της.

Μητέρα τριών παιδιών, έχει επίσης έναν εγγονό, τον Ερρίκο.

Η Κιάρα ή Το τρίλημμα είναι το πρώτο της μυθιστόρημα.