Συνέντευξη στη Στέλλα Πετρίδου
Η σημερινή φιλοξενούμενη των Τεχνών είναι η βραβευμένη και πολυγραφότατη συγγραφέας Τίτσα Διαμαντοπούλου. Το νέο της βιβλίο, με αφορμή το οποίο πραγματοποιηθήκε η συνέντευξη που ακολουθεί φέρει τον τίτλο «Άλλη ζωή» και κυκλοφορεί εδώ και λίγους μήνες από τις εκδόσεις «Βακχικόν».
Κυρία Διαμαντοπούλου, η συγγραφική σας δραστηριότητα είναι αρκετά μεγάλη και αξιόλογη. Η παρουσία σας στα γράμματα μετρά δύο δεκαετίες περίπου και αυτό αποδεικνύει ότι είστε ένας άνθρωπος που ήρθε για να χαράξει το δικό του αποτύπωμα στη σύγχρονη λογοτεχνία αφήνοντας ανεξίτηλο το σημάδι του. Πείτε μας προσωπικά δυο λόγια για τη μέχρι τώρα πορεία σας, ώστε να σας γνωρίσουμε καλύτερα και κυρίως εκ των έσω.
Η πρώτη ποιητική μου συλλογή εκδόθηκε το 1983. Ακολούθησαν άλλες δύο συλλογές. Από το 2008 ασχολούμαι με το διήγημα. Οι συλλογές διηγημάτων μου είναι συνολικά πέντε.
Είναι η πρώτη φορά που φιλοξενείστε στις Τέχνες και η αφορμή φυσικά αποτελεί το νέο σας βιβλίο. Πριν αναφερθούμε σ’ αυτό και για το τι αυτό περιέχει, πείτε μας τι επιχειρείτε να καταφέρετε μέσω της συγγραφής; Ποια βαθύτερη ανάγκη σας καλύπτει η ενασχόλησή σας μαζί της;
Γράφω από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Δηλαδή από πολύ μικρή ηλικία. Υποθέτω ότι αυτό είναι μια ανάγκη που μας ακολουθεί σ’ όλη μας τη ζωή. Είναι σαν να επιχειρείς να παγώσεις το χρόνο σ’ ένα φαινομενικά ασήμαντο και μικρό περιστατικό και να το φέρεις στην αληθινή του διάσταση. Να αναδείξεις αυτό το μεγαλειώδες που κρύβει κάθε μικρή πράξη.
Γράφετε ποιήματα, πρόζα, διηγήματα και θέατρο. Ποιο λογοτεχνικό είδος σας συναρπάζει περισσότερο ως αναγνώστρια και ποιο ως δημιουργό; Ποιο σας εκφράζει περισσότερο ως άνθρωπο και ποιο εξωτερικεύει καλύτερα τον εσωτερικό σας κόσμο, εσάς την ίδια και την αλήθεια σας;
Το κάθε είδος έχει τη βαρύτητά του. Για παράδειγμα, διασκέδασα αφάνταστα γράφοντας μικρά θεατρικά εν είδει κωμωδίας. Αντίθετα, έγραψα ποίηση και πεζά πολλές φορές λυγισμένη από το βάρος των λέξεων. Ένας άνθρωπος είναι πολλά διαφορετικά πράγματα ανάλογα σε ποια φάση της ζωής του βρίσκεται.
Δύο βιβλία σας έχουν λάβει το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος Κύπρου. Οπωσδήποτε θα νιώσατε μεγάλη ικανοποίηση και περηφάνεια για την καταξίωση του έργου σας και όχι άδικα. Είναι και αυτά, θεωρείτε, μια ηθική ανταμοιβή για τον δημιουργό, η μεγαλύτερη ίσως, μια πρόσθετη ενθάρρυνση για να συνεχίσει να εκφράζεται και να δημιουργεί με την ίδια χαρά και την ίδια πειθαρχία, αλλά και για να συνεχίσει να μοιράζεται το έργο του με το αναγνωστικό του κοινό; Εσείς προσωπικά πώς διαχειριστήκατε αυτή την τιμή της αποδοχής και της καταξίωσης;
Αναμφίβολα χάρηκα πάρα πολύ. Πέρα από το θέμα της ηθικής ανταμοιβής, μέτρησε πολύ για μένα το ότι άνθρωποι ένιωσαν το έργο και κατάλαβαν πολλά από αυτά που ήθελα να πω.
Τα διηγήματα σαφώς και απαιτούν ποικιλία πλοκής, φαντασία οπωσδήποτε και φυσικά διαφορετικότητα υφολογική. Τι σας εμπνέει συνήθως και σας ωθεί στη συγγραφή μικρών ή και μεγαλύτερων σε έκταση ιστοριών;
Προς το παρόν γράφω μόνο μικρά διηγήματα, χωρίς να αποκλείω κάτι εκτενέστερο στο μέλλον. Πιστεύω πως η μικρή φόρμα ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία μου. Είναι σημαντικό να λες πολλά γράφοντας λίγα.
Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς και ποια τα αγαπημένα σας βιβλία;
Θεωρώ αριστούργημα το «Η μητέρα του σκύλου» του Π. Μάτεση. Αγαπώ όμως και άλλους συγγραφείς όπως τον Γ. Ξανθούλη και τον Χ. Χωμενίδη.
Σε ποιο δικό σας βιβλίο τρέφετε μεγαλύτερη αδυναμία και για ποιον λόγο; Ποιο θα συστήνετε να διαβάσουν πρώτο οι αναγνώστες σας και γιατί;
Έχω πει και παλιότερα για ένα βιβλίο μου με ποιητικές πρόζες. Το αγαπώ γιατί το θεωρώ απόσταγμα μιας και γράφτηκε μέσα σε μια δεκαετία. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν αγαπώ και τα άλλα με το ιδιαίτερο ειδικό τους βάρος.
Το νέο σας βιβλίο, το πέμπτο κατά σειρά έκδοσης, είναι και αυτό συλλογή διηγημάτων. Για την ακρίβεια, πρόκειται για μια συλλογή μικροδιηγημάτων. Φέρει τον τίτλο «Άλλη ζωή» και κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2025 από τις εκδόσεις «Βακχικόν». Πείτε μας δυο λόγια για το περιεχόμενο των ιστοριών που φιλοξενούνται σ’ αυτήν. Τι θέματα πραγματεύονται;
Τα θέματα των μικρών αυτών ιστοριών του «Άλλη ζωή» είναι πραγματικές ιστορίες ειδωμένες με ένα ιδιαίτερο τρόπο. Κάθε ιστορία λέει κάτι διαφορετικό. Πάντα όμως το επίκεντρο είναι ο άνθρωπος με τα πάθη και τις αδυναμίες του που μπορεί να είναι σε όλα ένοχος και αθώος ταυτόχρονα.
Η συλλογή σας δανείζεται τον τίτλο της από το ομώνυμο μικροδιήγημα που φιλοξενείται σε αυτό, το οποίο στην ουσία κάνει λόγο για το μεταβατικό στάδιο του ανθρώπου από τη ζωή στον θάνατο ή αλλιώς από τη ζωή σε μια άλλη ζωή. Τι υποδηλώνει όμως ο τίτλος αυτός ως σύνολο στο βιβλίο σας;
Πράγματι στο διήγημα ο τίτλος μιλά για την μετάβαση στον άλλο κόσμο, δηλαδή για τον θάνατο και όχι μόνο. Όμως συνολικά υπαινίσσεται, όπως σωστά επισημαίνετε, το πνευματικό μέρος της ζωής, αυτό που έχει να κάνει με τη δημιουργία και την τέχνη εν γένει.
Ποια μηνύματα περνάτε στον αναγνώστη σας μέσα από τις μικρές σας ιστορίες και ποια αφήνετε επιτηδευμένα να εννοηθούν;
Η απώλεια, η φρίκη του πολέμου, ο ανεκπλήρωτος έρωτας, η μοναξιά, η βία κατά των γυναικών, η αδικία είναι κάποια από τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται το βιβλίο. Φυσικά ο αναγνώστης μπορεί να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Πάντα υπάρχει αυτή η δυνατότητα.
Πόσα διηγήματα φιλοξενείτε στο βιβλίο σας και ποιος ο κοινός παρονομαστής τους;
Το βιβλίο περιέχει 22 μικρά διηγήματα. Όσο κι αν φαίνεται κλισέ ο κοινός παρονομαστής του είναι η έγνοια που οφείλει ο συγγραφέας να έχει για τον άνθρωπο. Σαν να σκύβεις και να χαϊδεύεις τις πληγές του.
Μιλήστε μας για τη συνεργασία σας με το εκδοτικό σας σπίτι, τις εκδόσεις «Βακχικόν».
Η συνεργασία μου με το «Βακχικόν» είναι άψογη. Είμαι ευγνώμων για την φροντίδα με την οποία περιβάλλει το συγγραφικό μας έργο.
Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια;
Έχω στα σκαριά μια νέα συλλογή διηγημάτων. Ελπίζω επίσης να εκδώσω τα επτά θεατρικά που έχω γράψει.
Πείτε μας και μία ευχή σας που θα θέλατε οπωσδήποτε να πραγματοποιηθεί στο μέλλον.
Να βρουν οι Έλληνες συγγραφείς τη θέση που τους αρμόζει στο παγκόσμιο λογοτεχνικό γίγνεσθαι
Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα απόσπασμα από το βιβλίο σας.
Η ΣΚΑΛΑ
Για μένα ήρθε. Το κατάλαβα. Είχε καθίσει στα σκαλιά και με περίμενε. Όταν με είδε μου έγνεψε με το χέρι. Δεν ήθελα να τον δω. Ήταν καιρός που έπαψα να νοιάζομαι για άντρες. Καλύτερα έτσι. Σηκώθηκε και με ακολούθησε στη σκάλα.
«Έι ψιτ, κοπελιά».
«Γεια, τι κάνεις;» προσποιήθηκα ότι ξαφνιάστηκα που τον είδα. «Πώς από τα μέρη μας;» Ανέβαινε τη σκάλα με μικρά βήματα για να τον προλαβαίνω. Πήγαινε σκαλί σκαλί για να κερδίζει χρόνο. Τι ζητούσε επιτέλους;
Η Αθανασία στεκόταν κι αυτή από κάτω και τον περίμενε. Τη φλέρταρε. Έκανε πως την πρόσεχε για να μου μπει στο μάτι. Εκείνη έκανε τη δύσκολη. «Έχω γιο στην ηλικία σου» είπε δήθεν σοβαρά, ενώ γελούσαν ακόμα και τ’ αυτιά της. Είχε ολοστρόγγυλο μεγάλο πισινό και σκούρα μαλλιά, δεμένα ψηλά. Χαμογελούσε με τα κιτρινωπά της δόντια χωρίς να σηκώνει τα μάτια από το κινητό· η γενιά του αντίχειρα. Είχα μαζευτεί σαν ένα κουβάρι. Μόλις ξεχώριζε ένα κεφάλι χωρίς πρόσωπο με μαύρα, κοντοκουρεμένα μαλλιά. Κρυβόμουν, όλη πίσω από τον ώμο του. Αυτός κοιτούσε ολόισια μπροστά, κατάματα, ένα κοντινό μέλλον που έμοιαζε εκπληκτικά χειροπιαστό. Έβγαζε τη γλώσσα στις ανασφάλειές μου.
Η Αθανασία ήρθε πάλι στο μυαλό μου. Φως φανάρι ότι τον γουστάρει τρελά. Η ψεύτρα! Τα ’χει όμως τα χρονάκια της. Δόντια κίτρινα από το τσιγάρο. Την τρώει το μεροκάματο. Ήθελα να απολογηθώ γι’ αυτήν. Για όσες δεν πρόλαβαν να αγαπηθούν, ο κόσμος είναι ένα άδειο κρεβάτι.
Στάθηκε στην κορυφή της σκάλας. Μετρούσα ένα ένα τα πολυκαιρισμένα σκαλιά. Κάποτε θα άστραφτε το λευκό τους μάρμαρο. Πολλά βήματα αχνοφαίνονται σε αυτά τα σκαλοπάτια, τα ανεμοδαρμένα και επικίνδυνα. Είχα κάνει πράξη το ζην επικινδύνως. Μπορούσα τώρα να ρισκάρω.
Για μένα είχε έρθει. Χαιρέτησε εγκάρδια, δια χειραψίας, όλους όσους συνάντησε. Το κοστούμι τού πήγαινε πολύ, τον έκανε να δείχνει πιο σοβαρός. Η Αθανασία τον ακολούθησε. Ώσπου κατάλαβα ότι θα έφευγαν μαζί.
Κατέβαινα τη σκάλα, σχεδόν κατρακυλώντας τα φαγωμένα σκαλιά.
Κυρία Διαμαντοπούλου, σας ευχαριστώ θερμά για τη συζήτησή μας η οποία ομολογουμένως ήταν αρκετά ενδιαφέρουσα. Καλοτάξιδο το νέο σας βιβλίο και με το καλό σε πολλά επόμενα που είμαι βέβαιη ότι θα έρθουν!
Βιογραφικό:
Η Τίτσα Διαμαντοπούλου γεννήθηκε στην Κύπρο. Σπούδασε φιλολογία. Έχει γράψει ποιήματα, πρόζα, διηγήματα και θέατρο. Έχει εκδώσει τις συλλογές διηγημάτων Λερωμένο φουστάνι (εκδόσεις Γαβριηλίδης 2008, Κρατικό Βραβείο Διηγήματος Κύπρου), Το μαγαζί με τα μπαχαρικά (εκδόσεις Γαβριηλίδης 2011), Μέχρι να δω τον Άλκη (εκδόσεις Βακχικόν 2022, Κρατικό Βραβείο Διηγήματος Κύπρου) και το παραμύθι Οι γάμοι της Αριστούλας – Το δικαστήριο των ζώων (εκδόσεις Μπατσιούλας 2015).
Η συλλογή διηγημάτων Άλλη ζωή είναι το πέμπτο βιβλίο της.
0 Σχόλια