Βιβλιοκριτική: "Η επόμενη μέρα" του Απόστολου Ζαμπάρα

Η επόμενη μέρα
Συγγραφέας: Απόστολος Ζαμπάρας
Ημερομηνία έκδοσης: 12/2025
ISBN: 978-960-607-728-9
Σελιδες: 72
Εκδόσεις: Συμπαντικές Διαδρομές

Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Τη δεύτερη ποιητική του συλλογή κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές» τον Δεκέμβριο του 2025 ο ποιητής, μαθηματικός, μουσικοκριτικός και αρθρογράφος Απόστολος Ζαμπάρας, με τίτλο «Η επόμενη μέρα».

Τριάντα έξι ποιήματα φιλοξενούνται στην παρούσα έκδοση, άλλα μικρής έκτασης, άλλα λίγο μεγαλύτερης και άλλα πολυσέλιδα, τα οποία όπως αναγράφεται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, επιδιώκουν την περαιτέρω εμβάθυνση στο άρρητο, ώστε να επιτευχθεί κατά κάποιον τρόπο, μετά από σχολαστική μελέτη και ανάλυση, η αποκρυπτογράφησή του.

Είναι φανερό ότι ο ποιητής ρισκάρει συνειδητά. Τολμά και μάχεται για το ακατόρθωτο. Επιδιώκει το φως εκεί που το σκοτάδι κατακλύζει τα πάντα. Δε φοβάται να εκτεθεί, να απογυμνωθεί και να ελευθερώσει τον εσωτερικό του κόσμο, να ομολογήσει αυτό που κρύβει μέσα της η σιωπή του, γιατί ο σκοπός του είναι ένας και πολύ συγκεκριμένος. Να προκύψει αργά και σταθερά, σταδιακά και χωρίς πρόσθετες αναβολές, η προσωπική του γαλήνη και η λύτρωση.

Ο λόγος του Απόστολου Ζαμπάρα είναι μουσικός. Άλλωστε, ο ίδιος ως μαθηματικός και λάτρης της μουσικής, φιλοξενεί εντός του τον ρυθμό και τη μελωδία, τη ρίμα που δίνει μια ευχάριστη και περιπαιχτική πινελιά στις καταλήξεις των στίχων του, ακόμα κι αν αυτοί δεν ακολουθούν αυστηρά τους κανόνες και τη δομή της παραδοσιακής ποίησης. Η μουσικότητα σε συνδυασμό με το σκοτεινό ύφος του περιεχομένου των ποιημάτων του και η έντονη διάθεση εξερεύνησης του υποσυνειδήτου με την ταυτόχρονη απελευθέρωση της φαντασίας και ό,τι αυτό συνεπάγεται, που προκαλούν, αν μη τι άλλο, μια έντονη μελαγχολία στον αναγνώστη αλλά και στον ίδιο τον ποιητή, αποτελούν τα χαρακτηριστικά μιας ποίησης που κινείται θαρρετά στα μονοπάτια του σουρεαλισμού και της φυγής σε μια ανώτερη πραγματικότητα, που στόχο έχει την αβίαστη ανατροπή του κοινωνικού κατεστημένου, επομένως και την απελευθέρωση ή αλλιώς την εξωτερίκευση της εσωτερικής σκέψης και επιθυμίας.

«Έκοψα σε σταγόνες από δάκρυα
όσα μου καταλόγισες άθλια,
υπνωτισμένος από τις μυρωδιές του τσαγιού,
καταφεύγω στη συντροφιά του δειλινού» (Σελίδα 12)

Ο ποιητής κινείται έντονα στον ποιητικό του κόσμο αγγίζοντας θέματα υπαρξιακής φύσης. Περιγράφει καθετί που του προκαλεί εντύπωση, ακόμα και το πιο ασήμαντο, που όμως στα μάτια του έχει συγκεκριμένο λόγο ύπαρξης και σκοπό. Η χρήση του πρώτου προσώπου μαρτυρεί την έντονη εξομολογητική διάθεση του ποιητή. Κινείται, βέβαια, επιλεκτικά στα μονοπάτια του αφηρημένου, σ’ έναν κόσμο εξωπραγματικό, εκεί που το σκοτάδι εξαφανίζεται, η κατάρα γίνεται μελωδία και τα δεσμά φεύγουν. Η διάθεσή του για φυγή είναι έκδηλη, παρόλο που αναγνωρίζει τα εμπόδια μιας τέτοιας απόπειρας.

«Η φύση με καλεί, αλλά ελεύθερο δεν με αφήνει» (Σελίδα 15)

Η επιθυμία αποδέσμευσης από τα υπαρκτά δεσμά θεριεύει εντός του. Το εφήμερο στέκεται αδιάφορο μπροστά του και για τον λόγο αυτό το υποτιμά και το αποκηρύσσει. Αναγνωρίζει την ήττα του πολλές φορές και αυτό του προκαλεί απέχθεια, αλλά και ακόμα μεγαλύτερη επιθυμία για φυγή από την αιώνια υποδούλωση στο φαινομενικά υπαρκτό.

«Προτιμώ τα όνειρα από το να αποδεχθώ
την κατάπτωση» (Σελίδα 17)

Η πραγματικότητα για τον ποιητή μαστίζεται από απάθεια, από πλήξη και δυστυχία. Μια οχλοβοή αποσπά την προσοχή του από την ουσία της ύπαρξης. «Στη σιωπή όμως εντόπισα την αλήθεια», παραδέχεται και έπειτα αναγνωρίζει τη διαφάνεια που χαρακτηρίζει το άπιαστο, το ονειρικό, το οποίο και επιδιώκει. Την απουσία της ουσίας την παρατηρεί ακόμα και στο ανθρώπινο συναίσθημα, αφού κι αυτό, σημειώνει, έχει εγκαταλείψει προ πολλού τα επίγεια για να πλανηθεί σε έναν κόσμο πιο καθαρό και αμόλυντο, πιο φωτεινό και ζωντανό, εκεί που η αγάπη καρποφορεί, η αλήθεια δεσπόζει, η μοναξιά εξοντώνεται, η υποκρισία εξαλείφεται, το μοίρασμα γίνεται χαρά και η συντροφικότητα ζεστή αγκαλιά και φως παντοτινό. Στενοχωριέται, φυσικά, όταν διαπιστώνει την αδυναμία της επίτευξης του άπιαστου, παρότι επιμένει να το επιδιώκει σθεναρά και να το ομολογεί.

«Προσπάθησα να τα κάνω όλα σωστά
και ξανά δεν ήταν αρκετά:
να διορθώσω την ραγισμένη μου αντανάκλαση,
να θρέψω στο φως να καθαρίσει το σκοτάδι μου
κάθε θυσία χαμογελαστή, ασυμβίβαστος

με την ψευδαίσθηση
της ελλιπούς αστάθειας που τρομοκρατούσε
τα όνειρά μου» (Σελίδα 22)

Η εσωτερική του πάλη για τη διεκδίκηση μιας καλύτερης μοίρας δημιουργεί πικρές αναταραχές. Ο ποιητής αναγνωρίζει την αδυναμία του, την ανεπάρκειά του όντας εγκλωβισμένος σε έναν κόσμο όπου «οι νόμοι του χάους υποσκάπτουν σχέδια μιας νέας ζωής». Γιατί, όλα τελικά αποτελούν προϊόντα μιας ουτοπίας με ημερομηνία λήξης.

Ο θάνατος, ο οποίος συχνά γίνεται σημείο αναφοράς, γιγαντώνει ακόμα και στη ζωή, για να καθρεφτίσει το ψέμα, το δήθεν, την κοινωνική ανισότητα, την εκμετάλλευση, τη γενική κατάρρευση των ηθικών αξιών, την άνευ όρων παράδοση στο απόλυτο τίποτα και στη ρουτίνα της ανυπαρξίας. Για ακόμα μια φορά, ο ποιητής θλίβεται εξαιτίας όλων αυτών και δυστυχεί. Παραδέχεται την κατάντια του, αλλά και την επιδίωξή του να προσποιηθεί παριστάνοντας τον άτρωτο, που όμως καθόλου δεν είναι. Οι ελπίδες του τελικά εξανεμίζονται, όταν δε βρίσκει κάποιον ή κάτι για να βοηθηθεί.

«Ιδρώνεις και φοβάσαι
μην το στόμα σου στραβώσει
παλεύεις με την παραίτηση,
ενώ δεν έχεις από τον εαυτό σου
καμία απαίτηση» (Σελίδα 30)

Ακόμα και τώρα, βέβαια, ο ποιητής ονειρεύεται την αλλαγή, αυτή που θα χαρίσει άλλη αίσθηση στους ανθρώπους, στα κτίρια, στους ρυθμούς της ζωής, στην κοινωνία ολόκληρη. Αυτή που θα αποποιηθεί την χαοτική κατάσταση που επικρατεί, και όλο αυτό που ονομάζεται «κανονικότητα». Ωστόσο, γνωρίζει πολύ καλά τον λόγο της αδράνειας και της αναπόφευκτης πλήξης που επιδρά μέσα του και τον σακατεύει σωματικά και ψυχικά.

«Ο φόβος για την ελευθερία
δεσμεύεται από την τεχνολογία» (Σελίδα 37)

Ο Απόστολος Ζαμπάρας αγωνιά και μάχεται για την κοινωνικοπολιτική αλλαγή. Παραληρεί και απελπίζεται όταν δεν την βλέπει να έρχεται. Το φανταστικό στοιχείο που περιβάλει τη γραφή του λειτουργεί ως παρηγοριά στην ψυχή του, που πολλές φορές συνθλίβεται και παραιτείται των προσπαθειών της για τη διεκδίκηση της χαράς και της ευτυχίας.

«Λίγο πριν το αστρικό χαλί κατέβει και πνίξει τη συλλο-
γική μνήμη,
αχτίδες φωτός τυλίξαν σεβάσμια την αγέρωχη γροθιά
τα βουνά αντηχούσαν «ποτέ ξανά»,
όλα ήταν έτοιμα για την τελευταία ανάληψη.» (Σελίδα 44)

Παρότι κινείται με σιγουριά και απόλυτη προσήλωση στον ελεύθερο στίχο, ο ποιητής επιχειρεί να πειραματιστεί και με τους μετρικούς κανόνες. Επιλέγει την ιαπωνική ποίηση και συγκεκριμένα την ποίηση των χαϊκού για να εξασκήσει το ταλέντο του στην τήρηση του μέτρου και, πράγματι, τα καταφέρνει περίφημα. Οι υπαρξιακές του ανησυχίες διαφαίνονται και εδώ, αφού και η απλή παρατήρηση μόνο μελαγχολία και πόνο προκαλούν στην ψυχή.

Σε όλη την ποιητική του συλλογή ο ποιητής επιχειρεί να εκφράσει την αγωνία της λύτρωσης χρησιμοποιώντας υπαρξιακά σύμβολα, στα οποία το στοιχείο της φύσης κυριαρχεί. Επιδίωξή του είναι να προκύψει ο διαρκής και κοπιαστικός αγώνας για τη διεκδίκηση μιας νέας ζωής απαλλαγμένης από τη φθορά της σύγχρονης πραγματικότητας με τα αμέτρητα τραύματά της και την ατέλειωτη μοναξιά που την κατακλύζει, με τα αδιέξοδά της, την πνευματική, οικονομική, κοινωνική και πολιτική αλλοτρίωσή της. Το αινιγματικό ψυχογράφημα «36^ο Δώμα», που ολοκληρώνει τη συλλογή του, επισφραγίζει την εσωτερική του σκέψη και τη συναισθηματική του αναστάτωση. Καταλήγει τελικά στο υπαρξιακό του αδιέξοδο, αλλά και στην επιθυμία του να ταξιδεύει μέσω της σιωπής του εκεί όπου η φθαρτή πραγματικότητα δεν μπορεί να τον αγγίξει ούτε και να τον αλλοιώσει περισσότερο.

Εν ολίγοις, θα λέγαμε ότι η νέα ποιητική συλλογή του Απόστολου Ζαμπάρα είναι μια συλλογή προβληματισμού και εσωτερικής σκέψης, με πληθώρα νοημάτων και ερμηνειών που, αν μη τι άλλο, αξίζει να διαβαστεί.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο: εδώ