Βιβλιοκριτική: "Κοίτα από το παράθυρο" του Έβαλντ Φλίσαρ

Κοίτα από το παράθυρο
Συγγραφέας: Evald Flisar
Μετάφραση: Lara Unuk
Ημερομηνία έκδοσης: 01/2026
ISBN: 978-618-231-302-2
Σελιδες: 240

Εκδόσεις: Βακχικόν

Γράφει η Κατερίνα Σιδέρη

Αγαπημένοι μου φίλοι,

Άλλο ένα βιβλίο Σλοβένου συγγραφέα έφτασε στα χέρια μου και η ανάγνωσή του ήταν μονόδρομος από το κείμενο του οπισθόφυλλου και μόνο. Πρωταγωνιστής ένα 15χρονο αγόρι του οποίου το όνομα δεν έχει καμία σημασία. Είναι νοητικά ανάπηρος, είναι αναποφάσιστος, έχει προβλήματα μνήμης και έχει ανάγκη από επικοινωνία. Μένει με τους γονείς του σε ένα μικρό χωριό το Λάζε και βρίσκει παρηγοριά στον παππού του κάθε φορά που νιώθει την ανάγκη να βγει από το σπίτι του.

Ήταν ένα παιδί διάνοια, ένα παιδί με διευρυμένες γνώσεις, μα τώρα πια όλα έχουν αλλάξει. Αυτό το παιδί θα απασχολήσει και θα προβληματίσει τον αναγνώστη. Η ιδιοσυγκρασία του, ο τρόπος σκέψης του αλλά και οι πράξεις του θα αφήνουν το αποτύπωμά τους και θα επιδιώκουν διακαώς την ενδοσκόπηση και την αφύπνιση καθενός από εμάς.

…είναι γραφτό μερικών ανθρώπων να ζήσουμε και να πεθάνουμε δυστυχισμένοι…

Το αγόρι έχει χωρίσει τη ζωή του σε δυο περιόδους. Εκείνη πριν το Ατυχές Συμβάν και εκείνη μετά από αυτό. Στην μετά το Ατυχές Συμβάν εποχή, μεσουρανεί μια φράση η οποία τριβελίζει το μυαλό του. Κοίτα από το παράθυρο, ακούει μέσα στο κεφάλι του και προσπαθεί να συλλάβει την έννοιά της. Θα αντιληφθεί ποιο είναι το νόημά της και θα το μοιραστεί με τον αναγνώστη, μα αυτό θα λάβει χώρα αφότου έχουν συμβεί στη ζωή του συνταρακτικές στιγμές.

Ο νεαρός, θα συνδεθεί αβίαστα με τον Γουρουνούλη, έναν χοίρο τον οποίο κάνει δώρο στον πατέρα του για τα 40^α γενέθλιά του και αυτή η σχέση τους θα τον στιγματίσει για πάντα. Παράλληλα, ένα αποτρόπαιο θέαμα θα τον κλονίσει συθέμελα, θα τον ωθήσει να κάνει πράξη μια σκέψη του, μα την τελευταία στιγμή όλα θα πάρουν άλλη κατεύθυνση. Ας μη χρονοτριβώ, ελάτε παρέα να ξεδιπλώσουμε την ιστορία του και να σταθούμε στα σημεία εκείνα που δίνουν παλμό και προκαλούν προβληματισμό.

Η αυλαία ανοίγει με το βιβλίο των Καταλόγων του, με τις ψεύτικες δικαιολογίες για πονοκέφαλο και λιποθυμίες, με τον υπέροχο παππού ο οποίος έχει για όλα απαντήσεις, αλλά και με ένα γράμμα που μέσα του κρύβει αλήθειες.

Η πληθώρα αρνητικών σκέψεων που τον κατακλύζουν σχετικά με τις πράξεις των γονιών του, ο νέος φίλος Αχμέτ που αβίαστα συνδέεται μαζί του, το μοιραίο βράδυ σε μια κατασκήνωση, το κακοτράχαλο οδοιπορικό του νέου του φίλου από τη Συρία έως τη Σλοβακία με πολλούς ενδιάμεσους σταθμούς και πισωγυρίσματα, αλλά και ένα καθόλου ευκαταφρόνητο κομπόδεμα, αναμοχλεύονται με τις λέξεις και δίνουν στην ιστορία ένταση, αγωνία και περιέργεια για την εξέλιξή της.

…κάθε αδικία έχει επιπτώσεις…

Ο νέος της ιστορίας μας χωρίς πολλή σκέψη και δισταγμούς επιλέγει να ακολουθήσει τον Αχμέτ, επιλέγει να τον βοηθήσει, επιλέγει να τον συνδράμει όπως μπορεί, με μόνο αντάλλαγμα να κάνει και εκείνος πράξη τη σκέψη του για τα γουρούνια. Η συμφωνία κλείνεται με συνοπτικές διαδικασίες και μια νέα περιπέτεια είναι προ των πυλών.

Ένας σανιδένιος σταυρός, ένα αυτοκίνητο ικανό να βοηθήσει στο ταξίδι των δυο νέων, η επίσκεψη σε ένα τζαμί, η γνωριμία με την ακτιβίστρια Πέτρα, η κρυψώνα τους ανάμεσα σε τετράποδους φίλους και το πολύωρο ταξίδι τους όλο ρίσκο, βρωμιά και αγωνία, θα ξεβράσουν τον αναγνώστη στο Λονδίνο, εκεί που τελικά θα γραφτούν οι τίτλοι τέλους του βιβλίου.

Ο Αχμέτ έχει μια αποστολή. Άλλη μια έχει ο νέος της ιστορίας μας. Οι δυο αποστολές δεν έχουν ουδεμία σχέση. Ο Αχμέτ θα ‘εκμεταλλευτεί’ την αδυναμία του πρωταγωνιστή μας, θα τον κάνει γρανάζι της αποστολής του και η αλλαγή συμπεριφοράς του Σύριου παρόλο που θα προκαλέσει δεύτερες σκέψεις στον πρωταγωνιστή μας, δεν θα καταφέρει να βάλει φρένο στα ήδη προγραμματισμένα σχέδιά του.

Θα διαβάσουμε για τη βόλτα στο Λονδίνο, για την αλλαγή στην καθημερινότητά τους, για την παράδοση ενός πακέτου, για τη λεμβοδρομία που θα λάβει χώρα σιμά τους, αλλά και για μια σχεδόν εξομολόγηση του Αχμέτ, λίγο πριν τους τίτλους τέλους.

Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο του Έβαλντ Φλίσαρ, ένα σύντομο βιογραφικό του οποίου θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:

…στη ζωή του καθενός, αργά ή γρήγορα εμφανίζεται ένα «αλλά»…

Η ιστορία σκοπό της έχει να αφυπνίσει τον αναγνώστη σε σχέση με την εκδίκηση και τις βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις των λαών, έχει σκοπό της να συγκινήσει με την ιδιοσυγκρασία του διανοητικά ανάπηρου νέου, θέλει να μας προβληματίσει με τη συμπεριφορά των γονιών του και να αφήσει να αναδυθεί ο σεβασμός του ανθρώπου προς τον άνθρωπο, ο σεβασμός του ανθρώπου προς τα ζώα, αλλά και τα βαρίδια της κοινωνίας έναντι των μη λειτουργικών ατόμων της.

Πραγματικά έκλεισα το βιβλίο και ακόμη η ιστορία ήταν ζωντανή. Ο νέος της ήταν αγκιστρωμένος στην ψυχή μου.

Ποιο ήταν το μερίδιο ευθύνης που του αναλογούσε για όλα όσα συνέβησαν;

Πόσα αντιλήφθηκε από όλα τα γεγονότα στα οποία υπήρξε μέλος;

Ποιος είναι τελικά ο μεγαλύτερος ένοχος και ποιος το θύμα;

Δεν θα πω περισσότερα. Διαβάστε την ιστορία, δείξτε κατανόηση και αγάπη σε εκείνους που την έχουν περισσότερο ανάγκη και συμβουλή μου είναι να μην επιλέξετε να γίνετε κριτές γιατί τελικά θα πρέπει και εσείς οι ίδιοι να κριθείτε. Κλείνοντας για ακόμη μια φορά το βιβλίο, πλησίασα στο παράθυρο. Κοίτα από το παράθυρο, έλεγε μια φωνή μέσα μου. Κοιτούσα, μα δεν έβλεπα. Όταν έκλεισα τα μάτια, χαλάρωσα και τα άνοιξα ξανά, όλα όσα αντίκρισα ήταν τελικά μια αποκάλυψη!

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου αναφέρει:

Σε ένα ήσυχο χωριό της Σλοβενίας, ένα αγόρι ζει απομονωμένο εξαιτίας της νοητικής αναπηρίας που το καθιστά διαφορετικό στα μάτια των άλλων – αλλά όχι λιγότερο ευαίσθητο. Η καθημερινότητά του αλλάζει όταν στη ζωή του έρχεται ο Γουρουνούλης, ο παράδοξος πλην μοναδικός φίλος του, για να ανατραπεί ξανά στα δέκατα πέμπτα γενέθλιά του, την ημέρα που οι γονείς του τού κάνουν το πιο τραγικά καλοπροαίρετο «δώρο», σηματοδοτώντας την αρχή μιας προσωπικής επανάστασης.

Στην πιο σκοτεινή ώρα του, ο δρόμος του διασταυρώνεται με του Αχμέτ, ενός νεαρού Σύριου πρόσφυγα που έχει μία συγκεκριμένη αποστολή. Οι δύο νέοι, φαινομενικά ξένοι μεταξύ τους, ξεκινούν ένα ταξίδι μέσα από την Ευρώπη, το οποίο μετατρέπεται σε μία βαθιά εξερεύνηση της φιλίας, της αποδοχής, της ενσυναίσθησης και της συγχώρεσης, σε έναν κόσμο διχασμένο από φόβους και προκαταλήψεις.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα του βιβλίου:

O Έβαλντ Φλίσαρ (Evald Flisar) είναι Σλοβένος συγγραφέας, δοκιμιογράφος και μεταφραστής. Έχει σπουδάσει συγκριτική λογοτεχνία στη Λιουμπλιάνα, αγγλική γλώσσα και λογοτεχνία στο Λονδίνο και ψυχολογία στην Αυστραλία. Είναι αρχισυντάκτης του μακροβιότερου λογοτεχνικού περιοδικού της Σλοβενίας, του Sodobnost (Σύγχρονη επιθεώρηση), ενώ μαζί με τη συγγραφέα παιδικών βιβλίων Γιάνα Μπάουερ (Jana Bauer) συνδιευθύνουν τον εκδοτικό οίκο KUD Sodobnost International. Έχει διατελέσει πρόεδρος της Ένωσης Σλοβένων Συγγραφέων (1995–2002).

Έχει γράψει δεκαέξι μυθιστορήματα, δύο συλλογές διηγημάτων, τρία ταξιδιωτικά βιβλία, δεκαέξι θεατρικά έργα και δύο παιδικά βιβλία. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε 42 γλώσσες και έχουν λάβει πολυάριθμα βραβεία στη Σλοβενία και στο εξωτερικό.

Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορούν, σε μετάφραση Αλεξάνδρας Παπαμανώλη, τα μυθιστορήματά του Μακάρι να είχα χρόνο (2022) και Αμαρτία (2023).

Η Αλίκη στη Χώρα των Τεράτων έχει μεταφραστεί σε δώδεκα γλώσσες και ήταν υποψήφια για το βραβείο Večernica (καλύτερο εφηβικό βιβλίο της χρονιάς 2009). Είναι το τρίτο βιβλίο του που κυκλοφορεί στα ελληνικά.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.