Βιβλιοκριτική: "Ανάμισης Ντενεκές" του Γιάννη Μακριδάκη

Ανάμισης ντενεκές
Συγγραφέας: Γιάννης Μακριδάκης
Ημερομηνία 16ης έκδοσης: 01/2026
Ημερομηνία 1ης εκδοσης: 05/2008
ISBN: 978-960-05-1371-4
Σελιδες: 348

Εκδόσεις: Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Για τίποτα δεν αξίζει να στενοχωριέται κανείς παρά μονάχα για την αγάπη. Και κάπως έτσι ξεκινούν τα πιο μεγάλα εγκλήματα. Αυτά που προκαλούνται από την έξαψη του πάθους και του πόθου. Τα λεγόμενα εγκλήματα τιμής. Τα εγκλήματα αξιοπρέπειας που δε λογαριάζουν νόμους, απαγορεύσεις και συνέπειες. Που τα κινεί ο αυθορμητισμός μα και η μανία να εξασφαλιστεί το δίκαιο της καρδιάς. Η ελπίδα πως όλα θα γίνουν όπως πρέπει και όχι όπως είναι το σωστό κατά τη λογική και τη συνθήκη. Η τιμωρία στο τέλος είναι πιο βαριά κι από την ίδια τη θανατική καταδίκη. Απέχθεια, αηδία, αποστροφή, σιχασιά κι ένα δριμύ κατηγορώ. Μα ίσως κι όχι.

Για ένα έγκλημα πάθους κάνει λόγο και ο συγγραφέας Γιάννης Μακριδάκης στο βιβλίο του με τίτλο «Ανάμισης Ντενεκές», που κυκλοφόρησε στη δέκατη έκτη έκδοσή του από τις εκδόσεις «Εστία», τον Ιανουάριο του 2026. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που στηρίζεται σε αληθινά γεγονότα, αφού επιχειρεί να καταγράψει τον πολυτάραχο βίο ενός τοπικού θρύλου της Χίου του προηγούμενου αιώνα, που ακόμα και τώρα, έπειτα από εκατό και πλέον χρόνια, παραμένει ζωντανός στη μνήμη των ανθρώπων της τοπικής κοινωνίας και προκαλεί δέος και θαυμασμό. Ένας θρύλος που αλλάζει με την πάροδο του χρόνου, πλέκει την ιστορική μνήμη με τη λαϊκή αφήγηση, ωστόσο επιμένει να υπάρχει και να συζητιέται, να μεταφέρεται από στόμα σε στόμα, προκειμένου να σωθεί η ουσία του, η ομορφιά και η σημαντικότητά του. Τι είναι όμως αυτό που συνέβαλε ώστε ο βίος ενός ανθρώπου να εξελιχθεί σε θρύλος; Γιατί υπάρχει ακόμα, έστω κι αν πλέον περιβάλλεται από ανακρίβειες και γενικότητες; Τι αντιπροσωπεύει; Ποια η αξία του και τι μηνύματα περνά;

Στο βιβλίο αυτό ο συγγραφέας ανατρέχει πίσω στον χρόνο και ερευνά σχολαστικά τις πηγές που έχει στη διάθεσή του. Στόχος του είναι να ανακαλύψει την αλήθεια όσο μακρινή κι αν μοιάζει πως είναι. Μεταβαίνει από χωριό σε χωριό, από βουνό σε βουνό και παρατηρεί. Επιδιώκει την επαφή με ανθρώπους της προηγούμενης γενιάς, ευελπιστώντας πως κάτι περισσότερο θα μάθει από εκείνους που είτε άκουσαν από τους γονείς τους την αλήθεια είτε την απέκτησαν από τους ανθρώπους που είχαν άμεση σχέση μαζί του. Ανατρέχει στις κιτρινισμένες πλέον εφημερίδες της εποχής που φυλάσσονται στην ιστορική βιβλιοθήκη Κοραή για να διαλευκάνει κι άλλο το μυστήριο που κρύβεται στην υπόθεση που τον αφορά. Καταγράφει και ηχογραφεί τις μαρτυρίες των ανθρώπων που συναναστρέφεται, αποζητά την επιτόπια έρευνα, επανέρχεται κι επανεξετάζει, ώσπου τελικά και έπειτα από πολλά αδιέξοδα και απογοητεύσεις φτάνει στην πηγή που του εξασφαλίζει την καθαρή γνώση, εκεί όπου ο θρύλος παύει να δίνει ψεύτικες πληροφορίες και τρέπεται σε μνήμη καθαρή και σε φωτογραφία.

Ποιος όμως είναι ο θρύλος για τον οποίο κάνει λόγο στο βιβλίο του ο συγγραφέας; Είναι ο νεαρός Χιώτης Γιώργης Πέτικας, που οδηγήθηκε στο έγκλημα για να προστατέψει την τιμή και την αξιοπρέπειά του. Ο άντρας που αγάπησε μια νεαρή κοπέλα από τις Αμάδες της Χίου και που εξαιτίας της φόνευσε τον αδερφικό του φίλο Γιαννακό, μιας και τη διεκδικούσε κι ο ίδιος για τον εαυτό του. Ο άντρας που αρνήθηκε έπειτα να παραδοθεί στις αρχές για το έγκλημά του και κατέφυγε στα βουνά για να σωθεί. Που είχε όλη τη στήριξη του κόσμου και τη βοήθειά του με το μέρος του, δυσχεραίνοντας έτσι το έργο της χωροφυλακής, παρά την έντονη και συνεχή καταδίωξή του. Που αντιστάθηκε, παρά την πείνα και τον πόλεμο, επιβιώνοντας ακόμα και μετά το πιο σκληρό κυνηγητό του, όταν, για να καταφέρει να σωθεί, διέπραξε κι άλλον έναν φόνο, αυτή τη φορά ενός νεαρού Κρητικού χωροφύλακα που τον εντόπισε στο βουνό, τον κυνήγησε και τον απείλησε με θάνατο.

Ο συγγραφέας επιχειρεί να εξακριβώσει την αλήθεια μέσα από τις πολλές ανακρίβειες και τις παραλλαγές του θρύλου που ακούει από χωριό σε χωριό, από στόμα σε στόμα. Το ενδιαφέρον του εστιάζει στο τι απέγινε τελικά ο Γιώργης Πέτικας, καθώς πουθενά δεν εντοπίζει τη σύλληψή του από τις αρχές. Ένας ήρωας, θα συνειδητοποιήσει αργότερα, δε συλλαμβάνεται ποτέ. Κι αν γίνει αυτό στην πραγματικότητα, δεν αναφέρεται. Τη μετάβασή του στην Τουρκία μονάχα εντοπίζει, την απόδρασή του, τη δημιουργία οικογένειας, την κατάδοσή του έπειτα από χρόνια και την κατάληξή του στις φυλακές της Αίγινας. Κι αυτά, βέβαια, με πολλή έρευνα και προσπάθεια, μα και με μια αρκετά μεγάλη δόση της τύχης.

Η ζωή του άνδρα - σύμβολο της ανδρείας και της παλικαριάς, ξετυλίγεται αργά και σταδιακά στις σελίδες αυτού του βιβλίου για να μην προκαλέσει την υπερβολή και την καχυποψία. Ωστόσο, καμία εκδοχή του θρύλου δεν παραλείπεται, κανένα όνομα και καμιά πηγή που συνέβαλε με οποιοδήποτε τρόπο στην έρευνα δε μένει στην αφάνεια κι αυτό συμβαίνει για έναν και μοναδικό λόγο. Ο θρύλος πρέπει να παραμείνει ζωντανός, ακόμα και μέσα από τις παραλλαγές του. Αυτό από μόνο του αναδεικνύει την επιθυμία των ανθρώπων να διατηρήσουν τη μνήμη του στον χρόνο ανέπαφη, παρά την επίδραση της λήθης. Γιατί ο άνθρωπος αυτός, παρά τα φονικά που έκανε, στα μάτια τους αντιπροσωπεύει τη γενναιότητα, την τόλμη, την εξυπνάδα, την ταχύτητα στο τρέξιμο, την σκοπευτική δεινότητα, την επιμονή για ζωή και ελευθερία.

Ο πρότερος έντιμος βίος του, η αγνή του καρδιά, η φιλανθρωπία και η καλοσύνη του θα διαπιστώσει ο αναγνώστης ότι τον έσωσαν πολλές φορές από τη σύλληψη και τη φυλάκισή του, από την προδοσία των χωρικών και από τις κακουχίες της βουνίσιας του ζωής. Το καλό που έκανε του επεστράφη στο μέγιστο. Ο Γιώργης Πέτικας έγινε με τα χρόνια τραγούδι με πολλές παραλλαγές κι όχι άδικα. Έγινε παρατσούκλι και παράδειγμα θάρρους και αποφασιστικότητας. Ένας τοπικός θρύλος που αγαπήθηκε πολύ και ακόμα αγαπιέται.

Το μυθιστόρημα του Γιάννη Μακριδάκη είναι ένας φόρος τιμής σε αυτόν τον θρύλο. Όπως γράφει και ο ίδιος ο συγγραφέας στο οπισθόφυλλό του, ξεφεύγει από τα γνωστά σχήματα της σύγχρονης εκδοτικής παραγωγής κι αυτό δε συμβαίνει τυχαία. Συνδυάζει την έρευνα και τη λαϊκή καταγραφή για να αποφύγει την οποιαδήποτε σύγχυση. Και πράγματι, τα καταφέρνει περίφημα. Ο συγγραφέας σώζει τον μύθο, αναβιώνει την ιστορία και δίνει φως στην αλήθεια.

Τα μηνύματα του βιβλίου είναι πολλά. Το καλό επιστρέφει πάντα σ’ εκείνον που το έκανε. Απέναντι σε κάθε κακουχία, φύλακας άγγελος θα στέκεται αυτό ως σημάδι για να τον προστατεύει από τα χειρότερα. Η ελευθερία είναι προτιμότερη ακόμα κι αν το τίμημα είναι βαρύ και ασήκωτο. Η αγάπη πονά, μα για την αγάπη αξίζει να μάχεται κανείς, ακόμα και με τον κίνδυνο της ζωής του. Και τέλος, αυτό που πολλές φορές επισημαίνεται στο βιβλίο είναι η σημαντικότητα της τιμής και της υπόληψης. Πουθενά στον θρύλο δε γίνεται αναφορά στο όνομα της γυναίκας που έκλεψε την καρδιά του Γιώργη Πέτικα, ακόμα κι αν κάποιοι πιθανότατα γνωρίζουν. Η επιβολή της σιωπής γίνεται νόμος για να προστατευτεί η ηθική ενός ανθρώπου που άθελά του κατέστρεψε την τύχη των ανδρών που την αγάπησαν, για να μην κινδυνέψει η δική της τύχη ποτέ, για να μην αμαυρωθεί το όνομά της.

Εν ολίγοις, το μυθιστόρημα αυτό, πέρα από άκρως ενδιαφέρον και καθηλωτικό, ψυχαγωγικό και ενημερωτικό, έχει και μεγάλη ιστορική αξία. Ο συγγραφέας καταφέρνει να καταγράψει το ιστορικό και πολιτικό κλίμα της εποχής στην οποία αναφέρεται (αρχές του εικοστού αιώνα) και μέσα από την μυθοπλασία και την αναβίωση του θρύλου να φέρει στο φως τα πιο σημαντικά ιστορικά γεγονότα που έπληξαν τη Χίο κατά τη διάρκεια του πολέμου και παράλληλα να επισημάνει τις επιπτώσεις όλων αυτών στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων. Καλογραμμένο και προσεγμένο από κάθε άποψη, με πλούσια και συναρπαστική πλοκή, με αυξημένο μυστήριο που διατηρεί την αγωνία στα ύψη, παρά τη δυσκολία που ενδεχομένως θα αντιμετωπίσει ο αναγνώστης ερχόμενος σε επαφή με την τοπική διάλεκτο στο μεγαλύτερο μέρος της εξιστόρησης, το βιβλίο αυτό αξίζει οπωσδήποτε να διαβαστεί.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο: εδώ