Βιβλιοκριτική: "Όταν οι ελέφαντες ξεχνούν ρωτούν εμένα" του Νίκου Τερζή

Όταν οι ελέφαντες ξεχνούν ρωτούν εμένα

Συγγραφέας: Νίκος Τερζής

ISBN: 978-618-88426-0-1

Ημερομηνία έκδοσης: 07/2026

Σελίδες: 168

Εκδόσεις: π&φ

Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Ο σκηνοθέτης, θεωρητικός κινηματογράφου και οπτικοακουστικών τεχνών, ποιητής, performer, founder της Sit Down Comedy και διδάσκων κινηματογραφικά μαθήματα σε ελληνικά ΑΕΙ Νίκος Τερζής κυκλοφόρησε πρόσφατα και συγκεκριμένα τον Ιούλιο του 2026 από τις εκδόσεις «π & φ» τη νέα του ποιητική συλλογή με τίτλο «Όταν οι ελέφαντες ξεχνούν ρωτούν εμένα».

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο και πρωτοποριακό για το είδος του σατυρικό και πολυσέλιδο οπτικοακουστικό έργο, που είναι αφιερωμένο σε αυτούς που κλαίνε γελώντας. Περιλαμβάνει, όπως ο ίδιος ο ποιητής τα χαρακτηρίζει, εκτενή ευρύπνοα – performative, πολυφωνικά ποιήματα, στα οποία έχει σπείρει λέξεις αγκάθια, λέξεις που πονούν με την δυναμική τους παρουσία, ιδιαίτερα μάλιστα όταν η ψυχή του αναγνώστη αντιλαμβάνεται το βάθος και τη δραματικότητα της αλήθειας που υπηρετούν. Και κάποιες άλλες λέξεις επίσης, που ενώνονται μεταξύ τους επιτηδευμένα για να δημιουργήσουν εμβόλιμους στίχους, ψιθύρους και αντιφωνήσεις, που δίνουν την αίσθηση σατυρικού θεατρικού χορού. Ενός χορού, συγκεκριμένα, που επιδιώκει την πρόκληση του γέλιου, της ψυχολογικής αποσυμφόρησης μετά την ένταση και τη συγκινησιακή φόρτιση, που δικαιολογημένα προκαλεί το δράμα της ζωής που περιγράφει ο ποιητής άλλοτε με ρεαλιστική σκληρότητα και άλλοτε πιο επιδερμικά, μια ζωή παρακμιακή, καταπονημένη αρκετά από τα λάθη και τα πάθη της, από την κωμικοτραγική πραγματικότητα την οποία επέλεξε ο άνθρωπος ως μόνιμη συνθήκη να βιώνει επιβιώνοντας με δυσκολία, αρνούμενος ωστόσο τη λύση της αντίδρασης, της αντίστασης, της ποιοτικής βελτίωσής του με σκοπό την ευτυχία του.

Τη μπαναλιτέ αγάπησες πολύ

και φόρτωσες στου κόκορα το όνειρο

ν' αναζητεί το θαύμα (Σελίδα 18)

Η διάθεση του ποιητή είναι σκωπτική. Φιλοσοφώντας τα πάντα γύρω του, παρατηρώντας τα αρχικά κι έπειτα απομυθοποιώντας τα, επιστρατεύει το πειραγμένο του χιούμορ για να σαρκάσει, να ειρωνευτεί και να καταδικάσει ταυτόχρονα τις αλλοιωμένες ανθρώπινες σχέσεις της κοινωνίας του χθες και του σήμερα, τα απαρχαιωμένα κοινωνικά στερεότυπα και όλες τις ανθρώπινες αδυναμίες, που φθείρουν σταδιακά την ιστορική μνήμη, καλλιεργούν την επιλεκτική λήθη και μονιμοποιούν την απελπιστική, πένθιμη, αποπνικτική, εικονική, μοναχική, απόκοσμη, σχεδόν νεκρική πραγματικότητα, που προσφέρεται αναγκαστικά και επιβλητικά ως βίωμα, λόγω του φόβου, ίσως και λόγω της άγνοιας της αλλαγής.

Εδώ να δούμε τι θα δούμε

Στην ημετέρα μπανανία που επέστρεψα

τη μόνη που μπανάνες δεν παράγει

το motto καλά κρασιά κρατεί ακόμα

Κ.Δ.Ω.Α.

«Κτηνώδης Δύναμη

Ωγκώδης Άγνοια»

«Κι ό,τι αρπάξει...

η Βήτα όψη τους»

άδει κατά πόδας ο Χορός

Τι να λέμε τώρα... (Σελίδα 36)

Μια αλχημεία Δάσους απερίφρακτων συλλογισμών θα εντοπίσει ο αναγνώστης στη συλλογή αυτή, πέρα από τα τριάντα δύο ποιήματα του ποιητή, κάποια πρόσφατα και κάποια αρκετά παλιότερα γραμμένα. Επί της ουσίας, πρόκειται για μια μίξη σκέψεων με σκωπτικά αποφθέγματα, με σύντομα, περιεκτικά και πολύ λακωνικά σπαράγματα ποιημάτων, τα οποία βρίσκονται σε μια συνεχή αλληλεπίδραση μεταξύ τους, φορτωμένα όλα στους ώμους τους με οπτικοακουστικά ερεθίσματα που επιζητούν διακαώς την άμεση αξιοποίησή τους.

Σε άπατη λίμνη

εν κατακλείδι

πετάω το κλειδί

στους μαγικούς της κύκλους

εν οίδα παιδιόθεν

να εγγράφεται αγγλιστί

Προτροπή μπαλάντας

ανυπερθέτως αντηχεί

«The rules are to be broken

at last the love words

to be spoken» (Σελίδα 74)

Παρότι εξομολογητική και άμεση η ποίηση του Νίκου Τερζή, αφηγηματική, σκοτεινή πολλές φορές και μελαγχολική, η σατυρική του διάθεση δίνει αρκετές αφορμές στον αναγνώστη να εμβαθύνει στη σκέψη του φιλοσοφώντας και να προβληματιστεί τελικά για όλα αυτά που διαβάζει και τα οποία εμφανώς του προκαλούν απέχθεια, λύπη και συναισθηματικό μαρασμό. Άλλωστε, και ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου σε αυτή την κατεύθυνση τον οδηγεί από την πρώτη κιόλας επαφή μαζί του. Σε αντίθεση με την επιστημονική αλήθεια, ότι δηλαδή οι ελέφαντες έχουν εντυπωσιακή μνήμη, επομένως δεν ξεχνούν σχεδόν ποτέ, ο ποιητής αντιστρέφει τους ρόλους στους δικούς του πρωταγωνιστές, δίνοντας στον άνθρωπο την ευκαιρία να διασώσει τις αναμνήσεις που κινδυνεύουν να χαθούν από το πέρασμα και τη φθορά του χρόνου, από τη σκόπιμη λήθη ή αλλιώς από την επιδεικτική του αδιαφορία για τη διατήρηση της ύπαρξής τους.

ΜΗ ΓΙΝΕΣΑΙ... Μη γίνεσαι σαν εμένα

Μην αφήνεις στον άνεμο

τις λέξεις - φύλλο και φτερό

Μη γίνεσαι σαν εμένα

αν δεν ανάβει ο νους πηγολαμπίδες

το βλέμμα δεν γεννά φωτιάς φολίδες

αναποφάσιστος σαν ζαλισμένη κατσαρίδα

Πταίω; Αφού στην κούνια σου

δεν έπνιξες δυο φίδια

να πάν οι φόβοι στα τσακίδια

Μη γίνεσαι σαν εμένα αν είσαι γυναικομούντζα

τροφός ελπιδα, τζούφια θερμίδα

πιπίλα τορπίλα, ιερή αγελάδα, χάρτινη τίγρης

Μη γίνεσαι σαν εμένα

αν στον ύπνο κλωτσάς ελέφαντες

κι όταν ξυπνάς, χαϊδεύεις αλυσίδες

Αν μοιράζεις

χαστούκια ακριβείας

σε αλυσοδεμένους γορίλες

Αν ξεφλουδίζεις αποξηραμένα τζιτζίκια

ξεπουλάς, κλαμένες κλεμμένες Κολχίδες

σε card postal, χαμένες Ατλαντίδες... (Σελίδες75-76)

Πόσο ικανός όμως είναι ο άνθρωπος να αναλάβει μια τέτοια ευθύνη; Όπως σημειώνει και ο ίδιος ο ποιητής, παραποιείται το παρελθόν, εξαιτίας της αδράνειας εκείνου που ορίζεται υπεύθυνος για να το προστατέψει ή και της έκδηλης αδυναμίας του, όπως πολλές φορές ισχυρίζεται ο ίδιος ο υπαίτιος. Γιατί όμως παραγκωνίζεται η ιστορία του, όταν αυτό δεν τον εξυπηρετεί προσωπικά; Γιατί αποδυναμώνεται η αξία του, ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο, δίνοντας τη θέση του σε ένα παρόν ακόμα πιο άθλιο και τραγικό απ’ ότι το προηγούμενο;

Αν ζει λειψός ο άνθρωπος, λειψή κι η ιστορία

Θολή η μνήμη τρεμοσβήνει σε κοίλο ίχνος

Το γεγονός δεν τρομάζει

όποιον δεν έχει κολλήσει νοητική λέπρα (Σελίδα 84)

Ο ποιητής επιχειρεί να εντοπίσει το πρόβλημα μέσα από τις λέξεις του, ανατρέχοντας επιτηδευμένα πίσω στον χρόνο. Κι όταν το καταφέρνει, προχωρά δυναμικά στο επόμενο βήμα του. Το σατιρίζει για να προκαλέσει την αντίδραση του αναγνώστη. Παραλλάσσει για τον λόγο αυτό συνηθισμένες και χιλιοειπωμένες εκφράσεις, προκειμένου να φανερώσει το μέγεθος της υποκρισίας και της κατάντιας που έχει τελικά καταστρέψει ολοκληρωτικά τον άνθρωπο όχι μόνο στις μέρες μας αλλά εδώ και καιρό.

Αλλάζω βλέμμα διαρκώς

Δεν ξέρω ποιος είμαι

έτσι κι αλλιώς

Μπορεί να είμαι ο Θεός

ο από Μηχανής Φελλός (Σελίδα 113)

Τα ποιήματα της συλλογής δεν αποτυπώνονται με την κλασική μορφή αποτύπωσης των ποιημάτων στα βιβλία. Είναι άναρχα δομημένα για να αποδώσουν αυτό ακριβώς που ο ποιητής επιδιώκει εξαρχής να πετύχει. Την αστραπιαία σκέψη, το συμπυκνωμένο νόημα, αυτό που αρκείται σε λίγες μόνο λέξεις για να αποτυπώσει τη σκληρή του αλήθεια. Μόνο έτσι επιτυγχάνεται στην περίπτωσή τους το ζητούμενο, ο ουσιαστικός προβληματισμός, το τράνταγμα της σκέψης και της αίσθησης, η πρόκληση της αγανάκτησης, επομένως και η αντίδραση στην παρακμή και στην υποκρισία, η επιδίωξη της ποιοτικής αναβάθμισης σε όλους τους τομείς της ζωής για την αποκατάσταση της τάξης, του μέτρου και της άσφάλειας, για την επίτευξη της συναισθηματικής ισορροπίας, για την επιστροφή στην ομορφιά της αλήθειας, για την εξασφάλιση της εσωτερικής γαλήνης και ηρεμίας.

Η συλλογή κλείνει με τις «Σημειώσεις» του ποιητή, που λειτουργούν ως ερμηνευτικές προσεγγίσεις λέξεων που φιλοξενούνται σε διάφορα ποιήματά του, για την περαιτέρω ανάλυσή τους προς ενημέρωση του αναγνώστη.

Εν ολίγοις, το βιβλίο αυτό υπηρετεί, όπως τη χαρακτηρίζει ο ίδιος ο ποιητής, τη φωτοδυναμική ποιητική, την ποιητική δηλαδή που έχει το χάρισμα να παντρεύει τη σκηνοθετική ματιά με τον ποιητικό λόγο, για να αποδωθεί το συναίσθημα με ακρίβεια και καθαρότητα, με αυθορμητισμό και ειλικρίνεια. Πλούσιο σε λεξιλόγιο, λυρικό στο σύνολό του, άμεσο και ανεπιτήδευτο, αξίζει οπωσδήποτε να διαβαστεί.

Ας είναι καλοτάξιδο!