«Βρώμικο παιχνίδι»: Μια παράσταση για τον αγώνα του καλλιτέχνη

Εξώφυλλο του προγράμματος/βιβλίου, Πηγή Εικόνας: Αρχείο Αντώνη Ευθυμίου

                                                                            Γράφει ο Αντώνης Ευθυμίου

Η ζωή είναι μια παρτίδα σκάκι, μια πρόβα τζενεράλε πριν την επίσημη πρεμιέρα. Για τη Μαριαλένα Οικονομίδου η ζωή ήταν μία παλαίστρα γεμάτη χαρές και λύπες, επιτυχίες κι απογοητεύσεις, γέλια και δάκρυα. Το πρώτο της θεατρικό πόνημα που επιγράφεται «Βρώμικο παιχνίδι», είναι ένα έργο πνοής για τον ατελεύτητο αγώνα του καλλιτέχνη.

Μια ζωή καλλιτέχνης

Η Μαριαλένα Οικονομίδου είναι μια πολυσχιδής καλλιτεχνική προσωπικότητα. Ξεκίνησε να γράφει μουσική, ποίηση και στίχους από τα 16 της. Εργάστηκε ως συνθέτης, στιχουργός, ηθοποιός και σκηνοθέτης από το 1974 μέχρι σήμερα. Σπούδασε θέατρο στη σχολή του Πέλου Κατσέλη, όπου πέρασε ως εξαιρετικό ταλέντο σε ηλικία 16 ετών, καθώς και σκηνοθεσία στη φημισμένη Σχολή Κινηματογράφου & Τηλεόρασης Λυκούργου Σταυράκου.

Μαριαλένα Οικονομίδου, Πηγή Εικόνας: Ageliki Papaioannou Photography

Έχει γράψει μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Πρωτοεμφανίστηκε στον χώρο της μουσικής το 1974 στο Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης, όπου συμμετείχε με το τραγούδι «Γολγοθάς» σε ενορχήστρωση Ζακ Ιακωβίδη κι ερμηνεία Μικαέλο. Έκτοτε, έχει κυκλοφορήσει 6 προσωπικούς δίσκους:

1.«Χωρίς Τίτλο» (Columbia 1977, Μουσική, Στίχοι & Ερμηνεία: Μαριαλένα Οικονομίδου)

2.«Στον Επόμενο Τόνο ... Η Ώρα Θα Είναι...» (Δισκογραφικός Συνεταιρισμός Καλλιτεχνών 1984, Μουσική: Μαριαλένα Οικονομίδου, Στίχοι: Μαριαλένα Οικονομίδου & Αλκίνοος Μπουνιάς, Ερμηνεία: Μαίρη Λίντα, Πασχάλης Σερραίος [Πασχάλης Τόνιος], Γιάννης Λέφερης, Μαριαλένα Οικονομίδου & Παιδική Χορωδία της Σχολής Αδαμοπούλου)

3.«Wake Up» (EMI 1985, Μουσική & Στίχοι: Μαριαλένα Οικονομίδου, Ερμηνεία: Λορέντζο Καρριέρε)

4.«Το φως του φεγγαριού μου» (RCA 1990, Μουσική, Στίχοι & Ερμηνεία: Μαριαλένα Οικονομίδου, Παραγωγή & Ενορχήστρωση: Στέφανος Κορκολής)

5.«Έρωτας» (Έβδομη Διάσταση 1993, Μουσική, Στίχοι & Ερμηνεία: Μαριαλένα Οικονομίδου, Φωνητικά: Φάνης Μεζίνης, Δάφνη Παπαθεοδώρου, Άννα Ιωαννίδου, Παιδική Χορωδία του Κυριάκου Τσολάκη, Λιάνα & Γιώργος Καρριέρε)

6.«Βρώμικο παιχνίδι» (Συνοδευτικό CD του προγράμματος/βιβλίου).

Εξώφυλλα προσωπικών δίσκων της Μαριαλένας Οικονομίδου, Πηγή Εικόνας: Κολάζ Αντώνη Ευθυμίου

Τραγούδια και κείμενά της έχουν ερμηνεύσει πολλοί ακόμη σημαντικοί καλλιτέχνες, όπως ο Βλάσης Μπονάτσος, η Λία Βίσση, ο Στέφανος Κορκολής, η Γλυκερία, ο Τάκης Κωνσταντακόπουλος, η Νάντια Καραγιάννη, ο Κώστας Καραγιάννης, ο Χρήστος Κυριαζής, η Ελένη Ροδά, ο Πάνος Κόκκινος, ο Χρήστος Κάλοου, η Ειρήνη Δασκαλάκη, ο Βασίλης Βλάχος, ο Σπύρος Μπιμπίλας, ο Κώστας Βενετσάνος, η γιαγιά της Νίτσα Τσαγανέα, η κόρη της Λιάνα Καρριέρε-Οικονομίδου κ.ά. Το 2010 το τραγούδι της «Ο Μανώλης ο μπεκρής» μπήκε στο δίσκο της Ελένης Ροδά «Θα σε κρίνει το μπεγλέρι».

Εξώφυλλο & οπισθόφυλλο του δίσκου «Θα σε κρίνει το μπεγλέρι», Πηγή Εικόνας: Κολάζ Αντώνη Ευθυμίου

Η οικογένεια

Η Μαριαλένα Οικονομίδου προέρχεται από μια πολύ μεγάλη και σπουδαία καλλιτεχνική οικογένεια. Πατέρας της ήταν ο δημοφιλής κονφερασιέ, συγγραφέας, στιχουργός, ποιητής, ηθοποιός και σεναριογράφος Γιώργος Οικονομίδης (αδερφός του ποιητή Νίκου Οικονομίδη & ξάδερφος του ηθοποιού Νίκου Απέργη) και μητέρα της η ηθοποιός, στιχουργός, ποιήτρια και θεατρική συγγραφέας Λιάνα Βιτσώρη. Η γιαγιά της, από την πλευρά της μητέρας της, ήταν η γνωστή ηθοποιός Νίτσα Τσαγανέα (Ελένη Λάσκαρη), που ήταν αδερφή της ηθοποιού και χορεύτριας Καίτης Λάσκαρη. Η Νίτσα Τσαγανέα παντρεύτηκε αρχικά τον ηθοποιό Γεώργιο Βιτσώρη (με μεγάλη καριέρα στη Γαλλία) κι εν συνεχεία τον ηθοποιό Χρήστο Τσαγανέα. Ο Γιώργος Βιτσώρης ήταν αδερφός του ζωγράφου Μίμη Βιτσώρη, του ηθοποιού και ποιητή Τίμου Βιτσώρη, της ηθοποιού Έμμας Βιτσώρη, της ηθοποιού Μαίρης Βιτσώρη-Βανδή (με βραχεία πορεία στο θέατρο) και της πιανίστας Ήρας (Θηρεσίας) Βιτσώρη. Ο αδελφός της προγιαγιάς της Αικατερίνης Βανδή, Νικόλαος Βανδής, ήταν ο πατέρας του γνωστού ηθοποιού Τίτου Βανδή. Η Μαριαλένα Οικονομίδου παντρεύτηκε τον επιχειρηματία της ντίσκο «Σαν Λορέντζο» και σκηνοθέτη Ρομπέρτο Καρριέρε και απέκτησαν δύο παιδιά: την ηθοποιό κι ερμηνεύτρια Λιάνα Καρριέρε-Οικονομίδου και τον συνθέτη Γιώργο Καρριέρε. Τέλος, γαμπρός της είναι ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Fernand Roblot, ανιψιός του συγγραφέα Μήτσου Ευθυμιάδη.

Νίτσα Τσαγανέα, Πηγή Εικόνας: Βιβλίο «Σχεδόν ανεπαισθήτως τον βίο συμπληρούσα» της Πηνελόπης Μασούρη

Το έργο 

Το «Βρώμικο Παιχνίδι» πρόκειται για ένα δίπρακτο αυτοβιογραφικό θεατρικό έργο, με έντονα ιστορικά και πολιτικά στοιχεία, το οποίο διαδραματίζεται την περίοδο 1997-98. Ο κεντρικός πυρήνας της υπόθεσης είναι η σχέση της Μαριαλένας Οικονομίδου με τη γιαγιά της Νίτσα Τσαγανέα. Η συγγραφέας καταφέρνει με επιδεξιότητα να ξετυλίξει την ιστορία της οικογενείας της ξεκινώντας από τον παππού της Γεώργιο Βιτσώρη και φτάνοντας μέχρι τη μητέρα της Λιάνα Βιτσώρη. Πρόκειται για μια κατάθεση ψυχής, που προκαλεί ποικίλα κι έντονα συναισθήματα. Το έργο διανθίζεται με μουσική και τραγούδια της Μαριαλένας Οικονομίδου ειδικά γραμμένα για την παράσταση, όπως «Χαιρετώ… Χαιρετώ…» και «Βρώμικο παιχνίδι», αλλά και με δύο παλαιότερα, «Elle frequentait la rue Pigalle» (με τη φωνή της Λιάνας Βιτσώρη) και «Ποιος μας κυβερνά Μανώλη» (με τη φωνή της Νίτσας Τσαγανέα).

Λιάνα Βιτσώρη, Πηγή Εικόνας: Βιβλίο «Έλληνες Ηθοποιοί - Αναζητώντας τις ρίζες» του Θεόδωρου Έξαρχου

Η παράσταση 

Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2020 στον «Χώρο Τέχνης Ασωμάτων» και από 29 έως 31 Αυγούστου 2020 στον κήπο του Πολυχώρου Αλεξάνδρεια. Την παράσταση σκηνοθέτησε η Αλίκη Πήτερσον, η οποία κατάφερε να μεταφέρει το πνεύμα του έργου και να διαχειριστεί ακόμη και τις πιο δύσκολες σκηνές. Σε αυτό συνετέλεσε η λιτή, αλλά πολύ λειτουργική σκηνογραφία της Μαρίας Λιτσοπούλου, που θύμιζε ταμπλό βιβάν, σε συνδυασμό με το video art της σκηνοθέτριας, αλλά και του ασπρόμαυρου video που γύρισε ειδικά για την παράσταση ο Χρήστος Λουκάκης, στις γειτονιές της συγγραφέως της παράστασης Μαριαλένας Οικονομίδου. Εξαιρετικοί και οι φωτισμοί του Γιάννη Τσούκα.

Το σκηνικό της παράστασης, όπου δεσπόζει ο πίνακας της Λιάνας Βιτσώρη, διά χειρός Μίμη Βιτσώρη, Πηγή Εικόνας: Φωτογραφία Αντώνη Ευθυμίου

Φυσικά, ειδική μνεία πρέπει να γίνει στους ηθοποιούς της παράστασης. Η Τίνα Τσακίρη υποδύθηκε την εγγονή, δηλαδή τη Μαριαλένα Οικονομίδου. Η ερμηνεία της ήταν απέριττη και φυσική. Είχε ρυθμό, μέτρο και ακρίβεια στις εκφράσεις του προσώπου και τις κινήσεις του σώματος. Μια από τις πιο ωραίες της σκηνές ήταν όταν τραγουδούσε με τη φωνή της Μαριαλένας Οικονομίδου, η οποία και την επέλεξε για τον συγκεκριμένο ρόλο.

Τίνα Τσακίρη, Πηγή Εικόνας: Φωτογραφία Αντώνη Ευθυμίου

Συγκλονιστική ήταν και η Μίρνα Μηλιώνη, στον ρόλο της γιαγιάς. Χωρίς ερμηνευτικές εξάρσεις και με μία γοητευτική γαλήνη στο βλέμμα της, κατάφερε να αποδώσει μοναδικά την ποικιλόμορφη προσωπικότητα της Νίτσας Τσαγανέα.

Μίρνα Μηλιώνη, Πηγή Εικόνας: Φωτογραφία Αντώνη Ευθυμίου

Από τους δεύτερους ρόλους ξεχώρισε ο Γιάννης Ρωμανός στον ρόλο του Κυρίου Χ. Στιβαρή ερμηνεία με ωραίο και καθαρό λόγο, που θύμιζε ηθοποιό παλιάς κοπής. Η πιο δυνατή στιγμή του ήταν στη δεύτερη σκηνή της δεύτερης πράξης, που μοιράστηκε με τη Μίρνα Μηλιώνη. Πολύ καλή ήταν και η Κέλλυ Δραγουμάνου στον ρόλο της συνονόματης νεκρής αδερφής της πρωταγωνίστριας, καθώς και η Έλενα Μιχαήλ στον ρόλο της Βάσως, της φίλης της γιαγιάς από το παρελθόν. Τέλος, στην πρώτη σκηνή της πρώτης πράξης εμφανίστηκε και η συγγραφέας Μαριαλένα Οικονομίδου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

· Έξαρχος, Θ. (1996). Έλληνες Ηθοποιοί «Αναζητώντας τις Ρίζες», Έτος γέννησης από 1900 μέχρι 1925 (Α-Μ). Αθήνα-Γιάννινα: Δωδώνη

·  Μασούρη, Π. (1999). Σχεδόν ανεπαισθήτως τον βίο συμπληρούσα. Αθήνα: Αιγόκερως

·   Οικονομίδου, Μ. (2020). Βρώμικο παιχνίδι. Αθήνα: Φίλντισι