Βασίλης Κυριλλίδης: "Τα περισσότερα μηνύματα των καλών βιβλίων δουλεύουν υποδόρια"


Για δεύτερη φορά έχουμε τη χαρά να φιλοξενούμε στις Τέχνες τον πολυγραφότατο συγγραφέα Βασίλη Κυριλλίδη. Σήμερα, με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές» και φέρει τον τίτλο, «AZTEC - Η τελευταία πανδημία».
Ας δούμε τι έχει να μας πει...

Συνέντευξη στη Στέλλα Πετρίδου


Κύριε Κυριλλίδη, είναι η δεύτερη φορά που φιλοξενείστε στις Τέχνες. Σήμερα, βέβαια, για να μας παρουσιάσετε ένα νέο σας βιβλίο που κυκλοφόρησε αρχές του 2022. Όμως, πριν ξεκινήσουμε να μιλάμε γι’ αυτό, θα ήθελα να μας συστήσετε ξανά τον εαυτό σας στο αναγνωστικό κοινό.

Συγγραφέας τεσσάρων μυθιστορημάτων επιστημονικής φαντασίας, ενός αστυνομικού, μιας συλλογής διηγημάτων, επίσης φαντασίας, και δυο βιβλίων αθλητικού περιεχομένου. Αν και η ζωή μου είναι αρκετά πολύπλευρη, και δεν αυτοπροσδιορίζομαι αποκλειστικά ως συγγραφέας, πιστεύω ότι αυτά είναι τα στοιχεία που, κυρίως, αφορούν τον αναγνώστη.

Αν σας έλεγαν να διαλέξετε ανάμεσα στο μυθιστόρημα, τη νουβέλα ή το διήγημα, προς τα πού θα κλίνατε περισσότερο;

Ξεκίνησα με μυθιστορήματα, αυτό το είδος με εξέφραζε περισσότερο. Αργότερα βρήκα μεγάλο ενδιαφέρον και στην μικρότερη φόρμα, η οποία μπορεί να χωρέσει και πιο άνετα, στα ελεύθερα κενά του χρόνου μου. Τώρα πια μ’ αρέσει ν’ αφήνω τα κείμενά μου να εκτυλίσσονται αβίαστα, κι όταν τελειώσω, ο αριθμός των αποτυπωμένων λέξεων καθορίζει την κατηγορία του πονήματος.

Γιατί γράφετε;

Κάθε φορά, και σε κάθε ηλικία, για διαφορετικούς λόγους. Μην πιστέψετε καμιά απάντησή μου πάνω σ’ αυτό.

Έχει μεταφραστεί κάποιο από τα βιβλία σας; Θα σας ενδιέφερε να προωθηθεί το έργο σας στο εξωτερικό;

Φυσικά και θα με ενδιέφερε κι έχω την αλαζονεία να πιστεύω πως τα βιβλία μου θα πήγαιναν καλά στο εξωτερικό. Αλλά δεν έχω ψευδαισθήσεις. Η μετάφραση σε ξένη γλώσσα είναι κάτι πολύ δύσκολο, κι ελάχιστοι Έλληνες συγγραφείς το έχουν καταφέρει. Δυστυχώς είμαστε περιορισμένοι στην επικράτεια της δικής μας γλώσσας, που ελάχιστοι στον κόσμο μιλούν. Κρίνοντας, δε, τα ποσοστά των Ελλήνων αναγνωστών, σε σχέση με το γενικό πληθυσμό, τα πράγματα δεν είναι εύκολα για τους Έλληνες συγγραφείς.

Παρόλο που όλα σας τα βιβλία αποτελούν πνευματικά σας παιδιά, παίρνω το θάρρος να σας ρωτήσω αν τρέφετε ιδιαίτερη αδυναμία σε κάποιο από αυτά και γιατί.

Παλιά προσπαθούσα και μόνος μου να κάνω αυτό το διαχωρισμό, αλλά τώρα προτιμώ να βλέπω τα έργα μου σαν κομμάτια ενός γενικότερου συνόλου. Επίσης πιστεύω πως όλα τους διατηρούν ένα υψηλό επίπεδο, που θα ικανοποιήσει τον αναγνώστη, κι όχι μόνο της φανταστικής λογοτεχνίας. Γενικά, πάντως, θεωρώ πως το τελευταίο έργο είναι και το αντιπροσωπευτικότερο και δείχνει το παρόν του συγγραφέα. Έως εκ τούτου, ‘AZTEC - Η τελευταία πανδημία’.


Ας μιλήσουμε λοιπόν γι' αυτό το βιβλίο σας, που κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2022 από τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές» και φέρει τον τίτλο, όπως είπατε, «AZTEC - Η τελευταία πανδημία». Στις αρχικές του σελίδες αναφέρεται ότι εκδόθηκε ως νικητήριο βραβείο σε εσάς, καθώς λάβατε το πρώτο βραβείο «Επιστημονικής φαντασίας» στην κατηγορία «διήγημα» στα «Βραβεία Λογοτεχνίας του Φανταστικού Larry Niven 2019». Πώς αισθάνεστε γι’ αυτό; Είναι, θεωρείτε, η επιβράβευση για έναν δημιουργό μια ακόμα ώθηση για να συνεχίσει να γράφει;

Τα αισθήματά μου είναι διττά. Αφενός έχω την ικανοποίηση που πάντα προσφέρει μια διάκριση. Μου ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο το βραβείο, καθώς κινητοποιούσε την συγγραφική μου ενασχόληση, και με συνέφερε από μια παροδική συγγραφική αδράνεια. Από την άλλη όμως, καθώς ξεκίνησα την συγγραφική μου καριέρα πριν από χρόνια, κερδίζοντας πάλι ένα ανάλογο βραβείο, θεωρώ πως καλό είναι να αφήσουμε χώρο στους νέους. Έχω πια αρκετά βραβεία, και πολλές συμμετοχές σε ανθολογίες, και νομίζω πως περισσότερο χρήσιμο θα ήταν ένα βραβείο σε κάποιο νεότερο. Υπάρχουν πολλοί καλοί συγγραφείς εκεί έξω, που θέλουν την ευκαιρία τους.

Ποια είναι η γνώμη σας γενικότερα για τον συγκεκριμένο διαγωνισμό; Θα ενθαρρύνατε έναν νέο δημιουργό να λάβει μέρος στα φετινά βραβεία της λογοτεχνίας του φανταστικού;

Όπως είπα και πριν, έτσι ξεκίνησα κι εγώ, με το πρώτο βραβείο ενός διαγωνισμού διηγήματος ε.φ. πριν από 23 χρόνια. Αυτό με παρακίνησε να γράφω. Ξέρω πως το γράψιμο είναι ανάγκη, αλλά οι διαγωνισμοί είναι μια πρόκληση που την εντείνει, και μια δοκιμασία για κάτι καλύτερο. Χαίρομαι πολύ που υπάρχουν αυτοί οι διαγωνισμοί, κινητοποιούν δυνάμεις νέων δημιουργών, και με χαρά μου συναντώ πολύ ενδιαφέρονται κείμενα, αν και, ομολογώ, πολλά είναι και αυτά που με απογοητεύουν. Η γραφή δεν είναι για όλους, και δεν είναι ντροπή ούτε κακό αυτό.

Πείτε μας δυο λόγια για το περιεχόμενο της ιστορίας του βιβλίου σας;

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου βρίσκουμε τις ιστορίες τριών άγνωστων μεταξύ τους ανθρώπων, οι ενέργειες των οποίων, παρόλο που έχουν εντελώς διαφορετικά κίνητρα, μέσα από μια αλληλουχία απρόβλεπτων συμπτώσεων, συγκλίνουν στην ενεργοποίηση ενός θανατηφόρου ιού. Στο δεύτερο μέρος, η καταστροφή έχει επέλθει, άνθρωποι προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε εφιαλτικές συνθήκες, οι οποίες αποκαλύπτουν τον εσωτερικό κόσμο, την προσωπικότητα και τις αντοχές του καθενός τους. Το τρίτο μέρος εκτυλίσσεται αρκετά χρόνια μετά, και προβαίνει σε μια αποτίμηση των συμβάντων και των αιτιών της συμφοράς. Να προσθέσω όμως, πως, παρόλο το σκοτεινό του θέματος, στο μυθιστόρημα υπάρχουν κεφάλαια με αρκετό χιούμορ, που πιστεύω πως δίνουν μια αντιστικτική ανάσα στον αναγνώστη.

Ποιο υπήρξε το ερέθισμά σας για να ξεκινήσετε τη συγγραφή του συγκεκριμένου έργου;

Αρχικά η πρόσκληση των Συμπαντικών Διαδρομών, εν μέσω πολύμηνης καραντίνας, για συλλογή κειμένων που αφορούσε ακριβώς αυτό. Ονομάστηκαν ‘Ημερολόγια καραντίνας’, και δημοσιεύτηκαν διαδικτυακά. Αυτό με έβαλε στο κλίμα, από το οποίο άλλωστε δεν απείχα εμπειρικά, και το βραβείο που κέρδισα στον μετέπειτα διαγωνισμό του ίδιου εκδοτικού, συμπλήρωσε τη δουλειά.

Μιλάμε, επομένως, για ένα μυθιστόρημα που εντάσσεται στη σφαίρα του φανταστικού και πιο συγκεκριμένα στην κατηγορία του βιολογικού τρόμου. Θεωρείτε πως η θεματική του, δεδομένου ότι αφορά την εξάπλωση ενός θανατηφόρου ιού για τον οποίο η ανθρωπότητα καλείται να δώσει την ύστατη μάχη της επιβίωσης, θα κεντρίσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη της σημερινής εποχής περισσότερο από κάθε άλλη φορά; Και το ρωτώ αυτό, καθώς και στις μέρες μας η ανθρωπότητα πλήττεται από έναν άλλον ιό, εξίσου θανατηφόρο, τον οποίο εξακολουθεί και πολεμά, χωρίς να γνωρίζει ακόμα, αν θα καταφέρει ποτέ να τον συντρίψει ή έστω να τον διατηρήσει σε ασφαλή απόσταση.

Πιστεύω πως η λογοτεχνία του φανταστικού έχει το κοινό της - τους υπόλοιπους θέλει μεγάλη μάχη, ακόμα και για να τους πείσεις να προμηθευτούν βιβλία τέτοιας θεματικής. Αλλά και το αναγνωστικό κοινό του φανταστικού, που δεν μπορώ να υπολογίσω το μέγεθός του, έχει να διαλέξει ανάμεσα σε πολλούς τίτλους και συγγραφείς – ακόμα κι εγώ δυσκολεύομαι στις επιλογές. Επίσης φοβάμαι πως, πολλές φορές, απογοητεύουμε το κοινό μας, και το ωθούμε στην πιο σίγουρη λύση των μεταφράσεων ξένων συγγραφέων. Λυπάμαι πολύ για τα καλά βιβλία που μένουν στα ράφια, εξαιτίας κακών παραδειγμάτων, που αποθαρρύνουν τους, λίγους έτσι κι αλλιώς, δυνητικούς αναγνώστες.


Ποια είναι τα μηνύματα που θέλετε να περάσετε μέσα από το συγκεκριμένο σας έργο;

Δεν πιστεύω πως η λογοτεχνία πρέπει να κάνει κατήχηση, και τα περισσότερα μηνύματα των καλών βιβλίων δουλεύουν υποδόρια. Τα μηνύματά μας πρέπει να φτάνουν διακριτικά στη συνείδηση του αναγνώστη, χωρίς να τον ξεκουφαίνουν.

Έχετε γράψει κι άλλες φανταστικές ιστορίες που έχουν πάρει κι αυτές το δρόμο της έκδοσης. Σκοπεύετε να υπηρετήσετε και στο μέλλον τη λογοτεχνία του φανταστικού; Σας δελεάζει μια τέτοια προοπτική;

Η έκδοση αυτή έχει γίνει ήδη, τον Ιούλιο του 21, από τις ‘Φανταστικές Διαδρομές’, με τον τίτλο ‘Φανταστικές Ιστορίες’. Συμπεριλαμβάνει όλα τα διηγήματα φανταστικού που έχω γράψει, με εξαίρεση ενός, το οποίο κυκλοφόρησε σε ανθολογία μόλις πρόσφατα. Περιέχει 17 διηγήματα, όλων των ειδών, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν τον αναγνώστη σε συναρπαστικές φανταστικές διαδρομές. Για το μέλλον, αν και δύσκολα πια μπορεί να το προβλέψει κανείς, ό,τι γράψω, επίσης, στο χώρο του φανταστικού θα κινείται. Αυτός ο χώρος είναι ο χώρος μου.

Είστε ευχαριστημένος από τη συνεργασία σας με τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές»; Θεωρείτε πως ένας καλός εκδοτικός οίκος συμβάλει σημαντικά για την καλύτερη και επιτυχέστερη προώθηση ενός βιβλίου;

Έχω ακούσει πολλά, για όλους σχεδόν τους εκδοτικούς οίκους, κι άλλα τόσα για τα συμβόλαια που υπογράφονται. Η θέση μου είναι πως, αν οι δυο πλευρές είναι συνεπείς με τα άρθρα του συμβολαίου που υπέγραψαν, τότε δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Το αν είναι σωστά τα άρθρα ή όχι, μεγάλοι άνθρωποι είμαστε, συγγραφείς δηλώνουμε, οπότε μπορούμε να τα διαβάσουμε, πριν τα υπογράψουμε. Προσωπικά, δεν είχα κανένα πρόβλημα με τη συνεργασία. Επειδή, όμως, τα βιβλία που κυκλοφορούν είναι πολλά, μεγάλη δουλειά στην προώθηση, εκτός από τον εκδότη, πρέπει να κάνει και ο ίδιος ο συγγραφέας. Καταλαβαίνω πως για κάποιους είναι άχαρο, αλλά έτσι είναι.

Σχεδιάζετε κάποια παρουσίαση του βιβλίου σας το προσεχές διάστημα;

Μετά από τόσες αναβολές λόγω κορωνοϊού, ευελπιστώ πως τελικά θα γίνουν φέτος οι καθιερωμένες ‘Όψεις του Φανταστικού’ στην Αθήνα, όπου θα ήθελα οπωσδήποτε να παρευρεθώ, και να γνωρίσω από κοντά συναδέλφους συγγραφείς και φίλους. Αυτή θα είναι η σημαντικότερη εκδήλωση για μένα, αλλά θα δούμε και τι άλλο μπορεί να προκύψει, αν εξωγενείς παράγοντες δεν μας το ματαιώσουν πάλι.

Πού μπορεί κάποιος να βρει το βιβλίο σας;

Νομίζω πως ο ευκολότερος τρόπος για να προμηθευτεί κάποιος το μυθιστόρημα ‘AZTEC’, όπως και τη συλλογή διηγημάτων μου ‘Φανταστικές Ιστορίες΄, είναι το διαδικτυακό βιβλιοπωλείο των εκδόσεων, Φανταστικές Διαδρομές. Εγώ εγγυώμαι στον αναγνώστη που θα τα προμηθευτεί, ότι δεν θ’ απογοητευτεί από την ανάγνωσή τους.

Επόμενα συγγραφικά σχέδια κάνετε ή είναι πολύ νωρίς ακόμα;

Στη διάρκεια της καραντίνας δούλεψα πολύ, έχω γράψει κι εκδώσει 4 βιβλία. Έχω ένα ακόμα στα σκαριά, αλλά δεν βιάζομαι, πρέπει να κάνω κι άλλα πράγματα, που η ίδια καραντίνα τα έχει καθυστερήσει.

Μια ευχή σας για το μέλλον;

Δεδομένης της κατάστασης αυτού του απρόβλεπτου και βάρβαρου πολέμου, η ευχή μου θα ήταν να γίνουν όλα όπως πριν, αλλά επειδή το βλέπω δύσκολο, τουλάχιστον να ευχηθώ να τελειώσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Κύριε Κυριλλίδη, σας ευχαριστώ πολύ για την όμορφη συζήτηση και σας εύχομαι κάθε επιτυχία προσωπική και συγγραφική.

Εγώ σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία, για τα καλά σας λόγια, και συγχαρητήρια για τη δουλειά που κάνετε.


Βιογραφικό:

Ο Βασίλης Κυριλλίδης γεννήθηκε το 1958 και ζει στην Καβάλα. Το μυθιστόρημά του ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΑ ΥΛΙΚΑ κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτης το 2001, κι επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Ελκυστής το 2021. Άλλα βιβλία του ο ΜΑΓΙΚΟΣ ΑΕΡΑΣ, 1η έκδοση Άγκυρα 2004, 2η έκδοση Διάπλαση 2018, ΤΟ ΧΕΡΙ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, Άγκυρα 2005, η συλλογή διηγημάτων ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΑΛΛΗΣ ΜΕΡΑΣ, Άγκυρα 2008, και το αστυνομικό μυθιστόρημα ΟΙ ΣΥΜΜΑΘΗΤΕΣ, από τις εκδόσεις Φιλελεύθερος 2020. Η συλλογή διηγημάτων του ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Συμπαντικές Διαδρομές το 2021.