Βιβλιοκριτική: "Παντούμ" της Στέλλας Πετρίδου | Γράφει η Χρύσα Νικολάκη

 

Παντούμ

Συγγραφέας: Στέλλα Πετρίδου

ISBN: 978-618-5748-90-6, 

Σελίδες: 50, 

Μέγεθος: 17x24 εκ.

Εκδόσεις: Μετρονόμος

Γράφει η Χρύσα Νικολάκη

Στο νέο βιβλίο της Στέλλας Πετρίδου, η επιλογή του Παντούμ δε λειτουργεί ως επίδειξη τεχνικής δεξιοτεχνίας, αλλά ως δομικό σχήμα εσωτερικής εμπειρίας.  Το μέτρο, διακριτικό και σταθερό, συγκρατεί τον λόγο χωρίς να τον δεσμεύει αυστηρά· υπηρετεί έναν ρυθμό που μιμείται την κατάσταση της αγρύπνιας, όπου η σκέψη κινείται κυκλικά, επιστρέφει, επιμένει. 

Η μετρική ροή δεν επιδιώκει μουσικότητα με την παραδοσιακή έννοια, αλλά μια υπόγεια παλμικότητα, ικανή να στηρίξει την επανάληψη χωρίς κόπωση. Το ύφος διακρίνεται από χαμηλόφωνο λυρισμό και ελεγχόμενη συναισθηματική ένταση. 

Οι εικόνες είναι απλές, σχεδόν αρχετυπικές. Μερικές από αυτές είναι: φλόγα, νύχτα, αυγή, απόσταση, ρόδα. Όμως μέσα από τη συνεχή επανεμφάνισή τους αποκτούν βάθος και πολλαπλές σημασιολογικές αποχρώσεις. 

Η ποιήτρια αποφεύγει τον μελοδραματισμό και τον βερμπαλισμό.  Ο πόθος, η ενοχή και η προσδοκία δεν κραυγάζουν, αλλά υπονοούνται, αφήνοντας τον αναγνώστη να κινηθεί μέσα στον χώρο του ποιήματος με προσοχή και συμμετοχή. 

Η ισορροπία του ποιήματος επιτυγχάνεται ακριβώς στη λεπτή συνύπαρξη μορφής και περιεχομένου. Η επαναληπτική δομή του παντούμ δημιουργεί έναν κλειστό κύκλο, μέσα στον οποίο η εμπειρία του έρωτα και της απόστασης βιώνεται ως μοίρα και όχι ως στιγμιαίο συναίσθημα. Κάθε στίχος, όταν επανέρχεται, δεν είναι ποτέ ο ίδιος· η θέση του στο ποίημα μεταβάλλει το νόημά του, όπως ακριβώς η ίδια σκέψη αλλάζει όταν τη συναντάμε σε διαφορετικό ψυχικό χρόνο.  

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η μετρημένη οικονομία του λόγου. Δεν υπάρχουν περιττές λέξεις ή εικόνες που να διαταράσσουν την αρμονία. Το ποίημα προχωρά με βήμα σταθερό, σχεδόν τελετουργικό, διατηρώντας μια εσωτερική πειθαρχία που επιτρέπει στο συναίσθημα να αναπνεύσει χωρίς να εκχυθεί ανεξέλεγκτα. Έτσι, η ισορροπία δεν είναι στατική αλλά δυναμική: γεννιέται από τη συνεχή διαπραγμάτευση ανάμεσα στην επανάληψη και τη μεταβολή, ανάμεσα στη νύχτα της λύπης και την υπόσχεση της χαράς. 

Το αποτέλεσμα είναι  ποιήματα ώριμα, συγκρατημένα και εσωτερικά συνεκτικά, όπου το μέτρο, το ύφος και η φόρμα συνεργούν για να αποδώσουν όχι απλά ένα συναίσθημα, αλλά μια ολόκληρη ψυχική κατάσταση.  



Μόλις 18!

Μικρό ήσουν κορίτσι και τώρα γυναίκα.
Αλλάζεις. Μου είπαν πως γίνεσαι άλλη.
Τα χρόνια που φύγαν τα μέτρησα δέκα,
μα συν άλλα οκτώ σε ορίζουν μεγάλη.

Αλλάζεις. Μου είπαν πως γίνεσαι άλλη.
Μια σπίθα της νιότης η αγνή σου εικόνα.
Μα συν άλλα οκτώ σε ορίζουν μεγάλη.
Ξυπνάς την ορμή κι αρχινάς τον αγώνα.

Μια σπίθα της νιότης η αγνή σου εικόνα
κι ο χρόνος βιβλίο στα χέρια σου άδειο.
Ξυπνάς την ορμή κι αρχινάς τον αγώνα,
στιγμές να γραφτούν στης ζωής σου το στάδιο.

Κι ο χρόνος βιβλίο στα χέρια σου άδειο.
Εσύ το μελάνι, το χρώμα κι η πένα.
Στιγμές να γραφτούν στης ζωής σου το στάδιο,
αγάπη ο ρυθμός σου κι εμπόδιο κανένα.

Εσύ το μελάνι, το χρώμα κι η πένα
κι εγώ φυλαχτό στης ψυχής σου την άκρη.
Αγάπη ο ρυθμός σου κι εμπόδιο κανένα
και χίλια φιλιά ν’ απωθούν κάθε δάκρυ.

Κι εγώ φυλαχτό στης ψυχής σου την άκρη
ευχές θα σκορπώ να σου πλέκω τραγούδι
και χίλια φιλιά ν’ απωθούν κάθε δάκρυ,
χαρά μου ακριβή κι όμορφο μου λουλούδι.

Ευχές θα σκορπώ να σου πλέκω τραγούδι,
ανάσα μου, σπλάχνο, πυξίδα μου κι αίμα.
Χαρά μου ακριβή κι όμορφο μου λουλούδι,
ποτέ μη σ’ αγγίξει του φθόνου το βλέμμα.

Ανάσα μου, σπλάχνο, πυξίδα μου κι αίμα,
τα χρόνια εκατό να χαρείς κι άλλα δέκα.
Ποτέ μη σ’ αγγίξει του φθόνου το βλέμμα.
Μικρό ήσουν κορίτσι και τώρα γυναίκα.