Αντώνης Διαμαντής: "Το θέατρο δεν είναι απλώς τέχνη, αλλά τρόπος κατανόησης του ανθρώπου και του κόσμου"

Με αφορμή το Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο «Συναντώντας τον Γιέρζι Γκροτόφσκι και το έργο του» φιλοξενούμε σήμερα στις Τέχνες τον Αντώνη Διαμαντή, υπεύθυνο της Οργανωτικής Επιτροπής, Ηθοποιό, Σκηνοθέτη, Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Θεάτρου ‘Ομμα Στούντιο και του Κέντρου Θεατρικής Ανθρωπολογίας.

Συνέντευξη στην Πολυξένη Ζαρκαδούλα

Κύριε Διαμαντή, έχετε σπουδές πάνω στη φιλοσοφία και στη διοίκηση οικονομίας, ωστόσο έχετε ολοκληρώσει τις σπουδές σας στην Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης του Ωδείου Αθηνών. Πώς προέκυψε η σχέση με το θέατρο;

Η σχέση μου με το θέατρο δεν προέκυψε ως επαγγελματική επιλογή, αλλά ως εσωτερική ανάγκη. Η φιλοσοφία μού έδωσε τα εργαλεία του ερωτήματος και της αναζήτησης, ενώ οι σπουδές στη διοίκηση με έφεραν σε επαφή με τη δομή και την οργάνωση. Το θέατρο, όμως, ήταν ο χώρος όπου αυτά τα στοιχεία μπορούσαν να ενωθούν με το σώμα, τη φωνή και την ανθρώπινη παρουσία. Από πολύ νωρίς κατάλαβα ότι για μένα το θέατρο δεν είναι απλώς τέχνη, αλλά τρόπος κατανόησης του ανθρώπου και του κόσμου.

Παράλληλα με την υποκριτική ασχολείστε και με τη σκηνοθεσία είτε σε επίπεδο εκπαίδευσης είτε σε επίπεδο απασχόλησης. Πώς βλέπετε τη σημερινή σχέση σκηνοθέτη-ηθοποιού σε σχέση με τις παλιότερες εποχές;

Η σχέση σκηνοθέτη και ηθοποιού έχει αλλάξει, αλλά όχι πάντα προς το καλύτερο. Σήμερα συχνά κυριαρχεί η ταχύτητα και το αποτέλεσμα, εις βάρος της διαδικασίας. Στις παλιότερες εποχές, ιδιαίτερα σε εργαστηριακά περιβάλλοντα, η σχέση αυτή βασιζόταν στον χρόνο, στην εμπιστοσύνη και στη βαθιά κοινή έρευνα. Πιστεύω σε μια ισότιμη σχέση, όπου ο σκηνοθέτης δεν επιβάλλει αλλά συντονίζει, και ο ηθοποιός δεν εκτελεί αλλά συνδημιουργεί.

Είστε ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Θεάτρου ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ. Μιλήστε μας λίγο για το τι πρεσβεύει το θέατρο αυτό.

Το Θέατρο ΟΜΜΑ Στούντιο ιδρύθηκε με βασική αρχή την έρευνα. Δε μας ενδιέφερε ποτέ η απλή παραγωγή παραστάσεων, αλλά η δημιουργία ενός χώρου εργασίας όπου το θέατρο αντιμετωπίζεται ως διαδικασία και καθημερινή άσκηση. Το σώμα, η φωνή και η παρουσία του ηθοποιού βρίσκονται στο κέντρο, και η παράσταση προκύπτει ως αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης συλλογικής διαδρομής.

Με αφορμή την επέτειο των 25 χρόνων από τον θάνατο του Γιέρζι Γκροτόφσκι έχουμε το Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο “Συναντώντας τον Γιέρζι Γκροτόφσκι και το έργο του”. Πείτε μας δυο λόγια για το κομμάτι της διοργάνωσης και τους φορείς που μετέχουν σε αυτό.

Το Συμπόσιο είναι αποτέλεσμα συνεργασίας πανεπιστημιακών, καλλιτεχνικών και πολιτιστικών φορέων από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Συνδιοργανώνεται από το Κέντρο Θεατρικής Ανθρωπολογίας και το Θέατρο ΟΜΜΑ Στούντιο, με τη συμμετοχή διεθνών ερευνητών και καλλιτεχνών που συνδέονται άμεσα με το έργο του Γκροτόφσκι. Πρόκειται για μια διοργάνωση υψηλών απαιτήσεων, αλλά ταυτόχρονα ανοιχτή και προσβάσιμη στο κοινό.

Πώς δημιουργήθηκε η ιδέα ενός τόσο μεγάλου πολιτιστικού γεγονότος με ευρεία συμμετοχή χωρών;

Η ιδέα γεννήθηκε μέσα από χρόνια έρευνας και διεθνών συνεργασιών. Ο Γκροτόφσκι είναι μια παγκόσμια μορφή και το έργο του δεν μπορεί να προσεγγιστεί αποσπασματικά. Θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν διεθνή τόπο συνάντησης, όπου διαφορετικές εμπειρίες και προσεγγίσεις θα συνυπάρχουν σε ζωντανό διάλογο.

Τι θα προσκομίσει ο θεατής που θα παρευρεθεί σε αυτό το συμπόσιο;

Ο θεατής δε θα προσκομίσει μόνο γνώση, αλλά εμπειρία. Θα έρθει σε επαφή με μια σκέψη που αφορά τον άνθρωπο, μέσα από εισηγήσεις, εργαστήρια, προβολές και παραστατικές δράσεις. Θα βιώσει το θέατρο ως πράξη συνάντησης και εσωτερικής μεταμόρφωσης. Όλοι οι εισηγητές και εισηγήτριες που παίρνουν μέρος στο Συμπόσιο είναι πολύ σημαντικοί μελετητές της δουλειάς του Γκροτόφσκι, γεγονός που αποδεικνύει και τη σπουδαιότητά του.

Ο Γιέρζι Γκροτόφσκι στο έργο του «Για ένα φτωχό θέατρο» μιλά για την τέχνη που προκαλεί τον άνθρωπο να ξεπεράσει τα όριά του. Πώς υφίσταται αυτό σήμερα;

Σήμερα αυτή η πρόκληση είναι πιο δύσκολη, γιατί ζούμε σε έναν πολιτισμό που αποφεύγει το βάθος. Ωστόσο, μπορεί να υπάρξει μέσα από μακρόχρονες διαδικασίες εργασίας, αφοσίωση και σωματική και ψυχική άσκηση. Δεν είναι κάτι άμεσο, αλλά μια διαδρομή.Το εγχείρημα φαντάζει ακόμα πιο δύσκολο σήμερα μιας και η αναζήτηση του «εσώτερου ανθρώπου», που είναι βασικό στοιχείο της δουλειά του, δεν είναι στις καθημερινές προτεραιότητές μας λόγω της πίεσης για επιβίωση.

Πώς πιστεύετε ότι θα έβλεπε ο Γκροτόφσκι τη σύγχρονη διαδραστικότητα στο θέατρο;

Ο Γκροτόφσκι δε θα εντυπωσιαζόταν από τη διαδραστικότητα ως τεχνική. Θα τον ενδιέφερε μόνο αν αυτή γεννούσε αληθινή συνάντηση. Η ουσία βρίσκεται στην αλήθεια της παρουσίας και όχι στη φόρμα.

Ποια σημεία θεωρείτε ότι θα επιδοκίμαζε και ποια θα αποδοκίμαζε στο σύγχρονο θέατρο;

Θα επιδοκίμαζε την αλήθεια, τη σωματική και πνευματική εργασία και τη συλλογική διαδικασία. Θα αποδοκίμαζε την εμπορευματοποίηση, την επιφανειακή χρήση των μορφών και την απουσία ουσιαστικής έρευνας.