Βιβλιοκριτική: "Προσοχή, μαμά, στο λάμδα" του Τηλέμαχου Κώτσια

Προσοχή, μαμά, στο λάμδα
Συγγραφέας: Τηλέμαχος Κώτσιας
Ημερομηνία έκδοσης: 03/2026
ISBN: 978-960-04-5553-3
Σελίδες: 280

Εκδόσεις Κέδρος

Γράφει ο Κώστας Τραχανάς

Το βιβλίο αυτό αποτελείται από δεκαπέντε συναρπαστικά διηγήματα.

Ο Τηλέμαχος Κώτσιας είναι λάτρης του γενέθλιου τόπου του, της Δρόπολης της Βόρειας Ηπείρου.

Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει τον συναισθηματικά άνυδρο ορίζοντα, άνθρωποι, ούτε κατ΄ ελάχιστο ηρωικοί, που τρεκλίζουν υπό το ίδιο τους το βάρος, άνθρωποι γνώριμοι, παρά το ανοίκειο της χωροχρονικής απόστασης με το εδώ και το τώρα. Ο συγγραφέας Τηλέμαχος Κώτσιας δεν προσδίδει κανένα περιττό λυρισμό, καμιά προσποιητική ποιητικότητα, δεν είναι παραμύθια με ευτυχές τέλος.

Απέναντι στον θάνατο, στην αρρώστια και στο Κακό, οι ήρωες των διηγημάτων του συγγραφέα, υψώνουν αποτροπαϊκά τα ιερά δώρα της ζωής: το φαγητό της Γαρούφω Μήτση, το μαγικό τσίπουρο, τα τσιγάρα, τη μουσική των κλαρινοπαιχτών, το βορειοηπειρώτικο τραγούδι και ο χορός, τη φιλία, τον έρωτα, την αγάπη, τη νοσταλγία της προγονικής γης, τα βιβλία, τη σουρεαλιστική ενίοτε ιλαρότητα, όπου συνηχούν πινελιές μαγικού ρεαλισμού με φευγαλέες πινελιές από το σινεμά του Χοδορόφσκι.

Κατά βάθος, τα δώρα της ζωής αυτό που έρχονται να υπογραμμίσουν συνολικά είναι το συνεχές μεταξύ της χαράς και της μελαγχολίας, μεταξύ των εκρήξεων της ζωής και των στιγμών της απουσίας της.

Ήταν τελικά ωραία η ζωή, η ζωή δεν είναι μόνο μια φυλακή με δεσμοφύλακες τους γιατρούς, αλλά ένα ωραίο και μοναδικό πέρασμα από την ανυπαρξία, ένα ανεπανάληπτο θαύμα που αξίζει να το ζήσει κανείς, η αμείλικτη φθορά του χρόνου και η λαχτάρα για τη συνέχιση της ζωής, οι Κύπριοι έχουν με το νι το πρόβλημα, ενώ οι Αλβανοί έχουν με το λάμδα, τα παιδιά που δεν αναγνωρίζουν την ίδια τους τη μάνα, την νιώθουν σαν ξένη, ηθική παρακμή και αποξένωση, πέτρωσε η ψυχή τους στα ξένα, γιατί τότε κάνουν οι άνθρωποι παιδιά; Η πτώση του ανδριάντα του Εμβέρ Χότζα, τα ερωτικά γράμματα που δεν στάλθηκαν ποτέ και το παρελθόν που είχε πετρώσει, πώς δημιουργούνται τα σύνορα; Τα σύνορα που έκοψαν την Δρόπολη και την άφησαν απέξω από την Ελλάδα, η μικρή Σοφία που ήθελε όταν μεγαλώσει να γίνει… πουτάνα, τα χρόνια της μεγάλης μοναξιάς της κάκω Γιώργαινας και το κινητό της με τα έξι κουμπιά για να καλεί τα έξι παιδιά της και τα άλλα κουμπιά που ήταν για εκείνα τα παιδιά που δεν είχαν γεννηθεί, οι αγώνες των προγόνων για ελευθερία, Δροπουλίτες-Δροσουλίτες φαντάσματα, μύθος και πραγματικότητα, η νοσταλγία για τη γενέθλια γη και η βαθμιαία λήθη, οι γύφτοι που κλέψανε την εγγονή και μετά κλέψανε τη νεκρή Αυγερινή που ήταν μέσα σε ένα χαλί τυλιγμένη, ο Αλβανός πλασιέ βιβλίων που ξεγέλασε μια παλιά πουτάνα στο Μεταξουργείο πουλώντας τη Μεγάλη Ιατρική Εγκυκλοπαίδεια, ο Ελευθέριος Νίκας που σαράντα χρόνια τον παρακολουθούσε η Αλβανική μυστική αστυνομία και μετά στην Ελλάδα τον παρακολουθούσαν εφ΄ όρου ζωής οι γιατροί, ο Πασχάλης το καλύτερο βόδι της περιοχής και οι Γερμανοί κατακτητές, το προσκύνημα του Παύλου στον τάφο του πατέρα του στην Αμερική και η έκπληξη, ο Μπάλιος και ο Μηνάς η μοίρα των ανθρώπων και των ζώων κοινή, εσείς καλά υπάρχετε αλλά υπάρχουμε κι εμείς…

Πώς χωρούν μέσα σε λίγο τόπο τόσο πολλά ηπειρώτικα και τσιγγάνικα τραγούδια, ένα δάσος τραγούδια, αφού κάθε δέντρο κι ένα τραγούδι, τα μοιρολόγια, τα ποτάμια, οι κάμποι, τα δάση, τα βουνά, οι πέρδικες, οι αλεπούδες, η πέτρα και το φως υποκλίνονται στον Βορειοηπειρώτικο χορό και το Βορειοηπειρώτικο τραγούδι. Στους ήχους του ηπειρώτικου κλαρίνου ακούς τη φωνή του Γιάννη, εκεί που συναντιούνται το ανείπωτο και το ανίδωτο, εκεί που το αόρατο κλάμα συναντά τη βαθιά λύπη του πεπερασμένου…

Το μοιρολόι που έπαιζε το κλαρίνο στη μνήμη των νεκρών, όπως ήταν το έθιμο, πριν ξεκινήσει κάθε γλέντι των γάμων στη Δρόπολη, αναρωτιέσαι προς τιμή ποιων ακουγόταν: των ζωντανών με τα τόσα βάσανα ή των νεκρών;

Τα όπλα του συγγραφέα είναι η ευρεία γνώση, η βαθιά κατανόηση, η αγάπη για την πατρογονική γη, το χιούμορ και η ευχέρεια στον χειρισμό μιας σύνθετης δομής, οδηγώντας τον αναγνώστη δια της μέθεξης στην κάθαρση.

Απολαυστική γλώσσα, χιούμορ, ειρωνεία, σάτιρα και τρυφερότητα. Οι λέξεις του συγγραφέα σου τυπώνονται βαθιά, κόβουν, πληγώνουν, κελαηδούν, καθησυχάζουν.

Το βιβλίο αυτό του Τηλέμαχου Κώτσια αφήνει μια αίσθηση χαρμολύπης.

Το έργο του Βορειοηπειρώτη Τηλέμαχου Κώτσια είναι η καλύτερη απάντηση στο ερώτημα πώς γίνεται πεζογραφία ικανή να συγκινήσει και να ξαφνιάσει με τα πιο απλά εκφραστικά μέσα! Απέναντι στον πληθωρισμό και τη σπατάλη τρόπων η πεζογραφία του Κώτσια αντιτείνει τη σαφήνεια της Βορειοηπειρώτικης ντοπολαλιάς, την οικονομία της στρωτής αφήγησης και τη δεξιοτεχνία στον χειρισμό του απαραίτητου. Κάτω από την επιφάνεια και τον απατηλό γαλήνιο ρυθμό τους, τα μικρά διηγήματά του κρύβουν υπόγειες αλλαγές θερμοκρασίας και τόνου, εσωτερικές συνηχήσεις σημαινόντων και σημαινομένων, απροσδόκητες αλλαγές διάθεσης και αναπάντεχα ευρήματα.

Ένα βιβλίο αψεγάδιαστης ομορφιάς.

Διαβάστε το.

Ο Τηλέμαχος Κώτσιας γεννήθηκε στα Βρυσερά της Δρόπολης, στον χώρο της Ελληνικής Μειονότητας της Αλβανίας, το 1951. Μετά την πτώση του δικτατορικού καθεστώτος ήρθε στην Αθήνα και εργάστηκε για αρκετά χρόνια ως μεταφραστής στο Υπουργείο Εξωτερικών. Ασχολείται με τη λογοτεχνία από το 1990.