Βιβλιοκριτική: "Κίτρινη αζαλέα" της Εύας Αρβανίτη-Μιχαλοπούλου

Κίτρινη αζαλέα
Συγγραφέας: Εύα Αρβανίτη-Μιχαλοπούλου
ISBN: 978-618-250-018-7
κατηγορία: Ελληνική Ποίηση
Σελίδες: 122
Ημερομηνία έκδοσης: 01/11/2025
Εκδόσεις: Ενύπνιο

Γράφει η Ευαγγελία Μινάρδου-Αδάμου

Όταν έρχεται και σε συναντά ένα βιβλίο που μοσχοβολά άρωμα λουλουδιού και ποίησης συνάμα, τότε δεν μπορείς παρά να νιώθεις ιδιαίτερα χαρούμενος. Γιατί τα βιβλία είναι τα πνευματικά παιδιά μας, είναι ο καρπός της ψυχής μας, γέννημα του πνεύματος, της μνήμης, των βιωμάτων, της εσωτερικής αναζήτησης και ενδοσκόπησης, της συνομιλίας μας με τον κόσμο γύρω μας, με το σύμπαν που μας περιβάλλει, με τα τραύματα και τα θαύματα των ανθρώπων. Μας αφορούν, γιατί ακουμπούν στην αλήθεια της ψυχής μας.

Ήρθε και με συνάντησε, λοιπόν, το βιβλίο "Κίτρινη Αζαλέα, Ροδόδεντρο ποίησης", εκδόσεις Ενύπνιο, της Εύας Αρβανίτη -Μιχαλοπούλου, και την ευχαριστώ θερμά για αυτήν τη δημιουργική και πνευματική συνάντηση.

Κάθε φορά που ένα πραγματικά σπουδαίο βιβλίο με συναντά, δεν μπορώ παρά να το κάνω κομμάτι της ψυχής μου, καθώς μέσα από αυτό συναντώ και μοιράζομαι την ψυχή του δημιουργού του. Η "Κίτρινη Αζαλέα" είναι η πρώτη -όχι όμως η πρωτόλεια...- προσωπική ποιητική συλλογή που εξέδωσε η Εύα Αρβανίτη- Μιχαλοπούλου, Φιλόλογος, πολυγραφότατη συγγραφέας και όχι μόνο, δημιουργός με ευρυμάθεια, πλούσια ανθρωπιστική παιδεία και βαθιά ενσυναίσθηση της αλήθειας των καιρών μας. Και μοσχοβόλησε το βιβλίο αυτό με το άρωμά του τις μέρες και τα βράδια μου, μεταφέροντάς με στο δάσος της Δυτικής Λέσβου και στα Παράκοιλα, τόπο καταγωγής της ποιήτριας, όπου και φύεται το σπάνιο αυτό αρωματικό φυτό, η άγρια κίτρινη Αζαλέα, το Ροδόδεντρο, προστατευόμενο είδος.

Ένα βιβλίο ποίησης είναι ταξίδι στα ενδότερα. Καθώς μεγαλώνω, ολοένα και λιγότερο αναζητώ την αλήθεια των ποιημάτων μέσω ακραιφνώς τεχνικών διαδικασιών του νου και αναλύσεων. Πιο πολύ τα αναζητώ μέσα από τα ταξίδια στα κρυμμένα μυστικά της ψυχής, σε αθέατες, εσωτερικές διαδρομές του πνεύματος. Κλείνω τα μάτια και διακτινίζομαι στο μυστικό σύμπαν του βιβλίου. Και τότε βλέπω τις αλήθειες του και νιώθω την ψυχή του.

Έτσι επέλεξα να προσεγγίσω τα ποιήματα της συλλογής "Κίτρινη Αζαλέα", που είναι χωρισμένη σε πέντε μέρη, τα οποία αποτελούν νοηματικές ενότητες με σαφή κεντρικό άξονα ανθρωπιστικό, συμβολικό, φιλοσοφικό. Ποιήματα γνήσιου προβληματισμού και αισθητικής τελειότητας, με γλώσσα όχι απλά επιμελημένη, αλλά ξεχωριστά πλούσια, πλαστική, δυναμική, απόλυτα εκφραστική. Φιλόλογος ούσα η ποιήτρια, κατέχει τη δύναμη της ελληνικής γλώσσας, με μια ζηλευτή ευελιξία στον χειρισμό της. Λέξεις λόγιες συνοδοιπορούν με λέξεις καθημερινές, αμάλγαμα γλωσσικής και διανοητικής εμβρίθειας, που εντυπωσιάζει με την αλήθεια του και το δυναμισμό του. Η επιλογή χρήσης του πολυτονικού συστήματος έρχεται να προσδώσει μία ιδιαίτερη αισθητική δύναμη στο όλο έργο, μέσα από την επαναφορά στην πλαστικότητα μιας γλώσσας που απορρέει σε ακατάλυτη συνέχεια από την αρχαία ελληνική γλώσσα και τη διαχρονική της εξέλιξη.

Θεματικά, η "Κίτρινη Αζαλέα" της Εύας Αρβανίτη- Μιχαλοπούλου δε διστάζει να αναμετρηθεί με πολλά, υψηλά, σπουδαία και δύσκολα ενίοτε, με αλήθειες, πάθη, λάθη, τραύματα, μνήμες, βιώματα, αξίες διαχρονικές που η ποιητική φωνή ανυψώνει εκ νέου στο βάθρο που τους αρμόζει. Η ποίηση, τα παιδιά, τα όνειρα, η πατρίδα μας, ως θάμβος αλλά και πληγή, η ακατανίκητη θάλασσα, η μητέρα Παναγία, τα αρώματα Μνημοσύνης από τη γενέτειρα γη, όλα βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στη γραφίδα της ποιήτριας, γιατί κινητοποιούν τον εσωτερικό της στροβιλισμό. Κάνει επιστροφή στον τόπο και στον χρόνο. Αντλεί από το ανεξάντλητο βάθος της αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας και συνομιλεί δημιουργικά με τους κορυφαίους της Νεοελληνικής ποίησης. Έχει το σθένος να πει τα πράγματα με το όνομά τους, μέσα από δηλώσεις, συνυποδηλώσεις, φιλοσοφικό στοχασμό, λόγο λυρικό, συμβολικό, ρεαλιστικό άλλες φορές, πάντοτε όμως υψιπετή, ουσιαστικό και εναρμονισμένο με το πραγματολογικό πλαίσιο και το ψυχικό βάθος κάθε ποιήματος

Σε συνεπαίρνει αναγνωστικά η "Κίτρινη Αζαλέα". Κάνει τον αναγνώστη θεατή της αλήθειας της, τον χρίζει μύστη των ψυχικών διαδρομών της, συνοδοιπόρο στις οδούς που το πνεύμα και η ψυχή της ποιήτριας διαβαίνει, συνταξιδιώτη στα μεγάλα ταξίδια της. Αν αυτό που επιθυμεί ο λογοτέχνης, αυτός που ακουμπά στο χαρτί την ψυχή του, είναι η επικοινωνία με το συνάνθρωπο, τότε η Εύα Αρβανίτη -Μιχαλοπούλου το έχει επιτύχει με την "Κίτρινη Αζαλέα" της στον μέγιστο βαθμό.

Η γραφή είναι βαθιά μοναχική, εσωτερική διαδικασία. Ο σκοπός της όμως είναι ακόμα πιο βαθιά επικοινωνιακός. Η συνάντηση του γράφοντος με το συνάνθρωπο είναι η ευλογία του συγγραφέα. Και αυτό το πετυχαίνει αβίαστα η "Κίτρινη Αζαλέα", που έρχεται και κατοικοεδρεύει στα μύχια του νου και της ψυχής του αναγνώστη που αρδεύεται από το μεθυστικό άρωμά της.

Σκέφτομαι, τελικά, πόσο εύστοχος είναι ο τίτλος αυτής της ποιητικής συλλογής. Σε μια εποχή που η ποιητική έκφραση γνωρίζει μια ιδιαίτερη, πολυποίκιλη άνθηση, η αληθινή ποίηση ίσως και να είναι μια άγρια, κίτρινη αζαλέα, αυτοφυής μα σπάνια, υπέροχα αρωματική, μα και είδος προστατευόμενο...

Δεν θέλω να ερμηνεύσω φιλολογικά την "Κίτρινη Αζαλέα". Θέλω να πω στον αναγνώστη πως αξίζει να κάνει ο ίδιος το μοναδικά δικό του ταξίδι και να την ανακαλύψει μέσα στο υπέροχο νησιωτικό δάσος του δημιουργικού πνεύματος της ποιήτριας, να οσφρανθεί το ξεχωριστό άρωμα της Κίτρινης Αζαλέας, να αισθανθεί τη μετουσίωση της ομορφιάς και της αλήθειας σε πανέμορφο ποιητικό λογισμό και λόγο.

Θέλω μόνο να σας δώσω ένα μικρό δείγμα γραφής, ένα απόσπασμα από το ποίημα ΦΩΝΗ ΒΟΩΝΤΟΣ ΕΝ ΚΑΜΙΝΩ, σελ. 83, ένα ποίημα από την ενότητα με τίτλο ΔΩΔΕΚΑ ΣΤΙΧΟΠΛΟΚΟΙ ΜΉΝΕΣ, που περιλαμβάνει ένα μοναδικό ποίημα για κάθε μήνα τους έτους. Ας μοιραστούμε μια οσμή ευώδη από την "Κίτρινη Αζαλέα", που πολύ έχω αγαπήσει.

(Ας μου συγχωρήσει η ποιήτρια τη χρήση του μονοτονικού εδώ):

Ιούλιος 2024

Φυσάει πολύ.

Του γιαλού το κάλεσμα αψήφισα•

στα ορεινά ανηφόρισα να παραστώ

στην εξόδιο ακολουθία του Ιούνη.

Σε ίσκιωμα βελανιδιάς

απίθωσα τον πίθο της Πανδώρας

με όλα τα δεινά του.

Κάθε Σάββατο τον σφραγίζω,

να μένει ακηδεμόνευτη η ελπίδα

απ' τις οργές του κόσμου,

την ανιούσα του οξυγόνου να τραβά μακριά από βλέμματ' αδιάκριτα•

αγωγή θεραπευτική

για της ψυχής τις άπνοιες.

Στο βάθος θάλασσα.

Κήπος παντού τριγύρω άγριος

σε συσκευασία εξημερωμένου,

ίδια πατέντα,

ωσάν λύκος εμπρηστής

με ένδυμα προβάτου,

φόβητρο μορμολύκειο του καλοκαιριού

[...]

Εύχομαι από καρδιάς το μεθυστικό άρωμα της "Κίτρινης Αζαλέας" της Εύας Αρβανίτη- Μιχαλοπούλου να κάνει πολλά και μεγάλα ταξίδια και να σκορπίσει την ευωδιά του σε πολλές ψυχές! Εύχομαι να αγαπηθεί πολύ. Γιατί το αξίζει!

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο: εδώ