Είδαμε την παράσταση «Γέρμα», του Φεδερίκο Γαρθία Λόρκα, στο θέατρο Αλκμήνη

Γράφει η Πολυξένη Ζαρκαδούλα

Βρεθήκαμε στο θέατρο Αλκμήνη για να δούμε την παράσταση «Γέρμα», ένα έργο του γνωστού συγγραφέα Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα σε μετάφραση, διασκευή και σκηνοθεσία του Πάνου Κυπαρίσση. Ένα έργο που αναφέρεται στο θέμα της μητρότητας σε συνάρτηση με τη θέση και την αντιμετώπιση της γυναίκας στην κοινωνία.

Η «Γέρμα» είναι ένα έργο από τη λεγόμενη «τριλογία της υπαίθρου» του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα. Στο έργο του βλέπουμε να θίγονται η μητρότητα και η θέση της γυναίκας. Η Γέρμα έχει διακαή πόθο την απόκτηση ενός παιδιού σε τέτοιο σημείο που στο τέλος γίνεται εμμονή, ο σύζυγός της την αντιμετωπίζει άσχημα μειώνοντας την επιθυμία της αλλά και την ίδια. Έτσι φτάνει σε οριακό σημείο μην αντέχοντας την επιθυμία αυτή, δηλαδή σε αλλόφρονες πράξεις.

Ο Πάνος Κυπαρίσσης κρατά τον ποιητικό λόγο του Λόρκα και τον αναδεικνύει μέσα από την αφαιρετική σκηνοθεσία που υιοθετεί, δίνοντας βάθος και σημασία στο ψυχικό κομμάτι και στην ερμηνεία των ηθοποιών. Τα θέματα που διακυβεύονται στο έργο, όπως είναι η θέση της γυναίκας και η μητρότητα, αποκτούν μείζονα σημασία, κι αυτό είναι που θέλει να επιτύχει και ο ίδιος μέσα από το ανέβασμα της παράστασης. Μέσα από το όλο αφήγημα βλέπουμε τις δοξασίες αλλά και τον τρόπο λειτουργίας των ανθρώπων της υπαίθρου. Ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα συνηθίζει να εγκιβωτίζει στα έργα του το φυσικό στοιχείο μέσα από τη χρήση του ποιητικού λόγου. Ο Πάνος Κυπαρίσσης συνεχίζει να δομεί το κείμενο με τον ποιητικό λόγο του Λόρκα και χρησιμοποιεί το κοινωνικό πλαίσιο για να εμβαθύνει στην ψυχαναλυτική προσέγγιση των ηρώων. Ο λυρικός λόγος και η περιγραφή του εθιμοτυπικού πλαισίου της κοινωνίας έρχονται εδώ για να αναδείξουν την επιζήμια μεταφορά τους στην ψυχοσύνθεση του ανθρώπου, και δη της γυναίκας. Η στείρωση της Γέρμα είναι η αρχή του κακού που δείχνει τον αποκλεισμό της γυναικείας φύσης μέσα στην κοινωνία.

Ο Πάνος Κυπαρίσσης διατηρώντας το ύφος του Λόρκα αναδεικνύει την εγκατάλειψη της γυναικείας φύσης αλλά και την τιμώρησή της από το κοινωνικό πλαίσιο αναδεικνύοντας τη μήτρα της γυναίκας σε λόγο ύπαρξής της. Ο περίγυρος παίζει σημαίνοντα ρόλο στην ψυχοσύνθεση της Γέρμα, την οποία υποδύεται με τον απαιτούμενο σεβασμό η Βασιλική Σκάλκου, για τη σπουδαιότητά της ως άνθρωπος. Η απόκτηση ενός παιδιού από λόγος ύπαρξης στην ίδια γίνεται κραυγή αγωνίας και έκκληση για βοήθεια ενάντια στις κοινωνικές συμβάσεις. Αποκτά έτσι έναν καθολικό ρόλο και δείχνει με αυτόν τον τρόπο τη διαχρονικότητα του έργου. Οι ερμηνείες των ηθοποιών αφήνουν να φανεί όλο το βάθος και η ψυχική υπόσταση των ρόλων τους μέσα άλλοτε από μια «ήσυχη» κι άλλοτε μέσα από μια «δυνατή» ερμηνεία. Οι ήρωες του έργου διακατέχονται από τα πάθη τους τα οποία τους κυνηγούν και στο τέλος τούς συνθλίβουν. Δραματουργικά η Βασιλική Σκάλκου προχωρά σταδιακά από μια σιωπηλή ερμηνεία σε μια ψύχωση που γίνεται η απόκτηση του παιδιού καταλήγοντας να είναι καταστροφική για την ίδια μετουσιώνοντας τον κατακερματισμό της ψυχής της. Η απόκτηση ενός παιδιού γίνεται στα μάτια και στο μυαλό της Γέρμα ο λόγος ύπαρξης και σκοπός της ζωής της, από επιθυμία γίνεται ψύχωση, πόνος και θυμός. Η Γέρμα περνά μέσα από τη δράση και αντίδραση του συζύγου της, που δεν δείχνει να συμμερίζεται το πάθος της, τουναντίον το μειώνει, στα καταστροφικά ένστικτα του ανθρώπου.

Εν κατακλείδι είναι ένα έργο που διακατέχεται από σεβασμό για τον δημιουργό του και συνεχίζει επάξια την απαρχή του, δηλαδή να μεταφέρει την περισυλλογή πάνω σε κοινωνικά θέματα.