Συνέντευξη στη Στέλλα Πετρίδου
Ο φωτογράφος και ποιητής Βασίλης Κολτούκης είναι ο σημερινός φιλοξενούμενος των Τεχνών. Αφορμή φυσικά στέκεται το νέο του βιβλίο με τίτλο «Δώσ’ μου κάτι που δεν πεθαίνει» που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2026 από τις εκδόσεις «Μετρονόμος». Στη συνέντευξη που ακολουθεί θα αναφερθεί με λεπτομέρεια σ' αυτό, ενώ παράλληλα θα αποκαλύψει περισσότερες πτυχές της καλλιτεχνικής του δραστηριότητας που οπωσδήποτε αξίζει να σημειωθούν.
Κύριε Κολτούκη, παρά τις σπουδές σας στη Γαλλική φιλολογία, το ενδιαφέρον σας στράφηκε νωρίς στην τέχνη της φωτογραφίας, στην οποία πλέον έχετε αφοσιωθεί αποκλειστικά. Παράλληλα με αυτή την αγάπη, γράφετε. Η συγγραφή αποτελεί με τη σειρά της αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής σας, το οποίο φωτογραφίζει με τον δικό της ιδιαίτερο τρόπο τον αληθινό σας εαυτό και όλο τον πλούτο που περιλαμβάνει εντός του. Για ποιον λόγο συμβαίνει αυτό κατά τη γνώμη σας; Τι σημαίνει για εσάς συγγραφή και γιατί είναι τόσο σημαντική στη ζωή σας;
Όλα νομίζω είναι θέμα έκφρασης και νοηματοδότησης της ζωής. Αυτά που σκέφτεσαι και αισθάνεσαι θέλεις να τα μοιραστείς με κάποιον, χτίζεις ένα μικρό δικό σου κόσμο που σιγά-σιγά αναπτύσσεται, μεγαλώνει και καθορίζει ένα μέρος στη ζωή σου.
Ξεκίνησα στο χώρο των γραμμάτων σπουδάζοντας γαλλική φιλολογία στο Παρίσι και έτσι ήρθα πολύ νωρίς σε επαφή με την γαλλική ποίηση, όπως έχω ξαναπεί εκεί γνώρισα τον μεγάλο ουμανιστή φωτογράφο Edouard Boubat και ερωτεύτηκα κεραυνοβόλα τη φωτογραφία. Έτσι ξεκίνησαν για 30 χρόνια περίπου οι περιπλανήσεις μου ανά τον κόσμο με οδηγό την ποίηση της εικόνας, την ποίηση της στιγμής και των προσώπων. Ο Γάλλος φωτογράφος Jean Loup Seiff είχε πει πως με την φωτογραφία είναι σαν να γράφεις με μολύβι το φως και χαρτί το σύντροφό του, την σκιά. Προσωπικά δεν διαχωρίζω τις φωτογραφίες από τα ποιήματα μου, είναι ο ίδιος κόσμος με τα ίδια ερωτήματα, τις ίδιες αγωνίες, τους ίδιους έρωτες. Μου είναι πολύ φυσικό να πηγαίνω από τον έναν χώρο της τέχνης στον άλλον ψάχνοντας παντού και πάντα μια χώρα αθώα, για να ακουμπήσω τους φόβους μου, τα λάθη μου, τα συναισθήματά μου.
Η συγγραφή είναι ένα ταξίδι, μια υπαρξιακή περιπλάνηση, μια οδύσσεια στο βάθος του εαυτού σου για να ξανάβρεις την χαμένη αθωότητα, για να συναντήσεις αυτή τη μοναδική και διαφορετική σε κάθε άνθρωπο πληγή που σιωπηλά και υπομονετικά ο καθένας μας κρύβει μέσα του.
Το συγγραφικό σας ενδιαφέρον στρέφεται συγκεκριμένα στην ποίηση, η οποία αποτελεί μια πιο προσωπική υπόθεση δημιουργίας, πιο ιδιωτική. Είναι ο εξομολογητικός και απελευθερωτικός χαρακτήρας της ποίησης η αιτία γι’ αυτήν την επιλογή σας; Τι το ιδιαίτερο έχει που δεν το έχουν τα άλλα είδη του λόγου, τα οποία δε σας κέντρισαν μέχρι τώρα την προσοχή σας ως δημιουργός;
Προτιμώ την ποίηση από τα άλλα είδη λόγου, γιατί αγαπά την αφαίρεση, αναδεικνύει πιο εύκολα την ουσία του θαύματος της ζωής και επιτρέπει πιο γρήγορα να λειτουργεί η φαντασία. Το να γράφεις ποιήματα είναι σαν να λες ότι η ζωή συνεχίζεται. Ο ποιητής προσπαθεί να συλλάβει την μη ορατή καθημερινότητα, το ελάχιστο που κρύβει το μέγιστο και αντιθέτως, προσπαθεί ν’ ανακαλύψει την θαυμαστή λεπτομέρεια, το εσωτερικό βλέμμα, το μυστήριο και την ποίηση της ζωής.
Καθώς πρώτη φορά φιλοξενείστε στις Τέχνες, πείτε μας δυο λόγια για εσάς και την καλλιτεχνική σας πορεία πέρα από τη συγγραφική;
Όπως είπα και πιο πριν είχα την τύχη να γνωρίσω τον Edouard Boubat και να μπω στην τέχνη της ασπρόμαυρης φωτογραφίας από πολύ νωρίς. Έχω ταξιδέψει σε 70 χώρες περίπου, φωτογραφίζοντας και προσεγγίζοντας τον κόσμο ως ένα θαύμα. Τοποθετώ την έννοια της περιπλάνησης στο επίκεντρο της σχέσης ανθρώπου και κόσμου. Έχω πραγματοποιήσει 12 ατομικές εκθέσεις και έχω συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, έχω εκδώσει 13 φωτογραφικά λευκώματα και τέσσερις ποιητικές συλλογές.
Με ποιον τρόπο τα ταξίδια, οι ατομικές και ομαδικές εκθέσεις φωτογραφίας επιδρούν στο συγγραφικό κομμάτι του εαυτού σας, ωθώντας σας στην έκφραση και το μοίρασμα των προσωπικών σας σκέψεων, συναισθημάτων και επιθυμιών;
Όπως σας είπα δεν μπορώ να διαχωρίσω τα ταξίδια και τις φωτογραφίες από τα ποιήματα, το ένα συμπληρώνει το άλλο. Είναι μέλη του ίδιου σώματος, που αν τα διαχωρίσεις για να τα αναλύσεις θα έχεις τα μέλη αλλά δεν θα υπάρχει το σώμα. Γι' αυτό προσπαθώ να μη σκέφτομαι την επίδραση που έχει το ένα στο άλλο, δεν αναλύω όπως ένας φιλόλογος, απλά αφήνομαι στην στιγμή ενός κλικ φωτογραφικού, μιας ποιητικής έμπνευσης, ενός βλέμματος, ενός φιλιού.
Τι μπορεί να αποτελέσει έμπνευση για εσάς στην καθημερινότητά σας; Τι αποκαλείτε έμπνευση συγκεκριμένα και πώς αυτή επιδρά επί της ουσίας στη συγγραφική σας δραστηριότητα;
Η έμπνευση είναι όπως ο άνεμος, πνέει όποτε θέλει και όπου θέλει, αρκεί να έχεις υπομονή και σιωπηλά να την περιμένεις, είναι σίγουρο ότι θα σε επισκεφτεί κάποια στιγμή. Για μένα η φύση μπορεί να πυροδοτήσει την έμπνευση όπως επίσης και η μουσική, τα ομιχλώδη πρωινά σ´ένα ξένο τόπο, το Παρίσι το φθινόπωρο, η Αγία Πετρούπολη τον χειμώνα, ο Μπαχ, ο Σοπέν, ο Χατζιδάκις, όλα τα δάση και οι λίμνες της Ευρώπης, οι γυναίκες που ξέρουν να υποδέχονται τη νύχτα και τα παιδιά που γεννιούνται για να παίζουν και να χαίρονται.
Ο Καρούζος, ο Ελύτης, ο Ρεμπώ, ο Ταρκόφσκι, οι ήχοι που ακούς τη νύχτα όταν ξαπλώνεις στην φελούκα κατεβαίνοντας τον Νείλο, οι σκιές ανάμεσα στις χουρμαδιές τις νύχτες με πανσέληνο, η σκονισμένη Αλεξάνδρεια, τα κορίτσια της Οδησσού με τα πανέμορφα θλιμμένα μάτια, τα λουλούδια που μέσα τους κρύβουν την προσδοκία της συγχώρεσης.
Εκ του αποτελέσματος και πιάνοντας τα προσωπικά σας βιβλία στα χέρια σας ποια συναισθήματα σας κατακλύζουν, πέρα από συγκίνηση και χαρά; Ποια η φιλοδοξία σας μετά από την έκδοση και την κυκλοφορία τους;
Όλα τα βιβλία, τα φωτογραφικά λευκώματα και οι ποιητικές συλλογές είναι σχεδιασμένα από μένα τον ίδιο και από την πολύτιμη συνεργάτιδα μου τη Μαρία Στέφωση, από την επιλογή χαρτιού, το σχεδιασμό εξωφύλλου μέχρι την επιλογή της γραμματοσειράς.
Έτσι έχω ένα παραπάνω λόγο να τα αγαπάω περισσότερο και να τα χαίρομαι, γιατί είναι σ´ ένα πολύ μεγάλο ποσοστό όπως θα ήθελα να παρουσιάζεται ένα βιβλίο, όχι απλώς ένα εφήμερο προϊόν κατανάλωσης αλλά ένα αντικείμενο ομορφιάς και στοχασμού. Η φιλοδοξία μου μετά την κυκλοφορία του βιβλίου είναι μες στη σιωπή να γεννηθεί μια μυστική επικοινωνία με τους αναγνώστες, μια εσωτερική, πνευματική επικοινωνία χωρίς φλυαρίες και θορύβους. Μακάρι να βρει ο αναγνώστης μες στα ποιήματα και στις φωτογραφίες μου μια γαλήνια, στοχαστική θεώρηση της ζωής.
Ποιο δικό σας βιβλίο είναι το πιο αγαπημένο σας, δεδομένου ότι μετράτε ήδη δεκατρία φωτογραφικά λευκώματα και τρεις ποιητικές συλλογές;
Θα ξεχώριζα τα εξής: «με τα φτερά της σιωπής», «φυγές», «μικρές σταγόνες» και «travelling light» διότι είναι βιβλία χειροποίητα με διάφορους τύπους βιβλιοδεσίας. Συνδυάζουν φωτογραφία, ζωγραφική, σχέδιο και ποιήματα. Έχουν ριζόχαρτα, διάφορους τύπους χαρτιών και έχω ξοδέψει πάρα πολύ χρόνο για να πραγματοποιηθούν.
Το νέο σας βιβλίο είναι ποιητική συλλογή και κυκλοφόρησε, μόλις τον Μάρτιο του 2026 από τις εκδόσεις «Μετρονόμος». Ο τίτλος του είναι προτρεπτικός, ίσως και παρακλητικός, «Δώσ’ μου κάτι που δεν πεθαίνει». Σε ποιον απευθύνεστε μέσω του τίτλου σας και γιατί επιλέξατε να επιστρέψετε με αυτόν στα γράμματα; Τι μπορεί να είναι αυτό που δεν πεθαίνει για εσάς και που θα το διαπιστώσει ο αναγνώστης διαβάζοντας τα ποιήματα αυτής της συλλογής;
Τον τίτλο τον έχω δανειστεί από το όνομα ενός φωτογραφικού λευκώματος του Edouard Boubat και του Christian Bobin “Donne moi quelque chose qui ne meurt pas”, δωσ´μου κάτι που δεν πεθαίνει. Με αυτή τη φράση αναρωτιόμουν τι θα μπορούσαμε να δώσουμε σε αυτή τη ζωή, κάτι πολύτιμο για μας, που δε φθείρεται, δεν χαλάει, δεν πεθαίνει. Ίσως μια φωτογραφία, ένα ποίημα, ένας στίχος… ίσως μία μόνο λέξη που περικλείει όμως όλο το νόημα και την ουσία της ζωής, κι αυτή η λέξη είναι η αγάπη! Αυτή που προσδοκώ από κάθε άνθρωπο ανεξαρτήτου χρώματος, φυλής, θρησκείας. Η αγάπη είναι αποδεδειγμένο δεν πεθαίνει ποτέ, είναι αναστάσιμη και αθάνατη.
Πόσα ποιήματα απαρτίζουν τη συλλογή σας και τι μηνύματα περνάτε μέσα από αυτά;
Η συλλογή περιλαμβάνει 37 ποιήματα. Προσπαθώ μέσα από αυτά να διηγηθώ την νοσταλγία της ευτυχίας, της χαμένης αθωότητας. Η ποίηση είναι μια συνεχή πάλη ενάντια στο θάνατο, ακόμα και ασυνείδητα προσπαθούμε να κρατήσουμε αυτό που μας εγκαταλείπει, αυτό που φεύγει… είναι μια στάση του αιώνιου, του απείρου, μπροστά στο εφήμερο, στο πεπερασμένο. Γνωρίζω ότι η ζωή δεν είναι μόνο ένας κήπος με λουλούδια, ούτε όμως και ένα πεδίο μάχης. Γνωρίζω την τραγικότητα της ζωής, αλλά μέσα από την τέχνη δεν θα σταματήσω ποτέ ν’ ανακαλύπτω τα θαύματά της, να ξετρυπώνω τα δώρα της και να τα μοιράζομαι με τους ανθρώπους.
Η γραφή σας είναι σπαρακτική, σκοτεινή και ευαίσθητη. Κάνετε λόγο για τον θάνατο και την αναπόφευκτη μοίρα του τέλους. Σας φοβίζει το τέλος ως άνθρωπος, η προσωρινότητα της ύπαρξης με δυο λόγια, η ανολοκλήρωτη προσδοκία; Μήπως η απόλαυση του ταξιδιού, τελικά, κρίνεται πιο σημαντική στον άνθρωπο από τη θλιβερή αναμονή του μοιραίου;
Σκοτεινή δεν θα το ‘λεγα, μάλλον να έχει μια γκρίζα απόχρωση και σε αρκετά ποιήματα να υπάρχει μια χαρμολύπη… Προσωπικά δεν με φοβίζει ο θάνατος, με τρομάζει ο πόνος και η ανημποριά πριν το τέλος, αλλά ο θάνατος ως πράξη δεν με φοβίζει. Πολύ συχνά έχω αυτό που λένε οι Άγιοι Πατέρες «μνήμη θανάτου». Προσπαθώ να δω τη στιγμή τότε που δεν θα υπάρχω, τότε που θα είμαι απών από αυτή την ζωή. Πιστεύω ότι δεν υπάρχει θάνατος, αλλά μόνο ζωή ατελεύτητη. Ο θάνατος είναι μια πόρτα που μας βγάζει σε ένα άλλο δωμάτιο, σε έναν άλλο κόσμο άκρως πνευματικό. Πιστεύω ότι τίποτα δε χάνεται γιατί τότε όλα θα ήταν μάταια, ένα κακόγουστο αστείο θα ήταν η ζωή μας, σαν μια φούσκα όπου το κεντρί του θανάτου θα έσπαγε, θα σκορπούσε και θα χανόταν όλα αυτά τα όμορφα και τα πολύτιμα που νιώσαμε και ζήσαμε. Νοιώθω ότι όλα είναι μια Αρχή χωρίς τέλος, τίποτα δε χάνεται… το λουλούδι που φύτεψες σε αυτή την άκρη του κήπου θ’ ανθίσει κάποτε, για να το χαρεί κάπου αλλού κάποιος άγνωστος περαστικός. Η απόλαυση του ταξιδιού που λέγεται ζωή ξεκινά πριν ακόμη την γέννηση μας και συνεχίζεται επ’ άπειρον πέρα από το θάνατο, πέρα από τον τάφο.
Συνεργαστείτε για ακόμα μια φορά με τις εκδόσεις «Μετρονόμος». Πείτε μας τις εντυπώσεις σας από τη μέχρι τώρα συνεργασία σας.
Η συνεργασία μου με τις εκδόσεις Μετρονόμος είναι άψογη. Τον εκδότη Θανάση Συλιβό τον γνωρίζω πολλά χρόνια και βλέπω την μεγάλη αγάπη που έχει για το βιβλίο και για την τέχνη γενικότερα. Έχουμε κάνει μαζί τέσσερα φωτογραφικά λευκώματα, και δύο ποιητικές συλλογές και εύχομαι να συνεχίσουμε.
Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά και καλλιτεχνικά σας σχέδια; Είναι κάτι ανακοινώσιμο που μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας;
Τους αμέσως επόμενους μήνες θα κυκλοφορήσει μια συλλογή από φωτογραφίες μου και χαϊκού που η μία τέχνη συνομιλεί με την άλλη, προσπαθώντας να ισορροπήσει πάνω στην αισθητική και στο στοχασμό.
Πείτε μας μια ευχή σας για το μέλλον που θα θέλατε οπωσδήποτε να πραγματοποιηθεί.
Σήμερα είμαι εδώ, αύριο κάπου αλλού… δεν ξέρω για πόσο ακόμη. Εύχομαι να συνεχίσω να εξερευνώ τις απεριόριστες δυνατότητες της ποίησης, του κόσμου και της ζωής, με μία λυτρωτική, αθώα, δημιουργική περιέργεια.
Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα ποίημα από το βιβλίο σας.
Θα ήθελα να κλείσουμε με το πρώτο ποίημα που ανοίγει την συλλογή:
ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΠΟΥ ΠΑΩ
Δεν ξέρω που πάω, τι γράφω
και τι φωτογραφίζω,
με οδηγούν τα λόγια του φίλου,
οι μοναχικοί απολογισμοί της ζωής
και η Αφαίρεση που ξεπερνά
όλες τις αφαιρέσεις.
Γράφω για να τρυπιέμαι απ´ τις εκπλήξεις,
όπως κάποιος τσιμπάει το μπράτσο του
για να δει αν είναι ζωντανός ή νεκρός.
Φωτογραφίζω για να τραυματίζω
με άνθη τα μάτια μου.
Γράφω και φωτογραφίζω
για να καρφώνομαι ώρες
πίσω απ’ τα φορέματα των εποχών
για να σκάβουν λαγούμια και να βγάζω
πέτρες, λάσπη, ταξίδια.
Κύριε Κολτούκη, σας ευχαριστώ θερμά γι’ αυτή την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτησή μας. Εύχομαι καλοτάξιδο το βιβλίο σας και πάντα να έχετε όμορφες εμπνεύσεις!
Βιογραφικό:
Ο Βασίλης Κολτούκης γεννήθηκε στην Άρτα. Σπούδασε γαλλική φιλολογία στο Παρίσι. Η συνάντηση που είχε εκεί με τον Γάλλο φωτογράφο Edouard Boubat ήταν καθοριστική για να αφοσιωθεί στην τέχνη της φωτογραφίας.
Προσεγγίζει τον κόσμο ως ένα θαύμα και τοποθετεί την έννοια της περιπλάνησης στο επίκεντρο της σχέσης ανθρώπου και κόσμου. Έχει ταξιδέψει σε περισσότερες από 70 χώρες. Έχει πραγματοποιήσει 12 ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Έχει εκδώσει 13 φωτογραφικά λευκώματα και τρεις ποιητικές συλλογές. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.
Διαβάστε την κριτική μας για το βιβλίο: εδώ
0 Σχόλια