Είδαμε την παράσταση «Κουρέλι», του Dennis Kelly, σε σκηνοθεσία Συμεών Κωστάκογλου, στο Θέατρο Χώρος

Γράφει ο Κωνσταντίνος Λίχνος

Μέσα από τη δυσωδία των απορριμμάτων, ο Kelly κατορθώνει να ανασύρει μια ιδιότυπη, σχεδόν παράδοξη ομορφιά. Η πένα του, διαποτισμένη από έναν μακάβριο λυρισμό, επιτυγχάνει σύζευξη της απόλυτης εξαθλίωσης με την ποιητικότητα. Εικόνες που, υπό άλλες συνθήκες, θα φάνταζαν αποτρόπαιες, διαπερνώνται από μια ακατάβλητη γλωσσική ορμή, η οποία μετουσιώνει τη φθορά και την απέχθεια σε αισθητικό επίτευγμα.

Μέσα σε ένα ασφυκτικό περιβάλλον, οι πρωταγωνιστές (στερημένοι από κάθε ψήγμα τρυφερότητας) επιχειρούν να αναδομήσουν τα συντρίμμια της τραυματικής παιδικής τους ηλικίας. Επιστρατεύοντας ως μοναδική ασπίδα τη φαντασία τους απέναντι στην απόλυτη παραμέληση, επιτρέπουν στο πραγματικό να συμπλεχθεί με το επινοημένο, και στη μνήμη να αφομοιωθεί από την ψευδαίσθηση. Ο αφηγηματικός ιστός, επομένως, καθίσταται αναπόδραστα ρευστός και αναξιόπιστος, απεκδυόμενος κάθε αξίωση αντικειμενικής αποτύπωσης του παρελθόντος. Εντέλει, η ιστορική ακρίβεια των γεγονότων εξασθενεί οικειοθελώς, δίνοντας τη θέση της στη σαρωτική και ωμή ανάδειξη του τραύματος.

Υπό αυτό το πρίσμα, το «Κουρέλι» υπερβαίνει την ατομική τραγωδία. Ανάγεται σε σπαρακτικό σύμβολο της βίαιης αποσύνθεσης της πυρηνικής οικογένειας και λειτουργεί ως αδιάσειστο πειστήριο μιας γενικευμένης κοινωνικής σήψης. Το ίδιο το Κουρέλι, το εγκαταλελειμμένο βρέφος ανάμεσα στα σκουπίδια, μετατρέπεται σε σύμβολο ενός κόσμου που αποβάλλει τα πλέον ευάλωτα και ανυπεράσπιστα κύτταρά του.

Αυτή τη δυσβάσταχτη θεματική αποκωδικοποιεί με σπάνια οξυδέρκεια και απολύτως στιβαρή σκηνοθεσία ο Συμεών Κωστάκογλου στο «Θέατρο Χώρος». Αποφεύγοντας μεθοδικά τις μελοδραματικές ευκολίες και τον περιττό συναισθηματισμό, εμπιστεύεται τη δυναμική ενός ανοιχτού, λιτού σκηνικού. Μέσω αυτού του χώρου, καταργεί την ασφαλή απόσταση και μετατρέπει τον θεατή σε ενεργό συμμέτοχο, καλώντας τον να αναλάβει το τελικό νοηματικό μοντάζ. Η σκηνοθετική γραμμή, σε αγαστή συνομιλία με την κινησιολογία, καθιστά το σώμα κεντρικό εκφραστικό φορέα. Το τραύμα δεν περιγράφεται απλώς, αλλά σωματοποιείται· επανέρχεται ρυθμικά ως ανθεκτικό υπόλειμμα μιας εγκλωβισμένης ζωής.

Επί σκηνής, οι ερμηνείες του Μάριου Μάνθου και της Φανής Κουλούρη λειτουργούν αφοπλιστικά. Με μια χημεία που μαγνητίζει, οι δυο τους δεν αναπαριστούν απλώς τους ρόλους τους, αλλά ισορροπούν αριστοτεχνικά ανάμεσα στο σκληρό χιούμορ και τη βία, την αθωότητα και την απειλή, καθοδηγώντας το κοινό στους λαβυρίνθους της ανθρώπινης συνθήκης.

Καταλυτικός συνοδοιπόρος σε αυτή την τελετουργία αναδεικνύεται ο Andy Val. Η ζωντανή μουσική του επί σκηνής υπερβαίνει τον ρόλο του απλού ηχητικού προσθέτου. Λειτουργεί υποδόρια, ως μια διαρκής δραματουργική αντίστιξη που συνδέει τη σκηνική δράση με το ασυνείδητο του θεατή, σημαδεύοντας κατευθείαν τον συναισθηματικό του δέκτη.

Το Κουρέλι είναι, αναμφίβολα, ένα έργο απαιτητικό, που δεν προσφέρει την ασφάλεια του εφησυχασμού. Πρόκειται για μια αρμονικότατη σύμπραξη ικανότατων συντελεστών, η οποία απευθύνεται σε εκείνους που διαθέτουν την τόλμη να αναμετρηθούν με τον εσωτερικό τους καθρέφτη. Μια αξιόλογη θεατρική στιγμή βαθιάς περισυλλογής πάνω στα τραύματα που μας διαμορφώνουν.