Βιβλιοκριτική: "Ελευθερία" του Μιχάλη Σκολιανού

ΕλευθερίαΣυγγραφέας: Μιχάλης Σκολιανός
Ημερομηνία έκδοσης: 03/2026
Ημ. 1ης εκδοσης: 03/2026
ISBN: 978-618-231-326-8
Σελίδες: 104
Εκδόσεις: Βακχικόν

Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Το τέταρτο κατά σειρά έκδοσης βιβλίο του παρουσίασε πρόσφατα ο συγγραφέας Μιχάλης Σκολιανός με τίτλο «Ελευθερία». Πρόκειται για νουβέλα, με σκληρό κοινωνικό περιεχόμενο, που κυκλοφόρησε συγκεκριμένα τον Απρίλιο του 2026 από τις εκδόσεις «Βακχικόν» και που αποτελεί πραγματική γροθιά στο στομάχι, όχι μόνο εξαιτίας της ωμής γλώσσας που χρησιμοποιεί στην αφήγησή του ο συγγραφέας αλλά και εξαιτίας της αλήθειας που επισημαίνει και που δυστυχώς καθρεφτίζει τη σαπίλα όλης της σύγχρονης εποχής. Μιας αλήθειας που σχετίζεται με τα βαθιά ριζωμένα πατριαρχικά ένστικτα που χαρακτηρίζουν την ελληνική κοινωνία και όχι μόνο, τα οποία έχουν διαβρώσει αρκετά και εξακολουθούν να διαβρώνουν τον πυρήνα όλου του γυναικείου πληθυσμού, αποπροσανατολίζοντας τον από το πραγματικό νόημα της ύπαρξής του.

Η ιστορία του συγκεκριμένου βιβλίου έχει ως κεντρική ηρωίδα του την Ελευθερία. Ο τίτλος του φιλοξενεί το όνομά της, όπως επίσης και την καλλίγραμμη εμφάνισή της, γυμνή όπως ακριβώς είναι στην πραγματικότητα, χωρίς περιττά στολίσματα και χωρίς ατέλειες, σε μια στάση σχεδόν εμβρυική. Το βλέμμα της, ωστόσο, φαίνεται στραμμένο κάπου αλλού, από αντίδραση ίσως, μα ίσως και από αδυναμία απόλυτης πειθαρχίας στο εγώ, στην ουσία, στο πραγματικό θέλω του εαυτού κι από φόβο για την ασφαλή της κατάληξη. Μια μελαγχολία προσδίδει η πινελιά του σκούρου κόκκινου στο σκίτσο της, μα κι αυτό έχει την εξήγησή του μέσα στο κείμενο.

Η Ελευθερία είναι ένα κορίτσι που μεγαλώνει χωρίς πατέρα, υπό το αυστηρό βλέμμα παρακολούθησης και καθοδήγησης της μητέρας της, η οποία όμως, όπως θα αποδειχτεί και εκ του αποτελέσματος, στην πορεία των χρόνων, μόνο σωστό πρότυπο δεν είναι γι’ αυτήν. Με μόνη επιδίωξή της να ντύνεται όμορφα, σέξι και προκλητικά, για να αρέσει στους άντρες και για να αποσπά τον θαυμασμό τους, ασυνείδητα της γεννά την πεποίθηση ότι μόνο αυτό έχει σημασία στη ζωή και τίποτα άλλο. Ούτε οι σπουδές ούτε η ηθική και πνευματική ολοκλήρωση του ανθρώπου ούτε η επιδίωξη της ατομικής του ανεξαρτησίας μέσω της διεκδίκησης των ατομικών του θέλω και προσδοκιών. Η έλλειψη της αγάπης ακόμα και από την ίδια της τη μητέρα, η απουσία τρυφερότητας και χαδιού, δημιουργούν αναρίθμητα συναισθηματικά κενά εντός της, τα οποία επιχειρεί να καλύψει με μια έντονη ερωτική ζωή και με μια διαρκή εναλλαγή ερωτικών συντρόφων από πολύ μικρή ηλικία. Χωρίς κανέναν φίλο στη ζωή της παρά μονάχα μια φίλη από τα μαθητικά της χρόνια, την Ελένη, με την οποία όμως δεν έχει πλέον επαφή, αισθάνεται άδεια και μόνη, χωρίς ωστόσο να έχει τη δύναμη να το παραδεχτεί ούτε στον ίδιο της τον εαυτό. Μακριά κι από τη μητέρα της τώρα πια, τον άνθρωπο που συνέβαλε κατ’ αποκλειστικότητα σε αυτό που εξελίχθηκε, συνειδητοποιεί τη ρηχότητα της ζωής της, μα ήδη είναι πολύ αργά για να την αλλάξει. Έχει εθιστεί για τα καλά. Γι’ αυτό και αδυνατεί να απεγκλωβιστεί από αυτόν τον εθισμό, όσο κι αν το επιδιώκει. Όταν στο τέλος της δίνεται η ευκαιρία για να το κάνει, μέσω του ενός και μοναδικού έρωτα της ζωής της, αυτόν που βιώνει έστω και για λίγο πραγματικά, σαν κάτι το εντελώς πρωτόγνωρο για εκείνη, ουσιώδες, υπέροχο και αληθινό, απομακρύνεται με την πρώτη ευκαιρία αναγνωρίζοντας την επικινδυνότητα ενός τέτοιου συναισθήματος. Η ζωή της βλέπει να αποκτά νόημα, σκοπό και ουσία, μα αυτό τη φοβίζει πολύ, αφού συνειδητοποιεί ότι πλέον χάνει τον έλεγχο της κυριαρχίας της, αυτή που θεωρεί λανθασμένα ότι είχε πριν ερωτευτεί. Η κατάληξή της είναι ο θάνατος. Η ιστορία, ωστόσο, δεν τελειώνει εδώ. Μια δεύτερη ευκαιρία δίνει ξανά η ζωή για να πλαστεί απ’ την αρχή η Ελευθερία, για να διεκδικήσει ξανά την πραγματική ευτυχία περπατώντας τον δρόμο της αγάπης, της τρυφερότητας, του νοιαξίματος, της ανθρωπιάς και της πραγματικής ευτυχίας.

Η γραφή στο βιβλίο είναι αρκετά μεστή και καλογραμμένη, δεν παύει όμως να σοκάρει η ωμότητα με την οποία ο συγγραφέας επιλέγει να παρουσιάσει την ιστορία του. Αρνούμενος να κρυφτεί πίσω από όμορφες και κομψές λέξεις για να ωραιοποιήσει μια πραγματικότητα που όχι μόνο ψεύτικη δεν είναι αλλά αποτυπώνει με τρόπο απόλυτα ρεαλιστικό αυτό που συνέβαινε και δυστυχώς εξακολουθεί να συμβαίνει στις μέρες μας, προκαλεί και σοκάρει τον αναγνώστη. Με τη μόνη διαφορά ότι σήμερα η υπερέκθεση του εαυτού είναι ακόμα πιο ανεξέλεγκτη και πιο εύκολα διακριτή, ο συγγραφέας συμπεριλαμβάνει στο έργο του και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που προσφέρουν απλόχερα την ευκαιρία στον οποιονδήποτε να δηλώσει την παρουσία του σε αυτά, αλλά και τη δυνατότητα να αυτοκαταστραφεί στο όνομα της αναγνωρισιμότητας, του κέρδους και του θαυμασμού.

Η διεκδίκηση όλων αυτών τελικά όχι μόνο δε λειτουργεί ευεργετικά στη γυναίκα, όχι μόνο δεν της προσδίδει κυριαρχία, κύρος και δύναμη, απεναντίας την καταστρέφει ακόμα περισσότερο. Αυτό επιδιώκει να καταστήσει σαφές ο συγγραφέας. Να στοχοποιήσει ένα σύστημα που κινείται εις βάρος των γυναικών, που υπερπροβάλλει το κυνήγι της ομορφιάς και της φαινομενικής τελειότητας, ενώ παράλληλα εκμηδενίζει την αξία του να είναι κανείς ο εαυτός του. Ο κόσμος εξελίσσεται σε πλαστικός, η υπερκατανάλωση γίνεται αυτοσκοπός για να κερδηθεί απεγνωσμένα ο θαυμασμός από τους άλλους, ακόμα κι αν είναι επιφανειακός, ψεύτικος, παροδικός. Οι γυναίκες τελικά παλεύουν για να αρέσουν στους άντρες μα χάνουν τον εαυτό τους. Αγχώνονται, αλλάζουν και μισούν την ομορφιά τους για να υπηρετήσουν τα θέλω των άλλων, για να αποσπάσουν μια καλή τους κουβέντα που όμως δεν είναι αληθινή. Γιατί όταν πια εκείνοι φεύγουν, η μοναξιά γίνεται η μόνιμη συντροφιά τους, ενώ η κατάθλιψη συντρίβει τον συναισθηματικό τους κόσμο που πλέον είναι ευάλωτος, ανασφαλής και δυστυχισμένος.

Αυτό είναι και το σημαντικό μήνυμα που περνά το βιβλίο. Η πραγματική ευτυχία βρίσκεται όχι στη διεκδίκηση του φαίνεσθαι αλλά του είναι.

Ένα βιβλίο ευκολοδιάβαστο, με πολλές ακατάλληλες σκηνές, μα με γρήγορη ροή και πολύ καλά δομημένη πλοκή, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, παρά το σκληρό του περιεχόμενο. Ένα βιβλίο που προκαλεί για να καυτηριάσει, για να καταγγείλει και για να θέσει θέματα επί τάπητος που χρήζουν άμεσης παρέμβασης και αντιμετώπισης.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο: εδώ