Βιβλιοκριτική: "Το παιδί που φύτεψε βιβλία" της Δέσποινας Ηρακλέους

Το παιδί που φύτεψε βιβλία
Συγγραφέας: Δέσποινα Ηρακλέους
Εικονογράφηση: Ίρις Σαμαρτζή
Ημερομηνία έκδοσης: 04/2026
ISBN: 978-960-471-316-5
Ηλικια: από 5 έτη
Σελίδες: 40

Εκδόσεις: Καλειδοσκόπιο

Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Ο κόσμος δίχως την παρουσία του βιβλίου είναι ένας κόσμος άδειος, ανενεργός, απωθητικός, απαίσιος. Είναι ένας κόσμος άχρωμος, άγευστος, αγέλαστος και στάσιμος. Για τον λόγο αυτό είναι και απελπιστικά άσχημος. Είναι ο κόσμος των μεγάλων, που ίσως ποτέ δεν έζησε την παιδική ηλικία να τον αγκαλιάζει. Ίσως γιατί οι μεγάλοι του κόσμου αυτού επιλέχθηκαν να ζήσουν εντός του μονάχα ως μεγάλοι, δίχως να επιδιώξουν στο ελάχιστο την ομορφιά του, την αθωότητά του, τη δημιουργικότητα και την αυθεντικότητά του, δίχως να καρπωθούν την ευτυχία που η φωτεινή του ματιά μπορεί να τους προσφέρει στην ψυχή αν εστιάσουν σ’ αυτήν και αν την επιδιώξουν με πάθος. Ίσως γιατί στο κυνήγι της επιτυχίας, στην τρέλα του αποπροσανατολισμού των ηθικών αξιών και των πραγματικών σκοπών, στον λαβύρινθο της παραπληροφόρησης και της επιτηδευμένης πλάνης, οι μεγάλοι έχουν απομακρυνθεί, είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα, από την ουσία των σημαντικών πραγμάτων της ζωής και στέκονται μονάχα στην εξωτερική τους εικόνα. Το κυνήγι του πλούτου, της αυτοπροβολής και της υπερίσχυσης άνευ φραγμών και αξιών κυριαρχεί εις βάρος της εσωτερικής τους γαλήνης που της προσφέρουν απλόχερα το μοίρασμα, η συμπόρευση, η αλληλοεπίδραση και η αρμονική συνύπαρξη. Κι έτσι, όλα τείνουν προς το χειρότερο.

Μα πόσο χειρότερος μπορεί να γίνει ο κόσμος απ’ ότι είναι; Η Κύπρια συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας Δέσποινα Ηρακλέους δίνει τη δική της οπτική διάσταση στο θέμα, υπογραμμίζοντας το χάος που επικρατεί στην κοινωνία των μεγάλων, επειδή ακριβώς οι μεγάλοι απομακρύνθηκαν εντελώς απ’ όλα όσα τους έκαναν κάποτε να χαμογελούν και να χαίρονται. Και αυτή τη διάσταση την παρουσιάζει στο βιβλίο της με τίτλο «Το παιδί που φύτεψε βιβλία», το οποίο απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας πέντε ετών και άνω και κυκλοφορεί εδώ και λίγους μήνες από τις εκδόσεις «Καλειδοσκόπιο».

Ο κόσμος των μεγάλων, σύμφωνα με τη συγγραφέα, είναι ένας κόσμος άγριος. Είναι ένας κόσμος που σπέρνει τον θάνατο και θερίζει τον θάνατο, μόνο και μόνο επειδή δεν κατάφερε ποτέ του να γνωρίσει την ομορφιά της ζωής, επειδή δεν προσπάθησε να την καρπωθεί λόγω της αποξένωσής του. Χωρίς τη συναισθηματική ένωση δε γεύτηκε ποτέ του τη χαρά και την ομορφιά του μοιράσματος, τα μικρά θαύματα που σκορπά η ευτυχία γύρω του όταν πολλαπλασιάζεται. Πώς άλλωστε να γευτεί το διαφορετικό, αφού κανείς δεν βρέθηκε στον δρόμο του για να του μάθει πως πέρα από τον κόσμο του πολέμου υπάρχει και αυτός της ειρήνης και της δημιουργικότητας; Οι παλιοί παραδειγματίζουν τους νεότερους και η ζωή ή ό,τι απομένει από τη ζωή ως συνέπεια συνεχίζει την καταστροφική της πορεία.

Υπάρχει ελπίδα αλλαγής; Φυσικά και υπάρχει. Αυτό επισημαίνει η συγγραφέας. Μόνο που για να συμβεί αυτό πρέπει με έναν μαγικό τρόπο να κοπεί η αλυσίδα των ανθρώπων και να υπάρξει η αποδέσμευσή τους από τα αναγκαστικά τους προκαθορισμένα καθήκοντα. Πρέπει οι μικροί να απομακρυνθούν από τους μεγάλους και να χαράξουν τη δική τους αυτόνομη πορεία, ποτίζοντας την ψυχή τους με το νερό της ελπίδας και της αθωότητας, με το νερό της αγάπης και της αισιοδοξίας, με το νερό της αγκαλιάς, της υποστήριξης και του μοιράσματος.

Αυτή ακριβώς την απόπειρα αποδέσμευσης περιγράφει η συγγραφέας στο νέο της βιβλίο. Την επιδίωξη ενός παιδιού να ακολουθήσει έναν δρόμο διαφορετικό από τον συνηθισμένο, τον χαρακτηρισμένο «άσκοπο», ακόμα κι αν κανείς δεν τον γνωρίζει, δεν τον έχει περπατήσει, ακόμα κι αν κανείς δεν γνωρίζει τη σημαντικότητα και την αξία του ή αντίθετα την ασημαντότητά του. Το ρίσκο του παιδιού τον οδηγεί σε μια σπηλιά γεμάτη βιβλία, η οποία του αλλάζει τη ζωή ολοκληρωτικά. Το παιδί αρχίζει να διαβάζει, να αναπτύσσει τη φαντασία και τη δημιουργικότητά του και να δημιουργεί καινούριους στόχους. Αποφασίζει να φυτέψει βιβλία στη γη για να πολλαπλασιάσει τις γνώσεις και τους σκοπούς του, με αποτέλεσμα να προσελκύσει κι άλλα παιδιά στη σπηλιά. Παιδιά που γεμάτα χαρά τον πλησιάζουν στη σπηλιά και ακολουθούν τα χνάρια του.

Το μήνυμα γίνεται πια ευδιάκριτο. «Φυτέψτε ιστορίες», ενθαρρύνει η συγγραφέας. Η συνωμοσία της γης αποδίδει καρπούς και απλώνεται παντού η δύναμή της. Ώσπου κάποια στιγμή η ανάγκη να καρπωθούν αυτή τη χαρά και τη δημιουργικότητα κι άλλα παιδιά του κόσμου γίνεται επιτακτική. Πρέπει το βιβλίο να απλώσει την ομορφιά του παντού, ακόμα κι εκεί όπου του απαγορεύεται η παρουσία, στον πόλεμο, στην αγριότητα, στη δυστυχία. Γιατί κι εκεί υπάρχουν παιδιά και οφείλει κάποιος να τα σώσει από την καταστροφή.

Η συγγραφέας κάνει ξεκάθαρη τη θέση της. Οι μεγάλοι καταστρέφουν τα παιδιά, ίσως γιατί ξέχασαν την παιδικότητά τους. Αδιαφορούν για την υγιή εξέλιξή τους, δίνοντας προτεραιότητα στην επίτευξη των προσωπικών τους βλέψεων και επιθυμιών μέσω της αγριότητας, της βίας και του πολέμου. Μόνο όσοι έχουν άμεση σχέση με εκείνα δείχνουν ακόμα μια στάλα ευαισθησίας και σε αυτούς πρέπει να δοθεί προτεραιότητα, ώστε να σωθούν και τα δικά τους παιδιά από τη μελλοντική τους αλλοίωση. Κι αυτό μόνο με τα βιβλία μπορούν να το πετύχουν, φέρνοντάς τα σε άμεση επαφή μαζί τους, ώστε να γνωρίσουν το διαφορετικό που ο κόσμος των βιβλίων τους προσφέρει σε όλους τους τομείς της ζωής τους.

Εν ολίγοις, το βιβλίο αυτό, με την ιδιαίτερη αλλά και πολύ επιβλητική εικονογράφηση της Ίριδας Σαμαρτζή, είναι ένας ύμνος στη μεγάλη αξία του βιβλίου. Ένα βιβλίο που αντλεί την έμπνευσή του από το έργο της Γιέλα Λέπμαν, της πρωτοπόρου ιδρύτριας της Διεθνούς Βιβλιοθήκης Νεότητας του Μονάχου, της μεγαλύτερης βιβλιοθήκης παιδικής λογοτεχνίας στον κόσμο, με μια πρωτότυπη και πολύ ενδιαφέρουσα πλοκή, αλλά και με πολύ σημαντικά και ευδιάκριτα μηνύματα, που αξίζει οπωσδήπτε να διαβαστεί.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο θα βρείτε εδώ.