Ο συγγραφέας Γιάννης Δημόπουλος μιλά για την ανθολογία των βραβείων της λογοτεχνίας του φανταστικού «LARRY NIVEN 2020»


Συνέντευξη στη Στέλλα Πετρίδου


Ο Λάρι Νίβεν είναι πολυβραβευμένος Αμερικανός συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας και ένας από τους σπουδαιότερους συγγραφείς της λογοτεχνίας του φανταστικού στον κόσμο. Η δημιουργία των «Βραβείων Λογοτεχνίας του φανταστικού LARRY NIVEN» από τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές» όχι μόνο αποδίδει μεγάλη τιμή στον αναφερόμενο συγγραφέα, αλλά ταυτόχρονα δίνει το βήμα και σε νεώτερους συγγραφείς να δοκιμάσουν τις δικές τους δυνάμεις στο συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος. Ήδη έχουν περάσει δέκα χρόνια από την πρώτη φορά και τα βραβεία αυτά συνεχίζουν να αναδεικνύουν συγγραφικά ταλέντα. Ποια η δική σας γνώμη για την θέσπιση των βραβείων αυτών;

Είναι πολύ σημαντικό που υπάρχει θεσμός στην Ελλάδα που ασχολείται με τη λογοτεχνία του φανταστικού και ειδικά με το εύρος που γίνεται στα βραβεία. Εννοώ ότι εκτός από διήγημα υπάρχει και η κατηγορία του ποιήματος και του Χαϊκού που είναι πολύ πολύ ενδιαφέρουσες πτυχές και νομίζω ταιριάζουν με το φανταστικό αν και δεν είναι πολύ συχνό κανείς να γράφει σε τέτοιο μέσο.

Θεωρείτε κι εσείς τον Λάρι Νίβεν συγγραφέα - πρότυπο για τους επόμενους κι ανερχόμενους συγγραφείς της λογοτεχνίας του φανταστικού; 

Τον Larry Niven πριν τον διαβάσω τον γνώρισα μέσα από το έργο του Fredric Jameson για την ουτοπία. Μου έκανε εντύπωση το περιεχόμενο των ιστοριών του και το θεωρητικό βάθος που είχαν κρυμμένο. Θα έλεγα ότι ο τρόπος που αυτός και ένας ευρύτερος κύκλος συγγραφέων έγραφαν sci-fi στα όρια με το φανταστικό και με κοινωνική κριτική ενσωματωμένη χωρίς να μειώνεται η αισθητική αξία του γραπτού είναι ζηλευτό σημείο να φτάσει κανείς.

Κρατώ στα χέρια μου την ανθολογία των βραβείων της λογοτεχνίας του φανταστικού για το έτος 2020. Τίτλος του «LARRY NIVEN 2020». Κυκλοφορεί φυσικά από τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές». Ανάμεσα στα ονόματα των βραβευθέντων βρίσκεται και το δικό σας. Πώς νιώθετε γι’ αυτό;

Νιώθω ωραία. Πάντα είναι καλό το συναίσθημα όταν κάτι που κάνεις βλέπεις ότι δεν είναι σημαντικό μόνο για εσένα αλλά έχει και κάποια σημασία, μιλάει και σε άλλους σε όποιο βαθμό και αν το κάνει.

Με πόσα έργα συμμετέχετε στην ανθολογία αυτή;

Συμμετέχω με τρία Χαϊκού, με τίτλους ‘’Εποχικό’’, ‘’Δύο Σιωπές’’ και ‘’Εκ-θέτω’’.

Ποιο θέμα ή ποια θέματα πραγματεύεστε στο βιβλίο;

Τα χαϊκού που έστειλα είναι εικόνες από μελλοντικές ενδεχόμενες δυστοπίες. Αυτό που με νοιάζει όμως δεν είναι η σκληρότητα της δυστοπικής εικόνας αλλά η δυνατότητά της να ‘’ξηλώνει’’ την πραγματικότητα και να μας επιτρέπει να φανταστούμε κάτι ριζικά διαφορετικό από το υπάρχον. Αυτή η φαντασία είναι απολύτως απαραίτητη για την οποιαδήποτε αλλαγή.

Θεωρείτε πως είναι εμφανής η επίδραση του Λάρι Νίβεν στα συγκεκριμένα έργα που φιλοξενούνται στο βιβλίο αυτό; Και με ποιον τρόπο;

Δε θεωρώ πως οι επιρροές του Larry Niven είναι ιδιαίτερα εμφανείς στα συγκεκριμένα έργα. Ίσως το κομμάτι της ανοικείωσης στο οποίο στόχευε υπάρχει κάπως έντονα. Σε άλλα έργα είναι πιο σαφής η σύνδεση.

Το εξώφυλλο του βιβλίου είναι αντιπροσωπευτικό του περιεχομένου των έργων του βιβλίου; Τι πιστεύετε;

Περίεργη ερώτηση. Έχει σίγουρα αισθητική συνέχεια με έναν τρόπο, ειδικά στα πιο pulp στοιχεία.

Υπάρχει κάποιο έργο του βιβλίου αυτού, ενός άλλου συγγραφέα, που σας άρεσε πάρα πολύ και θα θέλατε να είχατε γράψει εσείς;

Μου άρεσε αρκετά το νικητήριο ποίημα στην κατηγορία Hecates Tholus. Είναι πολύ διαφορετικό από το δικό μου στυλ οπότε δεν θα μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου να το γράφει.

Για ποιο λόγο εσείς προσωπικά αποφασίσατε να στρέψετε το συγγραφικό σας ενδιαφέρον στη λογοτεχνία του φανταστικού; Τι ήταν και τι εξακολουθεί να είναι αυτό που σας συναρπάζει περισσότερο σ’ αυτήν;

Θεωρώ ότι η λογοτεχνία του φανταστικού (δεν διαχωρίζω ακριβώς τον τρόμο από το φανταστικό στα γενικά του χαρακτηριστικά) έχει τη μαγική δύναμη να προσφέρει μια διέξοδο από μια ασφυκτική κοινωνική κατάσταση και καθημερινότητα. Όχι με την έννοια της αναισθητοποίησης όμως, αλλά με την έννοια μιας πιο δημιουργικής πρόσληψης και δυνατότητας να ανταπεξέλθει κανείς.

Παρατηρώντας τη μεγάλη και συνεχώς αυξανόμενη εκδοτική κίνηση βιβλίων επιστημονικής φαντασίας θεωρείτε τελικά κι εσείς πως το λογοτεχνικό αυτό είδος έχει απήχηση στις μέρες μας; Ποια η προσωπική σας γνώμη;

Είναι σίγουρο πως έχει απήχηση και η επιστημονική φαντασία και το φανταστικό. Φαίνεται σε σειρές, ταινίες σε όλα. Νομίζω ότι αυτό έχει να κάνει πολύ με ένα καλώς εννοούμενο escapism που είναι πολύ επιθυμητό σήμερα με τον καθημερινό ζόφο που ζούμε (προσφυγικό, βιασμοί, ενεργειακή φτώχεια, ακρίβεια, πόλεμος). Το στοίχημα για μένα είναι να μην ‘’εξημερωθεί’’ το είδος από τις διάφορες βιομηχανίες όπως το Netflix. Δεν εννοώ να είναι Underground με την έννοια της μικρής διάδοσης αλλά να μην σταματήσει να έχει ριζοσπαστικό προβληματισμό.

Το βιβλίο αυτό απευθύνεται αποκλειστικά σε ενήλικες ή μπορεί να αποτελέσει ανάγνωσμα και για το εφηβικό κοινό;

Εγώ νομίζω σίγουρα και σε εφήβους. Και εγώ ως έφηβος ήρθα σε επαφή με το fantasy και μέσα από δουλειές που δεν ήταν ακριβώς εφηβικές και νομίζω ότι μου άνοιξε ολόκληρους κόσμους.

Αν σας ζητούσαν να χαρακτηρίσετε το συνολικό αποτέλεσμα του βιβλίου με μια λέξη, ποια θα ήταν αυτή;

Μεράκι

Το εκδοτικό σας σπίτι είναι γνωστό ότι στηρίζει και προωθεί τη λογοτεχνία του φανταστικού. Εσείς προσωπικά είστε ευχαριστημένοι από τη μέχρι τώρα συνεργασία σας με τις εκδόσεις «Συμπαντικές Διαδρομές»;

Μέχρι στιγμής όλα είναι μια χαρά. Αξιοπρεπέστατη επικοινωνία που δεν είναι καθόλου συνηθισμένο και προώθηση του έργου που επίσης δεν είναι δεδομένο πουθενά.

Να περιμένουμε μια πιθανή συμμετοχή σας στα λογοτεχνικά βραβεία της επόμενης χρονιάς; 

Πολύ πιθανό αν και την επόμενη φορά που θα συμμετέχω θα έχω μια πολύ πιο δουλεμένη δουλειά οπότε νομίζω ότι αυτό θα ορίσει και το αν θα συμμετέχω την επόμενη χρονιά ή όχι.

Μια ευχή σας για το μέλλον;

Εύχομαι να γίνουν τεράστιες κοινωνικές αλλαγές σύντομα και να μη χρειαστεί να ζήσουμε άλλη δυστοπία.

Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα μικρό απόσπασμα από το έργο σας.

Τα ποιήματα μου που διακρίθηκαν είναι πολύ μικρά, ως χαϊκού. Επιπλέον τα περισσότερα ποιήματά μου δεν τα γράφω με ενσωματωμένο ένα παραστατικό στοιχείο. Βασίζονται σε μια εσωτερική φωνή περισσότερο. Δεν θέλω να το παίξω δύσκολος απλά νομίζω είναι και πολύ μικρά. Καλύτερα να τα διαβάσει ο καθένας και η καθεμία που ενδιαφέρεται.

Σας ευχαριστώ πολύ για την συζήτηση και σας εύχομαι κάθε επιτυχία προσωπική και συγγραφική.

Ευχαριστώ πάρα πολύ για τη συνέντευξη και τη συνεργασία. Πολλά μπράβο για το μεράκι σας και ελπίζω να τα ξαναπούμε.