Ερμηνευτική προσέγγιση στο ποίημα του Πέτρου Παπάζογλου «Ταξιδεύοντας στον χρόνο».

Γράφει η Εύα Αρβανίτη-Μιχαλοπουλου

Σύμφωνα με τον Ι.Θ. Κακριδή, όπως ένα άγαλμα, ένα εικαστικό ή μία μουσική σύνθεση, έτσι κι ένα έργο τέχνης του λόγου, για να μπορέσει να γίνει μορφωτικό στοιχείο στις σύγχρονες κι επόμενες γενιές, πρέπει να ερμηνευθεί. Σκοπός της ερμηνείας είναι η καθολική κατανόηση του έργου.

Η παρούσα προσέγγιση αποτελεί σύντομη ανάλυση ενός ποιήματος του Πέτρου Παπάζογλου με τον τίτλο “Ταξιδεύοντας στον χρόνο”, δημοσιευμένο στις 23 Aπριλίου 2026 στο χρονολόγιο του στο Facebook. Καπετάνιος της ποίησης και ποιητής της θάλασσας, κατέχει και τις δύο με αξιοσύνη περισσή.

Πλούσια η έμπνευση κι η δημιουργική πνοή στην ποιητική παραγωγή του Πέτρου Παπάζογλου εν γένει, ρέει δυναμικά τόσο στα βιβλία που έχει εκδώσει όσο και σε καθημερινή βάση στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, όπου δημοσιεύει τα ποιήματά του, προσφέροντας πνευματική ερεθίσματα για προβληματισμό, τέρψη ή αναζήτηση στους λογοτεχνικούς κύκλους αλλά και στους συνοδοιπόρους του στην Τέχνη και στη ζωή, δίνοντας άμεση λαΐκή πρόσβαση στα έργα του και στους αυθεντικούς συντοπίτες του -όσοι ατόφιοι έχουν απομείνει ακόμα- στην ονειρεμένη Λέσβο και ιδιαίτερα στη μοναδική Σκάλα Καλλονής Λέσβου, την αγαπημένη του γενέτειρα, που αποτελεί και βασικό ορμητήριο για τις εμπνευσμένες καταγραφές του.

Γενημμένος κι αναθρεμμένος στα αμμουδερά ακρογιάλια του κόλπου Καλλονής έχει τη θάλασσα στις φλέβες του και τη ναυτοσύνη στην ψυχή του. Την ποίηση του έχει σημαδέψει η μακρόχρονη θητεία του στο τιμόνι ως άξιος καπετάνιος σε υπερπόντια ταξίδια. Πέρα από αυτό όμως αγγίζει βαθιά και διεισδυτικά κάθε κοινωνικό ζήτημα.

Η ποίησή του με όπλο την δυνατή του πένα περιστρέφεται με παρρησία, στοχασμό και ντομπροσύνη γύρω από τη θάλασσα, τον έρωτα, τον τόπο του, τα ανθρώπινα πάθη και τα κακώς κείμενα. Άλλοτε γίνεται "φωνή βοώντος εν τη ερήμω", άλλοτε κραυγή αγωνίας μα κυρίως ποταμός δυνατών βιωμάτων, εμπειριών ζωής και κοφτερών επισημάνσεων, συχνά δε καταγγελτικός λόγος αλήθειας, που ψάχνει τη δικαίωση, την ισοτιμία, την ισοπολιτεία. Αγγίζει υπαρξιακά θέματα μέχρις αυτοσαρκασμού.

Όλα τα ποιήματά του Πέτρου είναι αυθεντικά, αξιόλογα, καθόλου κίβδηλα, όλα έχουν να προσφέρουν δυνατά σκιρτήματα ποιητικού στοχασμού και είναι δύσκολο να διακρίνει ο αναγνώστης ποιο ξεχωρίζει περισσότερο, γιατί κάθε επόμενο είναι καλύτερο από το προηγούμενο χωρίς να το ακυρώνει.

Ανάμεσα στα πολλά ποιήματα, που καθημερινά δημοσιεύει ο εμπνευσμένος ποιητής, γνωστός με το ψευδώνυμο Patel Petpap, με πρωτόγνωρο ζήλο και νεανική ικμάδα, παρόλο που διάγει πλέον τη χρυσή εφηβεία, επιλέξαμε το ακόλουθο ποίημα για μία εν μέρει περαιτέρω εμβάθυνση στα μυστικά και την αλληγορία της ποιητικής του γραφής:

«Ταξιδεύοντας στον χρόνο

Άλλοι καιροί... πού να ξανάρθουν;

Μουντός ο χρόνος, που οι ανάγκες περισσεύουν...

Φεύγουν με άγρια μουγκρητά απ' την SULZER.

Μόλις αφήσαμε του BONNY RIVER τά θολά νερά,

Σμάρι οι γλάροι, για να φάνε τα σκουπίδια,

Πάνω στην πρύμνη στοιβαγμένα ένα μήνα,

Εκεί που τ' αραπάκια έτρωγαν τα πεταμένα μακαρόνια με σκουλήκια.

Μακραίνουν οι ακτές της Αφρικής,

Ο Ατλαντικός, με την αρμυρή ανάσα του

Τίς καμπίνες μας δροσίζει,

Πίσω η ζέστη, το ξενύχτι στην βροχή,

Για να προλάβει ο βατσιμάνης,

Τά Mac Gregory, να κλείσει!

Παλεύουν με τους γλάρους και τις όρκες, συντροφιά,

στην αφρισμένη της προπέλας, αυλακιά

Για να χαθούνε,

Ρίχνουν τα απορρίμματα οι ναύτες στά βαθιά,

Κι' όλα ορμούν, απ’ την σαπίλα να τραφούνε.

Άντε ταξίδι για να βρούμε, άλλη στεριά,

Κυλούν τά χρόνια, και στην σύνταξη θα βγούμε,

Μα δεν θα βρούμε τόν παράδεισο... παιδιά,

Μέσ' έναν κάδο σκουπιδιών.... θά κοιμηθούμε!!!».

Εντυπωσιάζει πολλαπλά ο ποιητής με την ευχέρειά του στη χρήση εξειδικευμένης ναυτικής ορολογίας (βατσιμάνης) και θαλάσσιων προορισμών στα λιμάνια της Αφρικής και του Ατλαντικού Ωκεανού (ΒONNY RIVER). Τα δυνατά ανθρωπιστικά του μηνύματα έρχονται να πλήξουν την παθητικότητα και την αδιαφορία των σύγχρονων Ελλήνων σαν ηχηρό ράπισμα του κύματος στην πρώρη του καραβιού που διασχίζει τον ωκεανό.

«Σμάρι οι γλάροι, για να φάνε τα σκουπίδια,

Πάνω στην πρύμνη στοιβαγμένα ένα μήνα,

Εκεί που τ' αραπάκια έτρωγαν τα πεταμένα μακαρόνια με σκουλήκια».

«Σμάρι οι γλάροι», «συντροφιά-αυλακιά-βαθιά». Διαπιστώνεται μια αίσθηση πρωτοτυπίας στην ομοικαταληξία, παρόλο που ισορροπεί στην ποίησή του εξίσου και η ελεύθερη έκφραση, δίχως ρίμα. Γραφή συμπυκνωμένη, πραγματισμός έντονος, μεστές και καυτές διαπιστώσεις. Οι εικόνες του ρεαλιστικές, συχνά αιχμηρές, τα λόγια του, που δεν τα “μασάει”, τα νοήματά του, που δεν τα στρογγυλεύει, οι λέξεις του, που δεν τις ωραιοποιεί, δίνουν το στίγμα της σκληρής αλήθειας του σύγχρονου κόσμου, αντικατοπτρίζουν τους νόμους του θαλάσσιου βασίλειου, όπου τα θαλασσοπούλια παρέα με τις όρκες καταναλώνουν τη σαπίλα των αποριμμάτων του πλοίου. Δεν αποκλείεται νάναι αλληγορικοί οι στίχοι, αποδίδοντας εικόνες της σύγχρονης ζωής και κοινωνίας, όπου στο βασίλειο των ανθρώπων κυριαρχεί η σήψη αξιών, ιδεών και θεσμών.

Γίνεται έμμεση αναφορά στην πείνα που μαστίζει την Αφρική, στο δράμα των πεινασμένων παιδιών, στις καιρικές συνθήκες της υπερβολικής ζέστης και της βροχής στα ταξίδια εκεί, με αποκορύφωμα στην επωδό του ποιήματος, μία πεσιμιστική, απαισιόδοξη και αποφατική δήλωση στους δύο τελευταίους στίχους:

«Μα δεν θα βρούμε τόν παράδεισο... παιδιά,

Μέσ' έναν κάδο σκουπιδιών.... θα κοιμηθούμε!!!».

Δήλωση, που θα έλεγα, πως φαντάζει σχήμα καθ΄ υπερβολήν, ίσως και λίγο προκλητική για τα μέτρα ένός ποιητή, που υπηρετεί με τον δικό του στιβαρό λόγο το πνεύμα, από ένα ναυτικό που έχει οργώσει θάλασσες και στεριές, καλλιεργώντας σήμερα με μεράκι στη δική του γη δέντρα, λουλούδια και μπαξέδες με όλα τα καλούδια και ζώντας με την ευρύτερη οικογένειά του μ’ έναν νοικοκυρεμένο παραδοσιακό τρόπο που πολλοί θα ζήλευαν.

Έτσι κι αλλιώς ο Πέτρος έφτιαξε τον δικό του επίγειο Παράδεισο στη Σκάλα Καλλονής, που αποτελεί και εισιτήριο για κείνον τον Παράδεισο “ένθα απέδρα πάσα οδύνη λύπη και στεναγμός” και όπου είναι η ζωή ατελεύτητος. Όσο για τα απόβλητα πρόλαβε και τα ξεφορτώθηκε στα βάθη των ωκεανών που ταξίδευε, τροφή για γλαροπούλια κι όρκες κι έτσι ξαλαφρωμένος ξανοίχτηκε στο πέλαγος της ποίησης, αφήνοντας πίσω τους ωκεανούς και τις άγκυρες ως μακρινή ανάμνηση.

Συγχαίροντας θερμά τον Πέτρο, του ευχόμαστε να συνεχίσει να μας δίνει τα ποιητικά του διαμαντάκια από τον θησαυροφυλάκιο της πολύτιμης πείρας του και μακάρι σύντομα να συμπεριλάβει το εκφραστικό αυτό ποίημα σε μια καινούργια ποιητική του συλλογή. Το έργο του επιβάλλεται με τη δική του δυναμική και σίγουρα θα αποτελέσει μορφωτικό στοιχείο και για τις επόμενες γενιές. Καπετάνιε, όρτσα τα πανιά!