Ο ηθοποιός, μεταφραστής και συγγραφέας Τάσος Πετρίτσης φιλοξενείται σήμερα στις Τέχνες, με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα με τίτλο «Η Δανία είναι σάπια», που κυκλοφόρησε την προηγούμενη χρονιά από τις εκδόσεις «Βακχικόν». Στη συνέντευξη που ακολουθεί θα μιλήσει αναλυτικά γι' αυτό, καθώς και για όλη τη συγγραφική του δραστηριότητα.
Κύριε Πετρίτση, είστε ηθοποιός, μεταφραστής και συγγραφέας και μάλιστα βραβευμένος. Η αγάπη σας για τη συγγραφή είναι εμφανής σε κάθε σας δραστηριότητα, ενώ πλέον έχετε στρέψει και αλλού το ενδιαφέρον σας, στον έμμετρο λόγο συγκεκριμένα ως αντικείμενο εμβάθυνσης και έρευνας. Τελικά τι σημαίνει για εσάς λογοτεχνία και πώς αυτή επηρεάζει τη δική σας δημιουργικότητα;
Είναι μία ακόμα πτυχή της όλης περιπέτειας. Η τέχνη δημιουργεί κόσμους. Εν προκειμένω, το συστατικό για τους κόσμους αυτούς είναι οι λέξεις – πιστεύω ότι αυτές αποτελούν το πρωτεύον στοιχείο της λογοτεχνικής διαδικασίας, πιο πρωτεύον από την όποια σκέψη, φιλοσοφία ή πλοκή πίσω από το κάθε κείμενο. Ο αφηγηματικός ιστός είναι λέξεις. Η μορφή τους, η μετουσίωσή τους σε ήχο, η σύνθεσή τους προς έναν ρυθμό. Αυτή η χαρά της μορφής, κάτι ευρύτερο και πιο βαθύ από την οποιαδήποτε νοηματική επιταγή μιας αφήγησης, νομίζω κουβαλάει τη μεγαλύτερη και σπανιότερη ευχαρίστηση για εμένα.
Ποια βαθύτερη ανάγκη σας εξυπηρετεί η ενασχόλησή σας με την τέχνη του λόγου;
Όλα ξεκινούν από τη γλώσσα. Είναι ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο έδαφος που κουβαλάει στην πλάτη του όλα όσα έχει υπάρξει ο άνθρωπος.
Ποιο λογοτεχνικό είδος αγαπάτε περισσότερο και γιατί; Δεδομένου ότι έχετε καταπιαστεί με το θεατρικό έργο, το διήγημα και το μυθιστόρημα, προς τα πού θεωρείτε ότι κλίνετε καλύτερα; Μήπως τελικά σε κανένα από αυτά; Μήπως ο έμμετρος λόγος είναι αυτός που έχει μια ιδιαίτερη και ξεχωριστή θέση στην ψυχή σας και γι’ αυτό επιλέξατε να ασχοληθείτε μαζί του περισσότερο, στα πλαίσια της μελέτης και της έρευνας;
Μα κάθε ενασχόληση συνιστά από μια άποψη μελέτη και έρευνα. Δεν μπορώ να σκεφτώ μεγαλύτερο ψάξιμο – εσωτερικό και εξωτερικό – από την πνευματική διάσταση που φέρει η ενασχόληση με οποιαδήποτε πλευρά της τέχνης. Δεν με αφορά και πολύ μια διάγνωση του προς τα πού κλίνω «καλύτερα», δεν θα την πίστευα, ούτως ή άλλως. Η ανάγκη που σε ωθεί κάθε φορά είναι η καλύτερη και μοναδική αιτιολόγηση για τη δουλειά σου.
Πώς προκύπτει η έμπνευση στη ζωή σας; Είναι αυτή που κινεί αποκλειστικά την πένα σας ή και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν τη δημιουργική διαδικασία, όπως για παράδειγμα η πείρα, η μελέτη, ο σωστός προγραμματισμός, η γνώση, η πειθαρχία και το συγγραφικό σας ταλέντο; Μπορεί κανείς να γράψει χωρίς την έμπνευση αν το επιδιώξει; Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι;
Νομίζω πως η μόνη λέξη-κλειδί είναι πάντα η φαντασία. Η δυνατότητα του ανθρώπου να αντιλαμβάνεται σύμπαντα έξω από το κοινώς λεγόμενο «πραγματικό». Αυτή την έννοια –την τόσο μυστηριώδη, αχαρτογράφητη και εν πολλοίς ασαφή– με την οποία συναντιέσαι ως παιδί και είναι ένα ερώτημα πώς και πόσο θα διατηρήσεις την επαφή μαζί της μεγαλώνοντας, προσπαθούμε να προσεγγίσουμε και να καταλάβουμε. Όλα τα άλλα –πείρα, γνώση, βίωμα– εμπεριέχονται σίγουρα και στη φαντασία ενός ανθρώπου. Αυτό που πάντα καταλήγεις να λες είναι την ιστορία σου.
Ποιο ρόλο παίζουν τα βραβεία στη ζωή σας; Γίνονται αυτοσκοπός ή λειτουργούν ενθαρρυντικά όταν επιβραβεύουν τον κόπο σας και γεμίζουν με χαμόγελο την ψυχή σας;
Λειτουργούν ως αυτό που πραγματικά είναι – ένα συστημικά θεσμοθετημένο μέσο προβολής και ανάδειξης, στα πλαίσια όχι τόσο της οποιασδήποτε αναγνώρισης πνευματικής αξίας αλλά μιας επικοινωνιακής τακτικής. Αν αυτό το ξέρουμε και δεν νοηματοδοτούμε τα πράγματα με κάτι περισσότερο από εκείνο που τα χαρακτηρίζει, τότε όλα είναι καλά, τίποτα δεν έρχεται να βλάψει.
Ποιο ρόλο παίζει και η κριτική στη ζωή σας; Σας επηρεάζει ως άνθρωπο και περισσότερο ως δημιουργό είτε καλή είτε αρνητική είναι;
Κάθε ερέθισμα επηρεάζει, ακόμη και κάτω από τις γραμμές. Ο πρώτος κριτής είσαι ούτως ή άλλως εσύ ο ίδιος. Μεγάλη σημασία έχει ο δικός σου διάλογος με το έργο, η καθαρή αντίληψη για τις προθέσεις που είχες μέσα από αυτό και η αντίληψη του κατά πόσο τις έχεις πραγματικά υπηρετήσει ή όχι. Η ματιά των άλλων πάνω σε αυτό είναι μια δεύτερη συζήτηση, όχι άσχετη με τον ρόλο μας ως κοινωνικών όντων και του πώς επιλέγουμε τελικά να τον αντιλαμβανόμαστε, τι κρατάμε και τι απορρίπτουμε από αυτόν.
Πώς αισθάνεστε κάθε φορά που ολοκληρώνετε ένα έργο σας; Ικανοποίηση, ανακούφιση, περηφάνια ή και κάτι άλλο πιο όμορφο και συναρπαστικό που δεν μπορείτε να προσδιορίσετε με λέξεις;
Θα έλεγα ότι όσο περνάει ο καιρός, μου αρέσει να μην ξεχωρίζω τη στιγμή της ολοκλήρωσης ενός έργου ως ένα τέλος. Η ζωή μέσα σε όλα αυτά δεν λειτουργεί τόσο με κεφάλαια, όσο ως μια γενική πραγματικότητα που διψάει για τη μόνιμη ενασχόληση, δίπλα σε όλες τις υπόλοιπες ανθρώπινες εμπειρίες – παρέες, σχέσεις, τα πάντα. Έτσι, αυτό που συνήθως ονομάζουμε τέλος – πχ την ολοκλήρωση ενός βιβλίου ή της προετοιμασίας για μια παράσταση – νομίζω πως στην πραγματικότητα φέρνει απλώς την προσμονή για τη συνέχεια των πραγμάτων, τις όποιες επόμενες αναζητήσεις ή την απροσδόκητη συνέχεια των τωρινών.
Έχετε κυκλοφορήσει δύο βιβλία σας μέχρι σήμερα. Σε ποιο από τα δύο τρέφετε ιδιαίτερη αδυναμία; Μπορείτε να τα ξεχωρίσετε; Ποιο θα συστήνατε να διαβάσουν πρώτο οι αναγνώστες σας;
Από τη συγγραφή τους και μετά, δεν έχω πολλά να πω για αυτά. Τα αισθάνομαι σχεδόν ως αυτόνομες πλέον οντότητες, πέρα και έξω από τη δική μου ταυτότητα. Στο ίδιο πνεύμα, δεν νομίζω πως έχει νόημα να κατευθύνω ή να ιχνηλατήσω το πιθανό γούστο κάποιου άλλου.
Τον Οκτώβριο του 2025 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Βακχικόν» το δεύτερο βιβλίο σας και συγκεκριμένα το μυθιστόρημά σας με τίτλο «Η Δανία είναι σάπια». Δικαιολογήστε μας την επιλογή του τίτλου που δώσατε σ’ αυτό; Πώς σχετίζεται με την υπόθεση της ιστορίας που φιλοξενείται εντός του;
Ο τίτλος αποτελεί παράφραση ενός στίχου από τον Άμλετ του Σαίξπηρ, που στο βιβλίο μεταφέρεται ελαφρώς εσφαλμένα από τα χείλη ενός από τους ανήλικους ήρωες. “Something is rotten in the state of Denmark” αναφωνεί ο Μάρκελλος στο σαιξπηρικό κείμενο («Υπάρχει κάτι σάπιο στο βασίλειο της Δανίας»). Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου, που μόλις πρόσφατα έχουν έρθει σε επαφή με το έργο και το πολυσύνθετο σύμπαν του, αποδίδουν τη φράση στον ίδιο τον Άμλετ. Κάπου στα παρασκήνια του βιβλίου και της σύγχρονης αφήγησής του, ψάχνει τη θέση της και η μορφή του Δανού πρίγκιπα – ίσως ένα κάτοπτρο αυτής. Στο μυθιστόρημα, αυτός ο «άλλος» Άμλετ αντιπροσωπεύει ένα σύνολο ιδεών, αντιφάσεων, ακόμη και αυτοαναιρέσεων του σαιξπηρικού πρωτοτύπου, όπως διαβάζεται και ερμηνεύεται μέσα από τα μάτια δύο παιδιών του σήμερα, θεατών της δικής τους πραγματικότητας, τραγικής και γελοίας με τον εντελώς δικό της τρόπο.
Πείτε μας δυο λόγια για το περιεχόμενο της ιστορίας σας. Τι ακριβώς πραγματεύεται και ποιοι απαρτίζουν τους κεντρικούς της ήρωες;
Ειλικρινά, το θεωρώ περιττό τη στιγμή που υπάρχει διαθέσιμη ήδη η περιγραφή του οπισθόφυλλου, και φυσικά, το ίδιο το βιβλίο. Θα παραλείψω ευγενικά να πω κάτι περισσότερο.
Ποια υπήρξε η αφορμή για τη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου;
Σπαράγματα εικόνων και στιγμών από την πραγματικότητα του μυθιστορήματος και των ηρώων του, που ξεκίνησαν να γράφονται πριν προλάβει να δοθεί σε αυτά οποιαδήποτε συγκεκριμένη ταυτότητα και προορισμός. Η ιστορία και ο προορισμός της γεννήθηκαν σταδιακά μέσα από την τριβή.
Ποια μηνύματα περνάτε στον αναγνώστη σας μέσα από την ιστορία των τεσσάρων παιδιών και τη σκιαγράφηση της αναγνώρισης της σκληρής πραγματικότητας, όπως αυτή σταδιακά συντελείται, σύμφωνα με τα γραφόμενά σας στο οπισθόφυλλο του βιβλίου σας, μέσα στο βλέμμα τους;
Μάλλον οι ίδιοι οι αναγνώστες είναι καταλληλότεροι για να απαντήσουν σε αυτό. Άλλωστε, τα μηνύματα συνήθως τα εισπράττουμε επειδή κατά βάθος αυτά αναζητούμε – ανάλογα με τον χαρακτήρα και την περιπέτεια της ζωής μας. Τα έργα απλώς αφηγούνται.
Η ιστορία σας απευθύνεται αποκλειστικά στο ενήλικο κοινό ή μπορεί να αποτελέσει ανάγνωσμα και σε μικρότερες ηλικίες;
Τυπικά, πολύ δύσκολα – ίσως και κατηγορηματικά όχι. Αλλά πάλι, τα παιδιά βλέπουν και καταλαβαίνουν δυνητικά πολλά περισσότερα από τα αναμενόμενα. Κατά τα άλλα, δεν έχω τις απαιτούμενες γνώσεις –ψυχολογικές, ενδεχομένως και κοινωνιολογικές– ώστε να στοιχειοθετήσω μια περισσότερο υπεύθυνη απάντηση.
Είναι η δεύτερη φορά που συνεργάζεστε με τις εκδόσεις «Βακχικόν». Μιλήστε μας για την μέχρι τώρα συνεργασία σας και για το αποτέλεσμα αυτής στην πορεία του χρόνου.
Εκτιμώ βαθιά τα πρόσωπα, ταυτίζομαι με τη φιλοσοφία και τους στόχους τους, χαίρομαι που η αγάπη για το βιβλίο συνεχίζει να αποτελεί ουσιαστικό κίνητρο για σημαντικές προσωπικές προσπάθειες όπως αυτή.
Πώς σχεδιάζετε να πορευτείτε συγγραφικά στο μέλλον; Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος προγραμματισμός από μέρους σας;
Για την ώρα, υπάρχουν σκέψεις, εναύσματα και ενδεχόμενα.
Πείτε μας μια ευχή σας που θα θέλατε να πραγματοποιηθεί οπωσδήποτε.
Θα ήθελα να πορεύομαι σε βάθος χρόνου με ωραίους, ουσιαστικούς και μοναδικούς συνομιλητές – φίλους, συνεργάτες, σχέσεις, οτιδήποτε εμπερικλείει η έννοια της συνάντησης, ανθρώπινης και δημιουργικής.
Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο σας.
«[…]Ο φόβος κι ο τρόμος μας είναι το τώρα. Βάζω το μυαλό μου να τρέξει στο αύριο, γιατί φοβάμαι όσο τίποτα να ζήσω κάθε σήμερα που είναι εδώ. Μόνο αυτό ξέρουμε πια, να ζούμε πάντα στην επόμενη σελίδα, σε όλες μα όλες τις μέρες μας και σε όλες μα όλες τις ώρες μας. Μιλάς μ’ έναν φίλο και χάνεις το θέμα, αφαιρείσαι από την ζωή, σκέφτεσαι πώς θα γυρίσεις στο σπίτι. Υπάρχω σαν φάντασμα μέσα σε κάθε στιγμή μου, σκέφτηκε ο Φρέντι. Ο πραγματικός εαυτός μου τρέχει φοβισμένος στην επόμενη, μόνο και μόνο για να ξαναγίνει φάντασμα κι εκεί. Πηγαίνω σινεμά, σκέφτομαι πως αργότερα θα φάω ένα παραγεμισμένο μπέργκερ. Μετά θα κοιμηθώ. Την άλλη μέρα θα ξυπνήσω. Και πάλι θα σκέφτομαι κάτι για αργότερα. Τώρα όμως νιώθω πως δεν έχει αργότερα. Πώς να αντιμετωπίσεις ένα τώρα, όταν το μόνο που έμαθες είναι να σκέφτεσαι για αργότερα;»
Κύριε Πετρίτση, σας ευχαριστώ πολύ για τη συζήτησή μας. Καλοτάξιδο το νέο σας βιβλίο και να βρει μια ξεχωριστή θέση στις βιβλιοθήκες ακόμα περισσότερων αναγνωστών.
Σας ευχαριστώ.
Βιογραφικό:
Ο Τάσος Πετρίτσης σπούδασε υποκριτική στην Ανωτέρα Σχολή Νέο Ελληνικό Θέατρο Γιώργου Αρμένη. Έκτοτε ασκεί το επάγγελμα του ηθοποιού με συμμετοχές σε θεατρικές παραστάσεις και ταινίες, δρομολογώντας παράλληλα πρώτες απόπειρες στη θεατρική σκηνοθεσία. Ασχολείται με τη μετάφραση λογοτεχνικών κειμένων, εστιάζοντας ιδιαίτερα στον έμμετρο λόγο ως αντικείμενο εμβάθυνσης και έρευνας.
Το θεατρικό έργο του Δεύτερη γραφή βραβεύτηκε στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Συγγραφής Θεατρικού Έργου της Ένωσης Σεναριογράφων Ελλάδος το 2020, ενώ η συλλογή διηγημάτων του Οδός Απωλείας 10 (εκδόσεις Βακχικόν 2022) ήταν υποψήφια για το Βραβείο Νέου Λογοτέχνη του περιοδικού Κλεψύδρα.
Το μυθιστόρημα Η Δανία είναι σάπια είναι το δεύτερο βιβλίο του.
Διαβάστε την κριτική μας για το βιβλίο: εδώ
0 Σχόλια