Ο σημερινός καλεσμένος των Τεχνών είναι ο μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος Κώστας Πετρουλάς. Το βιβλίο του για το οποίο θα γίνει λόγος στη συνέντευξη που ακολουθεί είναι το κοινωνικό μυθιστόρημά του με τίτλο «Η φυλακή των Αθώων» που κυκλοφόρησε την προηγούμενη χρονιά από τις εκδόσεις «Σμίλη».
Κύριε Πετρουλά, τι είναι αυτό που συνήθως προκαλεί την επιθυμία σας για συγγραφή; Είναι απλά μια εσωτερική ανάγκη απελευθέρωσης των όσων κατακλύζουν τον ψυχικό σας κόσμο, ένας ευχάριστος τρόπος δημιουργικής απασχόλησης ή και μια ευκαιρία απόδρασης σε έναν κόσμο διαφορετικό από τον συνηθισμένο, πιο μυστήριο και ταυτόχρονα πιο σαγηνευτικό; Μήπως τίποτα απ’ όλα αυτά πλέον, παρά μόνο μια απλή και καθημερινή συνήθεια;
Θα τροποποιήσω λίγο την πρώτη σας υπόθεση, που την θέσατε με ωραίο τρόπο. Είναι εσωτερική ανάγκη απελευθέρωσης των όσων κατακλύζουν τον νου μου και την ψυχή μου. Από το νου εκπορεύονται μεγάλα ή μικρότερα ερωτήματα που θέτει η ζωή, στα οποία έχω – όπως ο καθένας - κάποιες απαντήσεις. Το μυθιστόρημα μού προσφέρει τη δυνατότητα να αναδείξω τα ερωτήματα και να απλώσω όλες τις πιθανές απαντήσεις. Να κάνω ομιλητικά τα γεγονότα, να εστιάσω στην συναρπαστική τους πλευρά και να αφήσω ελεύθερο τον αναγνώστη να επιλέξει την απάντηση που κρίνει σωστή, αν καταλήξει σε κάποια απάντηση. Ουσιαστικά προσδοκώ να μεταφέρω στον αναγνώστη αυτό που συμβαίνει σε μένα: η έκρηξη των συναισθημάτων που προέρχεται από την δραματική πλευρά των καταστάσεων, να οδηγεί στη λογική που τα κατευθύνει. Να αισθανθεί και να σκεφτεί. Κι επειδή η σχέση λογικής και συναισθήματος είναι αμφίδρομη να ταυτιστεί με κάποιους ρόλους και απόψεις όσο και να πάρει τις αποστάσεις του από κάποιους άλλους. Αυτά, να συμβούν, όχι να «διδαχθούν».
Πείτε μας δυο λόγια για εσάς και για τη συγγραφική σας δραστηριότητα. Ποιος είναι ο μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος Κώστας Πετρουλάς τον οποίο φιλοξενούμε σήμερα στις Τέχνες;
Γράφω και γεμίζω τα συρτάρια μου, αργότερα τον Η/Υ μου, από τα χρόνια της εφηβείας. Είναι μια εσωτερική ανάγκη, όπως το θέσατε πριν και όπως σας το περιέγραψα ήδη. Αισθάνομαι την υποχρέωση και την ευθύνη να είμαι μέλος της κοινωνίας, πολίτης της Πολιτείας, άνθρωπος ανάμεσα στους συνανθρώπους μου. Η συγγραφή μού προσφέρει ένα όχημα ιδιαίτερο, ένα είδος δράσης διαφορετικό από εκείνη της καθημερινότητας στην οποία ταυτόχρονα είμαι παρών.
Λέμε ότι η έμπνευση είναι το βασικό στοιχείο της δημιουργίας. Είναι συγκεκριμένα ο κινητήριος μοχλός που θα προκαλέσει την ύφανση μιας μικρής ή μεγάλης μυθοπλαστικής ιστορίας. Κατά τη γνώμη σας είναι πάντα αναγκαία η παρουσία της;
Νομίζω, ναι. Αλλά ή έμπνευση έρχεται από ό,τι μας απασχολεί έντονα. Από τα ερωτήματα που έχουμε για διάφορα μεγέθη της ζωής. Οι απαντήσεις που δίνουμε σ’ αυτά ή ο τρόπος που τα προσεγγίζουμε είναι η πηγή από την οποία προέρχεται η έμπνευση.
Ποια συναισθήματα σας κατακλύζουν κάθε φορά που βλέπετε ένα έργο σας να ολοκληρώνεται;
Νιώθω σαν να μεγάλωσα ένα παιδί. Το ξαναδιαβάζω σαν αναγνώστης, πριν και μετά την εκτύπωσή του και αισθάνομαι σαν κάποιον να νοιάστηκα και να του έδωσα ζωή.
Ποια είναι η γνώμη σας για τα λογοτεχνικά βραβεία;
Νομίζω πως είναι πολύ σημαντική υπόθεση σε ό,τι αφορά την ανάδειξη ενός βιβλίου. Πολύ περισσότερο όταν αφορά νέους συγγραφείς. Είναι έμμεσα η κριτική που παίρνει υπ’ όψη του ο αναγνώστης προκειμένου να το διαλέξει ανάμεσα σε τόσους πολλούς τίτλους βιβλίων.
Έχετε πρότυπα ως συγγραφέας; Στα γραπτά σας θα διαπιστώσει ο αναγνώστης επιρροές από άλλους αγαπημένους σας συγγραφείς;
Υποθέτω πως θα έχω επιρροές από τα αναγνώσματά μου, αλλά δεν μπορώ να πω ότι έχω πρότυπο κάποιον ή κάποιους. Θαυμάζω διάφορους συγγραφείς, όμως, δεν μπορώ να γράψω αν δεν αφήσω τον εαυτό μου ελεύθερο στη δική μου ροή.
Από την προσωπική σας εμπειρία θεωρείτε ότι υπάρχει συγκεκριμένη συνταγή για τη συγγραφή ενός βιβλίου; Ποιο βιβλίο χαρακτηρίζεται ποιοτικά καλό και τι είναι αυτό που συμβάλει κυρίως στην επιτυχία του;
Νομίζω πως δεν υπάρχει συνταγή για τη συγγραφή. Κάθε αφήγηση έχει, μήκος, πλάτος και βάθος. Το βάθος χαρακτηρίζει το ποιοτικό βιβλίο. Όμως, αν δεν πατήσει ένα ανάγνωσμα συναρπαστικά στο επίπεδο που ορίζουν οι δύο διαστάσεις δεν έχει καν την ευκαιρία να σκάψει, να ανακαλύψει και να αναδείξει πλευρές της ανθρώπινης πολυπλοκότητας. Η τέχνη που δένει συναρπαστικά τις τρεις διαστάσεις είναι αυτή που συμβάλει στην επιτυχία του.
Θεωρείτε ότι το αναγνωστικό κοινό στη χώρα μας είναι μεγάλο σε αναλογία με την ολοένα και αυξανόμενη εκδοτική παραγωγή του τόπου μας;
Οι στατιστικές λένε πως υστερούμε, συγκριτικά με πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης, σε ποσοστά αναγνωστών. Η αύξηση της εκδοτικής παραγωγής δεν ανταποκρίνεται στο ενδιαφέρον ανάγνωσης.
Μετά τη δημιουργία προκύπτει οπωσδήποτε η έκδοση ή δεν είναι απαραίτητο πάντοτε αυτό; Στη δική σας περίπτωση για παράδειγμα, πώς πήρατε την απόφαση να εκδώσετε το νέο σας βιβλίο;
Νομίζω πως είναι απαραίτητο. Δεν γράφεις για τον εαυτό σου ένα μυθιστόρημα, δεν είναι ημερολόγιο. Γράφεις για να το επικοινωνήσεις με τους άλλους. Η δική μου απόφαση ήταν δεδομένη. Το αν θα το συμπεριλάβει κάποιος εκδοτικός οίκος στις εκδόσεις του, προφανώς δεν το ήξερα. Αλλά το έμαθα, ευτυχώς, αμέσως μόλις το παρέδωσα στη «Σμίλη».
Τον Ιούνιο του 2025, κυκλοφόρησε το κοινωνικό μυθιστόρημά σας με τίτλο «Η φυλακή των Αθώων» από τις εκδόσεις «Σμίλη». Πρόκειται για ένα αρκετά ογκώδες βιβλίο, 784 σελίδες για την ακρίβεια, με κύρια θεματική την τελευταία συνεδρίαση των μελών μιας αριστερής παράνομης Οργάνωσης λαϊκής βίας, που έχουν ήδη αποφασίσει τη διάλυσή της. Μιλήστε μας για το περιεχόμενο της ιστορίας αυτής περιληπτικά. Τι θα διαβάσει ο αναγνώστης πιάνοντας το βιβλίο σας στα χέρια του;
Η αφήγηση εξελίσσεται σε δέκα κεφάλαια και αρχίζει από την τελευταία συνεδρίαση μιας αριστερής παράνομης Οργάνωσης «λαϊκής βίας». Τα μέλη της έχουν ήδη αποφασίσει την διάλυσή της και αγωνιούν να εξασφαλίσουν τη συνοχή τους. Το ζητούμενο είναι να αντιμετωπίσουν έναν μελλοντικό κίνδυνο που έχει σχέση με το τέλος της δράσης τους. Στο δέκατο κεφάλαιο αποκαλύπτεται το γεγονός που τους οδήγησε στην παραίτηση, καθώς και οι ρόλοι τους σ’ αυτό, όπου και δίνεται μια απροσδόκητη λύση.
Τα ενδιάμεσα οχτώ κεφάλαια αφορούν τις βιογραφίες των δέκα μελών και σε δεύτερο πλάνο όσων έχουν κάποια σημαντική σχέση μαζί τους. Μέσα από την πλοκή τής κάθε ιστορίας αναδεικνύονται και οι λόγοι που οδήγησαν τον κάθε ήρωα στην απόφαση ένταξης στην παράνομη δράση, ενώ παρακολουθεί και την πορεία του μετά τη διάλυση. Δεν περιγράφει την πολιτική τους δράση στην παράνομη οργάνωση, αλλά τις αιτίες που τους ώθησαν σε ακραίες αποφάσεις, όσο και τη διαφορετική συμπεριφορά του καθένα στην επόμενη εποχή.
Γιατί επιλέξατε τον συγκεκριμένο τίτλο για το βιβλίο σας; Τι υποδηλώνει η φυλακή των Αθώων; Σε ποιους αθώους απευθύνεστε επί της ουσίας και σε ποια φυλακή τους;
Ως «Φυλακή αθώων» παρουσιάζονται δύο εκδοχές. Η μία αφορά εκείνους που δεν μάχονται την κοινωνική αδικία. Που είναι δέσμιοι της προσωπικής τους ευημερίας. Η άλλη, εκείνους που παγιδεύονται σε μια ιδεολογία χωρίς να επανακρίνουν αν στην πορεία ακυρώνει τον σκοπό της. Το δίλημμα ταξιδεύει σε όλη την αφήγηση. Είναι, ή πόσο είναι, δημιουργική κανονικότητα η κοινωνία; Είναι, ή πόσο είναι, αόρατη φυλακή μια ιδεολογία που δεν περιλαμβάνει την έγκριση της κοινωνίας; Η πλοκή προσφέρει στον αναγνώστη την επιλογή να συμφωνήσει με την μία ή με την άλλη άποψη, ή και με καμία.
Τι σας ενέπνευσε περισσότερο για να προβείτε στη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου;
Με ενέπνευσαν τρία κύρια ερωτήματα: Τα όρια του ανθρώπου και οι αιτίες που ωθούν κάποιους στα άκρα, η αποδοχή ιδεών στις οποίες επιμένουμε εγωιστικά ακόμα χωρίς να επανεξετάζουμε στην πορεία αν υπηρετούν τον σκοπό τους, και η διεύρυνση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Φυσικά, και πολλά μικρότερα, αν δικαιούμαι να ορίσω έτσι το μέγεθός τους.
Το ιστορικό πλαίσιο είναι ακριβές αλλά οι ιστορίες είναι προϊόν μυθοπλασίας. Τα γεγονότα και οι ήρωες, ωστόσο, δεν είναι πλασμένοι εκ του μηδενός. Έχτισα πάνω σε πραγματικούς ανθρώπους και γεγονότα, αλλά το όλο αφήγημα είναι αποτέλεσμα φαντασίας.
Ποια μηνύματα περνάτε μηνύματα μέσα από το βιβλίο σας;
Προσπάθησα να εστιάσω στο κρυμμένο «εγώ» πίσω από το ηθικό «εμείς». Η χρυσή τομή ανάμεσα στο προσωπικό και στο συλλογικό όφελος, προσφέρει – πιστεύω – το είδος της ισορροπίας που γαληνεύει τον άνθρωπο. Η ειλικρίνεια είναι το κλειδί. Αυτά προσδοκώ να συλλογιστεί ο αναγνώστης, με φόντο τα ερωτήματα που σας προανέφερα αλλά και με δικά του ερωτήματα.
Γιατί επιλέξατε τη συγκεκριμένη δομή της σύνθεσης μικρών ιστοριών για τη συγγραφή του βιβλίου σας;
Επειδή έτσι θα γνωρίσει ο αναγνώστης τους ήρωες, ώστε όταν φτάσει στο τελευταίο κεφάλαιο, όπου θα τους κρίνει για συγκεκριμένες πράξεις, να έχει ολόκληρη την εικόνα τους. Η ολόπλευρη γνωριμία με τον καθένα θα επιτρέψει τη δικαιότερη κρίση και τα ασφαλέστερα συμπεράσματα.
Σε ποιες ηλικίες απευθύνεται το βιβλίο σας; Μπορεί εκτός από τους ενήλικες να αποτελέσει ανάγνωσμα και για το εφηβικό κοινό;
Νομίζω, σε όλες τις ηλικίες. Σίγουρα και στους έφηβους. Αν πούμε πως ένα μέρος του χρειάζεται μια ελάχιστη εξοικείωση με την πολιτική, η αφήγηση έχει μια πλατιά κοινωνική αναφορά η οποία εξελίσσεται ανεξάρτητα από την πολιτική και δεν δυσκολεύει οποιονδήποτε αναγνώστη.
Μιλήστε μας για τη μέχρι τώρα συνεργασία σας με το εκδοτικό σας σπίτι, τις εκδόσεις «Σμίλη». Θεωρείτε σημαντική και καθοριστικής σημασίας τη συμβολή του εκδοτικού σας οίκου για την καλύτερη και επιτυχέστερη προώθηση του βιβλίου σας;
Η συνεργασία μου με τους εκδότες είναι άψογη. Ο εκδότης συμπεριέλαβε το μυθιστόρημα στον εκδοτικό του προγραμματισμό έχοντας διαβάσει μόλις δύο τρία κεφάλαια. Στην συνέχεια, ολοκληρώνοντας, το έκρινε με εξαιρετικά επαινετικά σχόλια. Νομίζω ωστόσο πως υπήρχαν, ούτως ή άλλως, οι προϋποθέσεις για μια άριστη σχέση. Οπωσδήποτε, η άριστη κριτική, όλο το θερμό κλίμα, καθώς και το άρτιο εκτυπωτικό αποτέλεσμα, συμβάλουν ιδιαίτερα στην προώθηση του βιβλίου.
Μια ευχή σας για το μέλλον που θα θέλατε να πραγματοποιηθεί, είτε στο κοντινό είτε και στο πιο μακρινό μέλλον, ποια θα μπορούσε να είναι αυτή;
Να έχει το μυθιστόρημα την ευκαιρία ανάγνωσης από κριτικούς ώστε να μπορέσει να βρει τη σωστή του θέση ανάμεσα στα τόσα άλλα έργα.
Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο σας.
«Αλλιώς μου φαίνεται εμένα η σειρά, αδερφέ. Τους πολύ δυνατούς σαν εσένα, που κερδίζουν πολλές και μεγάλες νίκες, ο Όλυμπος τους κερνάει από το δικό του ούζο και τη βλέπουν λίγο θεοί.
» Η δικαιοσύνη δεν μοιράζει τέτοιο βάλσαμο. Το δικό της έπαθλο είναι μόνο η γαλήνη, αλλά είναι πιο πολύτιμο από ένα καλό μεθύσι κι ας είναι και Ολύμπιο. Αυτό, για να το κερδίσεις, έχεις έναν ζόρικο αντίπαλο να νικήσεις. Τον κακό σου εαυτό, που πάει μαζί με τον κακό σου τον καιρό».
Κύριε Πετρουλά, σας ευχαριστώ πολύ για την όμορφη και πολύ ενδιαφέρουσα συζήτησή μας. Καλοτάξιδο το βιβλίο σας και να βρει την ανταπόκριση που του αξίζει! Με το καλό και σε πολλά επόμενα!
Σας ευχαριστώ εγώ, για τις ευχές σας, για τα εξαιρετικά ερωτήματά σας και την ωραία μας συζήτηση.
Βιογραφικό:
Ο Κώστας Πετρουλάς γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ναύπλιο. Σπούδασε στο οικονομικό Πανεπιστήμιο Πειραιά. Εργάζεται στη διαχείριση επιχειρήσεων, αρθρογραφεί στον ηλεκτρονικό Τύπο και συγγράφει μυθιστορίες και δοκίμια. Το 2014 το διήγημα «Οι Χασομέρηδες» επιλέχθηκε για τη «Συλλογή του Χρόνου» από τις εκδόσεις Παράξενες Μέρες. Το 2017 η νουβέλα Η αγιογραφία της Άννας εκδόθηκε από τις εκδόσεις Μετρονόμος. Το 2024 βραβεύτηκε το διήγημα «Ευχόμαστε Μαχόμαστε» στον 12ο διαγωνισμό του Ομίλου για την UNESCO Τεχνών Λόγου και Επιστημών Ελλάδας.
0 Σχόλια