Βιβλιοκριτική: "Κάποτε ήμουν ένα δέντρο" του Eoin McLaughlin | Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Κάποτε ήμουν ένα δέντρο
Once I Was a Tree
Συγγραφέας: Eoin McLaughlin
Μετάφραση: Νίκος Αργύρης
Εικονογράφηση: Guilherme Karsten
Ημερομηνία έκδοσης: 02/2026
ISBN: 978-960-572-777-2
Ηλικία: από 3 έτη
Σελίδες: 40

Εκδόσεις: Ίκαρος

Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Πολλά έχουν ειπωθεί για τον κύκλο της ζωής και τη σπουδαιότητά του. Όλα κατά κάποιο τρόπο συνδέονται μεταξύ τους, αλληλοεπηρεάζονται και ακολουθούν την πορεία του χρόνου, για να τραπούν έπειτα σε κάτι άλλο και διαφορετικό, για να προκύψει μέσω αυτών η συνέχεια, η πρόοδος, η πολυπόθητη αλλαγή, με δυο λόγια η εξέλιξη. Βέβαια, ως επιτυχής πράξη, η εξέλιξη δεν προκύπτει ανώδυνα. Προϋποθέτει τον πόνο, τον φόβο, τη δυσπιστία, την ανασφάλεια, τη νοσταλγία, την απογοήτευση. Κάθε φορά, όμως, που ο κύκλος της ζωής ολοκληρώνει το έργο του, το αποτέλεσμα είναι πάντα υπέροχο και μοναδικό, σχεδόν μαγικό και άξιο θαυμασμού. Γιατί μόνο εκ του αποτελέσματος δίνεται η δυνατότητα να κατανοηθούν η συνέχεια και η εξέλιξη της ζωής, οι νέοι κύκλοι που δημιουργούνται εντός της με πρωταγωνιστές πάντα τη φύση και ό,τι αυτή την περιβάλλει.

Ο δημοφιλής, αγαπημένος και πολυμεταφρασμένος Ιρλανδός συγγραφέας παιδικών βιβλίων Eoin McLaughlin, επιχειρώντας να παρουσιάσει στα παιδιά την ανωτέρω εξέλιξη, αξιοποιεί με τον δικό του ιδιαίτερο αφηγηματικό τρόπο τη φαντασία του και τους παρουσιάζει ένα ζωντανό παράδειγμα του κύκλου της ζωής που εντυπωσιάζει. Είναι η δική του εικονογραφημένη παιδική ιστορία, με τίτλο «Κάποτε ήμουν ένα δέντρο», που στα ελληνικά κυκλοφόρησε σε σκληρόδετη έκδοση των σαράντα σελίδων, τον Φεβρουάριο του 2026, από τις εκδόσεις «Ίκαρος», σε μετάφραση του Νίκου Αργύρη. Το βιβλίο του απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας τριών ετών και άνω και πραγματικά κλέβει τις εντυπώσεις, όχι μόνο εξαιτίας του περιεχομένου της ιστορίας που φιλοξενείται σε αυτό, αλλά και εξαιτίας της έντονης εικονογράφησης που τη συνοδεύει, έργο του βραβευμένου Βραζιλιάνου εικονογράφου και επίσης συγγραφέα παιδικών βιβλίων Guilherme Karsten.

Η υπόθεση του βιβλίου είναι απλή, αλλά ταυτόχρονα αρκετά ενδιαφέρουσα, περιγραφική και περιπετειώδης. Αφηγητής της ιστορίας είναι το ίδιο το βιβλίο, το οποίο ανατρέχει πίσω στον χρόνο, για να μιλήσει για τη δική του ιστορία ζωής, το πώς δημιουργήθηκε δηλαδή και ποια ακριβώς υπήρξε η αρχική του μορφή, πριν εξελιχθεί σε κείμενο, εικόνα και χαρτί. Όπως μαρτυρεί και ο ίδιος ο τίτλος του βιβλίου, κάποτε ήταν ένα ψηλό, πράσινο και όμορφο δέντρο, ένα πεύκο για την ακρίβεια. Μα πριν από το δέντρο ο αφηγητής θα μαρτυρήσει ότι υπήρξε ένα μικρό σποράκι, που γεννήθηκε μέσα σε ένα κουκουνάρι, το οποίο έπεσε από ένα άλλο δέντρο, κατέληξε στο χώμα μετά την πτώση του και κατόπιν άρχισε για λογαριασμό του μια μεγάλη περιπέτεια, αυτή ακριβώς που το οδήγησε στη μορφή που είναι σήμερα. Ένας σκίουρος, ο Ντέρεκ, εμφανίζεται να το βρίσκει απροστάτευτο και να το τρώει, μα αφού το σποράκι καταφέρνει να αποβληθεί από μέσα του, ένα σκαθάρι, η Βαρβάρα, το αιχμαλωτίζει ξανά, αφού θέλει να το κυλήσει μέχρι το σπίτι της για να το φάει και η ίδια. Παρόλ’ αυτά, το σποράκι καταφέρνει να σωθεί. Παραμένει στο χώμα, ριζώνει εντός του κι έπειτα ανθεί και γίνεται ένα όμορφο δέντρο, το οποίο με τη σειρά του καρποφορεί άλλα κουκουνάρια, που τα διώχνει από την αγκαλιά του για να ακολουθήσουν το παράδειγμά του, τον δρόμο της δικής τους ζωής, όπως και πρέπει να γίνει. Μέχρι που κάποιος κόβει το μεγάλο δέντρο κι εκείνο μετατρέπεται πάλι σε κάτι διαφορετικό. Γίνεται χαρτί κι ύστερα βιβλίο, που φιλοξενεί μέσα του ιστορίες πολλές. Ένα βιβλίο που απευθύνεται σε ανθρώπους και τους κάνει να γελάνε, να κλαίνε, να μαθαίνουν και να μεγαλώνουν μαζί του. 

Το βιβλίο φανερώνει την ταυτότητά του στο τέλος της αφήγησης, καθώς ολοκληρώνει το ταξίδι της περιπέτειάς του κι αποζητά το μοίρασμα για να συνεχίζει να ταξιδεύει στον χρόνο, για να κάνει γνωστή την ιστορία του σε περισσότερα παιδιά, ώστε να ζει μέσα από αυτά παντοτινά. Η ανατροπή της ιστορίας εξασφαλίζεται στο τέλος της αφήγησης δηλαδή, καθώς ο αφηγητής θέλει να προκαλέσει την έκπληξη μέσα από την πιο μεγάλη  και συναρπαστική αποκάλυψη της εσωτερικής του αλήθειας. Κάποτε ήταν ένα δέντρο ομολογεί, όμως στο τέλος συμπληρώνει ότι πλέον είναι ένα βιβλίο και πιο συγκεκριμένα το βιβλίο που κρατούν τα μικρά παιδιά στα χέρια τους.

Η ιστορία, αν και δεν επιδιώκει σε καμία περίπτωση τον διδακτισμό, βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν την έννοια της εξέλιξης με τον πιο απλό, τον πιο παραστατικό και τον πιο τρυφερό και ξεκαρδιστικό τρόπο. Τα βοηθά επίσης να κατανοήσουν και τη σύνδεση της φύσης με την πνευματική ανάπτυξη και πρόοδο μέσα από παραδείγματα και εικόνες που τους μένουν αξέχαστες. Το έντονο χιούμορ, η έξυπνη πλοκή, η μελαγχολική ατμόσφαιρα και τα επίσης έντονα σχέδια του βιβλίου συμβάλλουν σημαντικά στην επίτευξη αυτού του σκοπού, ενώ ενισχύουν την αγάπη των παιδιών για τα βιβλία, που είναι και το πιο σημαντικό εργαλείο για την απόκτηση της γνώσης. Για όλους αυτούς τους λόγους αξίζει να διαβαστεί.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ