Σήμερα οι Τέχνες φιλοξενούν τη διακεκριμένη, πολυβραβευμένη και πολυμεταφρασμένη Κύπρια ερευνήτρια και ποιήτρια Άνδρη Χριστοφίδου-Αντωνιάδου. Το νέο της βιβλίο για το οποίο θα μας μιλήσει στη συνέντευξη που ακολουθεί είναι δίγλωσσο, κυκλοφόρησε μόλις λίγους μήνες πριν από τις εκδόσεις «Βακχικόν» και φέρει τον τίτλο «Φεγγαρόσκονη, Moondust».
Κυρία Χριστοφίδου-Αντωνιάδου, οι σπουδές σας, η έρευνά σας, καθώς και το συγγραφικό σας έργο μας προκαλούν δέος και θαυμασμό. Πείτε μας δυο λόγια γι’ αυτά. Πώς αισθάνεστε που η μέχρι τώρα πορεία σας στον χώρο όχι μόνο του βιβλίου αλλά και των γραμμάτων γενικότερα σας πρόσφερε και εξακολουθεί να σας προσφέρει τόσες πολλές εμπειρίες, αναγνώριση και τιμές;
Άρχισα να διαβάζω βιβλία από παιδί. Μου άρεσε πάντα να μελετώ και στο σχολείο ήμουν άριστη μαθήτρια. Φοίτησα σε γαλλικό ιδιωτικό σχολείο στη Λεμεσό από τα τέσσερα μου χρόνια, έτσι το πρώτο αλφάβητο που διάβασα ήταν το γαλλικό. Από πολύ νωρίς μιλούσα άπταιστα γαλλικά, αγγλικά και ιταλικά. Σπούδασα για αρκετά χρόνια σε διάφορα Πανεπιστήμια της Ευρώπης, σημαντικότερο βέβαια ήταν ότι σπούδασα αυτό που ήθελα, Γαλλική και Ισπανική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Όταν αποφάσισα να μεταπηδήσω σε έναν άλλο κλάδο όπως η Εκπαιδευτική Ψυχολογία και τα Παιδαγωγικά, ήταν και αυτό δική μου επιλογή αφού ήθελα να γίνω εκπαιδευτικός και ένιωθα ότι ένας τέτοιος κλάδος σπουδών θα μου έδινε καλύτερα εφόδια και έτσι φοίτησα στη Σορβόννη. Σπούδασα με υποτροφία όλα τα χρόνια των σπουδών μου. Επιθυμούσα να συνεχίσω ακόμα αλλά οικογενειακές υποχρεώσεις με ανάγκασαν να επιστρέψω στην Κύπρο όπου άρχισα να διδάσκω. Ήταν το επάγγελμα που ήθελα να ακολουθήσω. Υπηρέτησα δέκα χρόνια την ιδιωτική εκπαίδευση και τριάντα χρόνια στη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αφυπηρέτησα από τη θέση της Διευθύντριας στη Δημόσια Εκπαίδευση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Χαίρομαι γιατί αναγνωρίζεται το συγγραφικό μου έργο και σίγουρα με χαροποιεί όταν με τιμούν. Είμαι όμως ένας ακατάπαυστος εργάτης του πνεύματος. Οι εμπειρίες μου θα μπορούσαν να χωρέσουν σε δυο ζωές και αυτό οφείλεται στον χαρακτήρα μου που δεν επαναπαύεται αλλά συνεχίζει να αναζητά και να μαθαίνει.
Πώς από την έρευνα προκύπτει στη ζωή σας η συγγραφή; Πώς προκύπτει συγκεκριμένα η ποίηση και τι είναι αυτό που εσείς προσωπικά επιχειρείτε να καταφέρετε μέσω αυτής; Είστε κι εσείς της άποψης ότι η ποίηση βοηθά τον υπηρέτη της να εξωτερικεύσει τα συναισθήματα και τις ενδόμυχες σκέψεις του δημιουργώντας του ένα αίσθημα απόλυτης ελευθερίας; Έχετε νιώσει κι εσείς αυτή την αίσθηση όταν δημιουργείτε; Ελευθερώνεστε ως άνθρωπος συγγραφικά;
Ένας ερευνητής διεκπεραιώνει την έρευνά του μέσα από τη συγγραφή των ευρημάτων του, εξάλλου δεν είναι αυτός ο σκοπός; Να μεταδώσει και να γνωστοποιήσει τα ευρήματα του για όσους ενδιαφέρονται; Η ποίηση είναι κάτι πολύ διαφορετικό από την έρευνα. Είναι η αποτύπωση της στιγμής ή της ιστορίας, των εσωτερικών συναισθημάτων, των θέσεων και αντιθέσεων. Όταν γράφω ποίηση δεν ακολουθώ την ίδια μεθοδολογία με την έρευνα. Ο ποιητής εξωτερικεύει τα συναισθήματά του και τις σκέψεις του, είναι όμως αυτή η πράξη ένα αίσθημα απόλυτης ελευθερίας όπως λέτε; Ή είναι μια δέσμευση, «un engagement» σύμφωνα με τον Ζαν-Πωλ Σαρτρ, απέναντι στον αναγνώστη; Δεν ελευθερώνομαι αλλά θα έλεγα ανακουφίζομαι κάποτε όταν γράφω ποίηση, αυτό εξαρτάται από τη θεματική του ποιήματος.
Το έργο σας είναι εξαιρετικά πλούσιο και εντυπωσιακό. Μοιράζεται στο μυθιστόρημα, την ποίηση, το θέατρο, την έρευνα και τη μετάφραση. Σε ποιο λογοτεχνικό είδος, όμως, έχετε ιδιαίτερη αδυναμία και γιατί;
Μου αρέσει περισσότερο να γράφω μυθιστόρημα. Είναι μια εξαιρετικά περίπλοκη διαδικασία που χρειάζεται καλό προγραμματισμό, ιδιαίτερη προσοχή να μην επαναλαμβάνεσαι, φαντασία και πλούσιο λεξιλόγιο. Ο συγγραφέας μυθιστορήματος αισθάνεται σαν ένας μικρός Θεός, δημιουργεί χαρακτήρες και κινεί τα νήματα της ζωής τους.
Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι με την ολοένα και αυξανόμενη χρήση του διαδικτύου διαβάζουν βιβλία στις μέρες μας;
Η ανάγνωση των έντυπων βιβλίων έχει μειωθεί σημαντικά παγκόσμια, και αυτό είναι κρίμα. Αν και υπάρχουν ηλεκτρονικά βιβλία στο διαδίκτυο, η αίσθηση που σου προκαλεί το χαρτί και η μυρωδιά του μελανιού ενός έντυπου βιβλίου δεν είναι το ίδιο.
Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο άνθρωπο που επιθυμεί τώρα να ασχοληθεί με την συγγραφή;
Να το κάνει. Μπορεί οι καιροί να αλλάζουν, αλλά ο καθένας θα πρέπει να ακολουθήσει τα ρεύματα της εποχής του.
Μπορεί να υπάρξει δημιουργία χωρίς έμπνευση; Εσείς ως δημιουργός, που έχετε διανύσει μια τόσο αξιόλογη πορεία στο χώρο των γραμμάτων, πιέσατε ποτέ τον εαυτό σας να δημιουργήσει κατά παραγγελία;
Όχι, δεν υπάρχει δημιουργία χωρίς έμπνευση όπως δεν υπάρχει ωραία δημιουργία χωρίς ταλέντο. Δεν γράφω λογοτεχνία κατά παραγγελία. Ως εκπαιδευτικός και ως σύμβουλος σε διάφορους οργανισμούς χρειάστηκε να γράψω ομιλίες πάνω σε συγκεκριμένα θέματα αλλά ποτέ λογοτεχνία.
Έχετε τιμηθεί με το μεγάλο βραβείο «CAREEάτις» για την εξαιρετική σας προσφορά στην εκπαίδευση, τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό από τον Διεθνή Οργανισμό B.P.W. ΟΓΕΕ Λεμεσού τον Μάιο του 2026. Μάλιστα, πολλά από τα έργα σας έχουν μεταφραστεί κι έχουν κυκλοφορήσει σε οκτώ γλώσσες. Συγκαταλέγεστε επίσης στους σημαντικότερους ερευνητές διεθνώς για τον Λόρκα, ενώ θεωρείστε σημαντικότατη ερευνήτρια για τον Θερβάντες. Νιώθετε πως έχετε ανταμειφθεί επαρκώς για την πολύτιμη προσφορά σας στον ελληνικό και κυπριακό πολιτισμό;
Πολύ με χαροποίησε αυτό το βραβείο γιατί μου απονεμήθηκε στην πόλη μου και ευχαριστώ πολύ τον οργανισμό Β.Ρ.W. Έχω τιμηθεί πολλές φορές στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα και την Ισπανία. Τρία από τα βιβλία μου ήταν στη βραχεία λίστα για το Κρατικό Βραβείο λογοτεχνίας της Κύπρου. Δεν λαμβάνω μέρος σε διαγωνισμούς πια, αυτό το έκανα στα πρώτα μου βήματα που ήταν τη δεκαετία του ΄80. Δεν γράφω ποτέ έχοντας στο μυαλό μου κάποιο βραβείο, γράφω γιατί είναι μέσα στη φύση μου να γράφω, γιατί μου αρέσει.
Το νέο σας βιβλίο κυκλοφόρησε τον Ιούλιο του 2026 από τις εκδόσεις «Βακχικόν». Φέρει τον τίτλο «Φεγγαρόσκονη, Moondust», είναι ποιητική συλλογή και είναι γραμμένη σε δύο γλώσσες, τα ελληνικά και τα αγγλικά. Δώστε μας περισσότερες πληροφορίες για το περιεχόμενό του.
Η συλλογή είναι μια καλαίσθητη έκδοση που περιέχει σαράντα ποιήματα, άλλα μικρά και άλλα μεγάλα, με πρόλογο από τον Κώστα Καρούσο, ποιητή και εικαστικό, Πρόεδρο της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών στην Αθήνα. Ο πρόλογος από έναν τόσο σπουδαίο άνθρωπο του πνεύματος με τιμά ιδιαίτερα. Η μετάφραση των ποιημάτων και του προλόγου έγινε από μένα και από τον γιο μου Στέφανο Αντωνιάδη που είναι πτυχιούχος της Αγγλικής Φιλολογίας και Διεθνολόγος.
Πώς δένει ο τίτλος του βιβλίου σας με το περιεχόμενο των ποιημάτων που φιλοξενούνται σε αυτό; Τα ποιήματά σας είναι χωρισμένα σε ενότητες. Ποιες είναι αυτές και ποια η θεματική τους περιληπτικά;
Η «Φεγγαρόσκονη/Moondust» είναι χωρισμένη σε τρεις ενότητες: «Των Ονείρων», «Της Κύπρου» και «Των Ανθρώπων». Ένιωσα την ανάγκη να δημιουργήσω τις ενότητες λόγω θεματολογίας, για να είναι πιο ξεκάθαρη για τον αναγνώστη. Η θεματική τους είναι αυτή που λένε οι υπότιτλοι: όνειρα-όνειρα, όνειρα που γίνονται πραγματικότητα, όνειρα που χάνονται, η Κύπρος μου με την ιστορία της, τα αρχαιολογικά της μνημεία, οι άνθρωποι με τα πάθη και τις αδυναμίες τους, με τις προσδοκίες τους. Η κάθε ενότητα συνοδεύεται από μια προμετωπίδα με ένα δικό μου ποίημα.
Πού αποσκοπεί η ταυτόχρονη μετάφραση των ποιημάτων σας στην αγγλική γλώσσα;
Η μετάφραση ανοίγει ορίζοντες, επιτρέπει σε αγγλόφωνους αναγνώστες να διαβάσουν τη δουλειά μου και να γνωρίσουν τόσο την Κύπρο όσο και τον τρόπο σκέψης μιας Κύπριας δημιουργού. Όλες μου οι ποιητικές συλλογές είναι δίγλωσσες εκτός από την «Búsqueda» (Αναζήτηση) που είναι στα ισπανικά και εκδόθηκε στη Σεβίλλη και η νέα μου συλλογή «L΄ écume des vαgues» (Ο αφρός των κυμάτων) που θα εκδοθεί σύντομα στο Παρίσι που είναι στα γαλλικά. Επίσης το δοκίμιο μου «Η Κύπρος στο έργο του Θερβάντες» είναι δίγλωσση έκδοση στα ελληνικά και στα ισπανικά.
Σε ποιο κοινό απευθύνεστε κυρίως και σε ποιες ηλικίες;
Σε όσους αγαπούν τη λογοτεχνία από 15 μέχρι 105 ετών!
Είστε ευχαριστημένη από τη μέχρι τώρα συνεργασία σας με το νέο εκδοτικό σας σπίτι, τις εκδόσεις «Βακχικόν»;
Οι δυο εκδόσεις που έκανα μέχρι σήμερα με τις εκδόσεις «Βακχικόν» είναι πολύ προσεγμένες, τόσο όσο αφορά το χαρτί όσο και το εξώφυλλο αλλά και τη συνεργασία με τις επιμελήτριες. Το εξώφυλλο της «Φεγγαρόσκονης» είναι ιδιαίτερα όμορφο.
Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια; Μπορείτε να μας τα ανακοινώσετε;
Μόλις έχει βγει η «Φεγγαρόσκονη» που θα πρέπει να φροντίσω σαν μικρό παιδί. Είμαι ακόμα στη διαδικασία παρουσιάσεων του θεατρικού μου έργου «Εγώ, ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα» ως έκδοση. Μόνο αυτά τα δυο είναι πολλή δουλειά. Επιπλέον, βγαίνει σε λίγες εβδομάδες στο Παρίσι, η ποιητική μου συλλογή στα γαλλικά που θα δημιουργήσει άλλες υποχρεώσεις. Τον Νοέμβριο είμαι ομιλήτρια σε συνέδριο στη Λεμεσό, θα δώσω επίσης μια διάλεξη στην Πάφο, την άνοιξη δίνω διάλεξη για τη λογοτεχνία στο Λονδίνο, ευελπιστώ ότι θα μπορέσω να παρουσιάσω την «Φεγγαρόσκονη» στο «Σπίτι της Κύπρου» στην Κυπριακή Πρεσβεία στην Αθήνα επίσης την άνοιξη, μετά έχω λογοτεχνικές υποχρεώσεις στη Γρανάδα που θα διαρκέσουν εβδομάδες. Το φθινόπωρο του 2027 είναι ήδη κρατημένο για κάτι πολύ μεγάλο που δεν μπορώ ακόμα να αποκαλύψω. Το επόμενο μου βιβλίο θα είναι διηγήματα γιατί έχουν μαζευτεί πολλά, αλλά θα ετοιμάσω αυτή την έκδοση για το 2028. Το 2027 είναι ήδη πολύ γεμάτο.
Πείτε μας μια ευχή σας για το μέλλον που θα θέλατε να πραγματοποιηθεί οπωσδήποτε.
Να έχω υγεία και αντοχή να κάνω όσα θέλω και να έχουν υγεία ο σύζυγος και τα παιδιά μου.
Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα ποίημα από το βιβλίο σας.
Εικόνες Ονείρου
Το σούρουπο,
σαν ο ήλιος ερωτοτροπεί
με τη θάλασσα,
που είναι σαν διάφανο ζαφείρι
τα ψάρια από ασήμι
βγαίνουν για να αρπάξουν
το φεγγάρι που γεννιέται.
At dusk,
as the sun is flirting
with the sea
which seems a transparent sapphire,
the silver fish
come out to grab
the newborn moon.
Κυρία Χριστοφίδου-Αντωνιάδου, σας ευχαριστώ πολύ για την παραχώρηση αυτής της συνέντευξης. Σας συγχαίρω για το νέο σας βιβλίο και εύχομαι από καρδιάς να είναι καλοτάξιδο. Καλή και δημιουργική συνέχεια και πάντα όμορφες εμπνεύσεις!
Η Άνδρη Χριστοφίδου-Αντωνιάδου γεννήθηκε στη Λεμεσό. Σπούδασε Γαλλική και Ισπανική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, καθώς και Εκπαιδευτική Ψυχολογία και Παιδαγωγικά στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Σπούδασε ακόμα στα Πανεπιστήμια της Σαραγόσας, της Νίκαιας, του Μονπελιέ και στην Παιδαγωγική Ακαδημία της Ερφούρτης. Αναγορεύθηκε σε τελετή στη Μαδρίτη σε Επίτιμη Διδάκτωρ για τη σημαντική πορεία της στη λογοτεχνία και τον πολιτισμό από το Διεθνές Επιμελητήριο Συγγραφέων και Καλλιτεχνών, με έδρα την Ισπανία, και την Ακαδημία για τη Διατήρηση και Διαφύλαξη των Μητρικών Γλωσσών. Τιμήθηκε με το μεγάλο βραβείο «CAREEάτις» για την εξαιρετική της προσφορά στην εκπαίδευση, τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό από τον Διεθνή Οργανισμό Β.Ρ.W. ΟΓΕΕ Λεμεσού τον Μάιο 2026. Υπηρέτησε ως Διευθύντρια και Καθηγήτρια στη Μέση Εκπαίδευση Κύπρου. Έργα της μεταφράστηκαν σε οκτώ γλώσσες. Συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους ερευνητές διεθνώς για τον Λόρκα. Θεωρείται, επίσης, σημαντικότατη ερευνήτρια για τον Θερβάντες.
Η Φεγγαρόσκονη είναι η έκτη ποιητική συλλογή της.
0 Σχόλια