Βιβλιοκριτική: "Η πτώση της σταγόνας" του Άγγελου Πάσκου

Η πτώση της σταγόνας
Συγγραφέας: Άγγελος Πάσκος
Ημερομηνία έκδοσης: 05/2026
ISBN: 978-618-239-255-3
Σελίδες: 434

Εκδόσεις Διάνοια

Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Το νέο του βιβλίο κυκλοφόρησε πρόσφατα ο ποιητής Άγγελος Πάσκος, κι αυτή τη φορά από τις εκδόσεις «Διάνοια», με τίτλο «Η πτώση της σταγόνας». Πρόκειται για μία ακόμα πολυσέλιδη ποιητική του συλλογή, μια ανθολογία σκέψεων και συναισθημάτων του, που καθρεφτίζει, αν μη τι άλλο, την ασταμάτητη πάλη του εσωτερικού του κόσμου και τον διακαή πόθο του για έκφραση και για δημιουργία.

Το βιβλίο του ικανοποιεί μία ανάγκη και ένα χρέος μαζί για εξωτερίκευση, μα όχι απλά μία αυθόρμητη κι ακατέργαστη καταγραφή. Τα ποιήματα αυτής της συλλογής αποτελούν το αποτέλεσμα μιας έντονης εσωτερικής διεργασίας που επιχειρεί να χαράξει μια συγκεκριμένη ποιητική διαδρομή, στην οποία είναι ευδιάκριτα στον αναγνώστη τα στοιχεία αρχή, μέση και τέλος. Άλλα έχοντας ως βάση τους τη λογική και άλλα τη συναισθηματική ανάγκη και παρόρμηση, επιδιώκουν την αμεσότητα, το μοίρασμα, την κατανόηση, την αποδοχή, το αγκάλιασμα. Δε γράφονται απλά για να γραφούν. Γράφονται για να αποτυπώσουν μια αλήθεια σκληρή, μα εντελώς υπαρκτή, μια αλήθεια αναγκαία στην αποτύπωσή της και απόλυτα λυτρωτική για τον άνθρωπο. Μια αλήθεια που στόχο έχει την ξεγύμνωση της σκέψης του ποιητή, την απελευθέρωσή της από τα δεσμά που της επιβάλει η λογική του, την αβίαστη έκφρασή της για να καθρεφτιστεί το πραγματικό πρόσωπο της ζωής.

Ο ποιητής, βέβαια, δεν επιδιώκει την ωραιοποίηση των λεγομένων του. Η ωραιοποίηση προσθέτει καλούπια στις λέξεις του και βαραίνει την ουσία τους, αυτή που επιθυμεί να αγγίξει το άυλο, το ιδανικό και το ακέραιο. Ο αυθορμητισμός από την άλλη, λειτουργεί εντελώς λυτρωτικά. Γι’ αυτό άλλωστε επιλέγεται κατά κόρον και πρωταγωνιστεί εις γνώσιν του ποιητή σε όλο το ποιητικό του έργο.

Ποια όμως είναι η θεματική του έργου αυτού; Τι θέλει να πει ο ποιητής και σε ποιον; Ο Άγγελος Πάσκος κινείται ποιητικά μα και ρεαλιστικά. Καταγράφει το τώρα και το περιγράφει με απόλυτη λεπτομέρεια. Θέτει ερωτήματα και δίνει τις δικές του απαντήσεις, ορθολογικές πολλές φορές, τις οποίες και δικαιολογεί για να αποφύγει την οποιαδήποτε απόπειρα αμφισβήτησης. Σαφέστατα, δε χωρά η αμφισβήτηση στη σκέψη του, καθώς τα πάντα αποτυπώνονται στις λέξεις του όπως ακριβώς είναι.

«Μόνος;

Ποτέ δεν ήμουνα μόνος.

Μόνος είναι αυτός που είναι μόνος.

Που απλά περπατάει.

Που απλά κοιτάει.

Που απλά ακούει.

Δεν ήμουνα ποτέ μόνος.» (Σελίδα 20)

Κι ύστερα μπλέκεται στη σκέψη του το συναίσθημα, αυτό που αναστατώνει το είναι του, δημιουργεί προσδοκίες εντός του και πόθους ευτυχίας, μα κι έναν αδικαιολόγητο φόβο που άλλοτε περιγράφεται έμμεσα, με τη χρήση μεταφορών και παρομοιώσεων, και άλλοτε άμεσα, όπως ακριβώς τον αισθάνεται ο ίδιος. Φυσικά κατακλύζεται και από υπαρξιακές ανησυχίες. Άλλωστε, η ποίηση του Άγγελου Πάσκου είναι εξολοκλήρου ανθρωποκεντρική, υπαρξιακή, ποίηση των εσωτερικών του σκέψεων και ανησυχιών. Ποίηση που γεννά πληθώρα ερωτημάτων, τα οποία ψάχνουν διακαώς τις απαντήσεις τους, τις δικές του αλλά και του αναγνώστη αυτής της συλλογής.

Ο ποιητής δίνει μεγάλη έμφαση στη μοναξιά, μα όχι για να προκαλέσει τη λύπηση του αναγνώστη, αλλά τον προβληματισμό του για τον τρόπο που ο άνθρωπος επιλέγει να αντιμετωπίσει μια μεγάλη σύγχρονη μάστιγα όπως είναι αυτή. Φύσει αισιόδοξος όμως καθώς είναι, την αντιμετωπίζει με σθένος και τη νικά. Κι ενώ παραμένει απόλυτα εκφραστικός και ειλικρινής, επιλέγει τη ρομαντική του πλευρά για να κυριαρχήσει. Παρότι αναγνωρίζει τη φθαρτότητα της ανθρώπινης υπόστασης και της κοινωνίας που την περιβάλλει, αντιστέκεται. Ζει για να ζήσει και όχι για να θεωρηθεί ότι ζει. Φυσικά, ως σκεπτόμενο ον, κατακλύζεται και από αμέτρητες σκέψεις. Αυτές προκαλούν την πληθώρα των ερωτημάτων που επιχειρεί μέσω των εικονικών διαλόγων του να απαντήσει. Αυτές δικαιολογούν και τον μεγάλο αριθμό των ποιημάτων του που φιλοξενούνται στην παρούσα ποιητική συλλογή. Πρέπει να απαντηθούν όλα τα ερωτήματα, αφήνει να εννοηθεί. Όχι γιατί αυτό είναι το σωστό, μα γιατί αυτό είναι το χρέος του ποιητή, να γράφει, να ρωτά και να δίνει τις δικές του απαντήσεις. Αν είναι λάθος ή σωστές, αυτό αφήνεται στην κρίση του αναγνώστη.

«Το αέρινο βαλς της μοναξιάς,

η πρώτη πτώση,

η κίτρινη πτώση,

το ζικ ζακ της οριστικής πτώσης

δεν εξηγείται.» (Σελίδα 241)

Πέρα από το θέμα της μοναξιάς, ο ποιητής δίνει μεγάλη προσοχή και στον θάνατο. Μα όχι γιατί τον φοβάται, αλλά γιατί γνωρίζει πολύ καλά πως αυτός είναι η κατάληξη της ζωής. Η ζωή, ωστόσο, δε δημιουργήθηκε για να υπηρετήσει αυτόν. Δημιουργήθηκε για να ποτίσει με τις σταγόνες της τον κόσμο χαρά κι ενθουσιασμό. Ο άνθρωπος οφείλει να ζήσει, κατά τον ποιητή, και να ζήσει στο έπακρο. Να χαρεί τη ζωή του και να τη ρουφήξει ως το μεδούλι.

Άλλα σημεία αναφοράς του ποιητή είναι τα όνειρα, αφού και αυτά του γεννούν εσωτερικούς διαλόγους με πρόσωπα άλλοτε υπαρκτά και άλλοτε μη υπαρκτά, για συγκεκριμένο λόγο και σκοπό. Το περιεχόμενό τους συμβάλλει στην ενίσχυση της σκέψης του ποιητή, πως τίποτα δεν έχει μεγαλύτερη αξία για τον άνθρωπο όσο το δικαίωμά του στη ζωή.

Ο ποιητής έπειτα καταπιάνεται και με τη μνήμη. Η μνήμη για εκείνον είναι το απαραίτητο στοιχείο της ζωής, που συντροφεύει τη σκέψη κι αποδιώχνει τη μοναξιά. Διαιωνίζει στιγμές χαράς, όταν αυτές πια έχουν χαθεί. Είναι το αποκούμπι, με δυο λόγια, για να συνεχιστεί η ζωή, ακόμα κι όταν αρχίσει να γίνεται δύσκολη ως βίωμα, ανυπόφορη, μοναχική και σκληρή. Στο σημείο αυτό, ο χρόνος έρχεται να βοηθήσει τον ποιητή. Η αναφορά του σ’ αυτόν είναι απόλυτα αναγκαία. Ο χρόνος εστιάζει στο παρελθόν, το οποίο πολλές φορές παρουσιάζεται ως παρόν, για να αποδιώξει την αίσθηση της μοναξιάς, αφού, παρά τον παραμερισμό της, εκείνη επιμένει να κάνει έκδηλη την παρουσία της και να προκαλεί μελαγχολία, θλίψη και απόγνωση στον άνθρωπο που την καρπώνεται και την υπομένει.

Η απουσία είναι μία ακόμα συνθήκη που γίνεται συχνά σημείο αναφοράς στα ποιήματα του Άγγελου Πάσκου. Μα ο ποιητής, φύσει αισιόδοξος και μαχητής της μιζέριας καθώς είναι, παλεύει με σθένος απέναντί της, για να τη μετατρέψει σε παρουσία. Ακόμα κι αν είναι εικονική η νέα συνθήκη, φωλιασμένη μονάχα στο μυαλό και την καρδιά του ανθρώπου που την αισθάνεται, προσφέρει λύτρωση και μια αίσθηση ηρεμίας, ικανής να παλέψει θαρρετά ενάντια στη μελαγχολία και την κατάθλιψη.

Η δύναμη της συγχώρεσης προβάλλεται επίσης αρκετά συχνά στα ποιήματα της συλλογής αυτής, ως μια λυτρωτική διέξοδος του ποιητή από τα δεσμά των ανθρώπινων αδυναμιών του.

Τέλος, το σημείο που απόλυτα κυριαρχεί στο βιβλίο αυτό είναι οι σταγόνες. Είναι εκείνες που κομματιάζουν τη ζωή, αλλά κι εκείνες που τη χτίζουν απ’ την αρχή. Είναι εκείνες που πάντα βρίσκουν τον τρόπο να κρατούν σε εγρήγορση τον επίγειο κόσμο, ακόμα κι όταν όλα δίνουν την αίσθηση πως έχουν χαθεί.

Η ποίηση του Άγγελου Πάσκου είναι δοσμένη σε ελεύθερο στίχο. Γεμάτη εικόνες, προβληματισμούς και συναισθήματα, χρησιμοποιεί τον εσωτερικό διάλογο για να καταφέρει την εμβάθυνση της σκέψης και τον σχετικό στοχασμό. Είναι μια ποίηση που αποπνέει αισιοδοξία παρά τη σκοτεινιά που πολλές φορές περιβάλλει το περιεχόμενό της και παρά τη διάθεσή της για στοχοποίηση της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας, αυτής που βρίσκεται στα πρόθυρα της απόλυτης κατάρρευσης. Η πτώση της σταγόνας σηματοδοτεί το τέλος της πραγματικότητας αυτής, όταν κι η ίδια η ζωή μοιάζει απόλυτα κατεστραμμένη. Το ποίημα της σελίδας 422 καθρεφτίζει έξυπνα την καταστροφική πτώση της με το σκοτεινό, μελαγχολικό και σκληρό περιεχόμενό της. Ωστόσο, το άγνωστο ταξίδι που ξεκινά έπειτα από το αναπόφευκτο τέλος της δίνει την αίσθηση στον αναγνώστη ότι υπάρχει και συνέχεια. Αυτό πιστεύει έντονα ο ποιητής κι ας είναι το ταξίδι της σταγόνας, το ταξίδι της ζωής με δυο λόγια ένα ταξίδι με κατεύθυνση το άγνωστο.

«Μέσα σε μια σταγόνα

κρύβεται το άγνωστο.» (Σελίδα 20)

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο: εδώ