Τα Άγια Θεοφάνεια

 

Γράφει η Ευστρατία Ι. Σταυράκη Μπρίμπου

Τα Άγια Θεοφάνεια ή αλλιώς Φώτα είναι μία μεγάλη Εορτή της Χριστιανοσύνης η οποία τιμά τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό, από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και Βαπτιστή και εορτάζεται στις 6 Ιανουαρίου. Είναι η τρίτη και τελευταία γιορτή του Δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων.

Ονομάζονται Θεοφάνεια, γιατί έγινε η Φανέρωση της Αγίας Τριάδος και «Φώτα», συμβολίζοντας το φως που έφερε ο Χριστός στον κόσμο. Επίσης έλαβε την ανωτέρω ονομασία η Εορτή αυτή, καθότι στα πρώτα Χριστιανικά χρόνια, βαπτίζονταν πολλοί Χριστιανοί, αυτή την ημερομηνία, κρατώντας αναμμένες λαμπάδες.

Κατά τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού φανερώθηκαν και τα Τρία Πρόσωπα του Τριαδικού Θεού μας, ως εξής: Ακούστηκε η φωνή του Θεού (Πατέρας) που είπε «Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός», το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε σε μορφή περιστεριού, και ο Ιησούς (Υιός) βαπτίστηκε, σηματοδοτώντας τη φανέρωση της Τριάδας (Ματ.3,13-17) & (Μαρ.1,9-11) & (Λουκ.3,21-22).

Σύμφωνα με τις ως άνω Ευαγγελικές περικοπές στις αρχές του 30ου έτους της ηλικίας του Ιησού, ο Ιωάννης, ο Πρόδρομος, γιος του Ζαχαρία και της Ελισάβετ, ο αναφερόμενος στη συνέχεια Βαπτιστής, που ήταν έξι μήνες μεγαλύτερος από το Χριστό και διέμενε στην έρημο, ασκητεύοντας και κηρύττοντας το βάπτισμα μετανοίας, βάπτισε τον Ιησού στον Ιορδάνη ποταμό.

Βέβαια, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος ζήτησε από το Χριστό να τον βαφτίσει Εκείνος, λέγοντας ότι δεν είναι άξιος να βαφτίσει τον Μεσσία (Ματθ. 3,14), όμως ο Χριστός επέμενε, και έτσι ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος Τον βάπτισε.

Με τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού αγιάστηκαν τα ύδατα του Ιορδάνη ποταμού και γι’ αυτό και αγιάζονται κάθε χρόνο τα ύδατα (λιμάνια, ποταμοί και λίμνες) με τη ρίψη του Σταυρού του Ιησού Χριστού από τους ιερείς, μετά την Ακολουθία των Θεοφανίων, δεδομένου ότι η Εορτή αυτή γιορτάζεται στις αρχές του κάθε έτους.

Την παραμονή των Θεοφανίων τελείται ο Μέγας Αγιασμός και στη συνέχεια οι ιερείς αγιάζουν τις οικίες των Ορθοδόξων Χριστιανών.

Ο Μέγας Αγιασμός θα τελεσθεί και την επόμενη, δηλαδή κατά την εορτή των Θεοφανείων και συνδέεται άμεσα με το μυστήριο της Μετανοίας και της Εξομολόγησης, καθότι η αρχή του ανάγεται στο βάπτισμα μετανοίας του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, το οποίο ενεργοποιήθηκε και ολοκληρώθηκε με την Παρουσία και την Βάπτιση του Κυρίου μας στον Ιορδάνη ποταμό.

Το Απολυτίκιο έχει ως εξής:

Α’ Ήχος

Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε,
ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις·
τοῦ γὰρ Γεννήτορος ἡ φωνὴ προσεμαρτύρει σοι,
ἀγαπητὸν σε Υἱὸν ὀνομάζουσα,
καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς,
ἐβεβαίου τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές.
Ὁ ἐπιφανεὶς Χριστὲ ὁ Θεός,
καὶ τὸν κόσμον φωτίσας δόξα σοι.

Ας μην ξεχνάμε την αναφορά σε «λίθους μέσα στον Ιορδάνη ποταμό» η οποία σχετίζεται με το βιβλίο του Ιησού του Ναυή (4:1-9), της Παλαιάς Διαθήκης, όπου οι Ισραηλίτες, αφού πέρασαν τη διάβαση του Ιορδάνη, (όπως και οι πρόγονοί τους στην Έξοδο πέρασαν την Ερυθρά Θάλασσα), έβγαλαν από το ποτάμι δώδεκα πέτρες (λίθους), για να μνημονεύσουν το θαύμα της διάβασης και την είσοδο στη Γη της Επαγγελίας, συμβολίζοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ. 

«Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν, ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω…», όπως αναφέρεται στο βιβλίο των Ψαλμών της Παλαιάς Διαθήκης.

Όλα αυτά είναι σαν να προμηνύουν τη Βάφτιση του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό.

Ας μας αξιώσει ο Θεός να γιορτάσουμε τα Άγια Θεοφάνεια και φέτος. Επίσης, ας μας δώσει Φώτιση, Υγεία και ας μας προστατέψει από κάθε κακό.