Το τριώδιο

Γράφει η Ευστρατία Ι. Σταυράκη Μπρίμπου

Ως γνωστόν, το Τριώδιο είναι ένα από τα πολλά λειτουργικά βιβλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας, το οποίο περιλαμβάνει τους Ύμνους, τα τροπάρια, τα απολυτίκια, που ψάλλονται από την Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου έως το Μέγα Σάββατο.

Λέγεται Τριώδιο, γιατί οι ύμνοι της Εκκλησίας μας που ψάλλονται έχουν τρεις ωδές, σε σχέση με τους υπόλοιπους ύμνους της Εκκλησίας μας που έχουν εννέα ωδές.

Επίσης, εκτός από το εν λόγω λειτουργικό βιβλίο, και η χρονική περίοδος αυτή που ξεκινάει από την Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου έως το Μέγα Σάββατο, ονομάζεται Τριώδιο.

Οι Κυριακές του Τριωδίου είναι οι εξής:

1.       Του Τελώνη και του Φαρισαίου.

2.       Του Ασώτου.

3.       Απόκρεω.

4.       Τυρινής.

Η περίοδος του Τριωδίου που ξεκινάει από την Καθαρά Δευτέρα έως το Μεγάλο Σάββατο ονομάζεται Μεγάλη Σαρακοστή και είναι περίοδος νηστείας, μετάνοιας και προσευχής. Έτσι, ξεκινάει με την Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου, όπου τονίζεται η αντίθεση μεταξύ του αλαζόνα χαρακτήρα και του ταπεινού. Εδώ σώζεται η ψυχή του ταπεινοθέντος Τελώνη και όχι του υπερήφανου Φαρισαίου. Ο Θεός έχει συγχωρήσει όλων των ειδών των αμαρτημάτων, εκτός από την υπερηφάνεια και την αλαζονεία.

«Ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται, ο δε ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκά κεφ. ιη' στίχος 14)», σε συνδυασμό με τα αναγραφόμενα της Παλαιάς Διαθήκης «Αλλά ο Θεός είναι ο Κριτής τον έναν ταπεινώνει, ενώ τον άλλον υψώνει… »(Ψαλ.75,8).

Η επόμενη Κυριακή είναι η Κυριακή του Ασώτου. Σ’ αυτήν την Παραβολή ο Ιησούς Χριστός μας δείχνει ότι όταν κάποιος αμαρτάνει και μετανοήσει ειλικρινά, ο Θεός τον δέχεται πίσω στις αγκάλες του και τον συγχωρεί, όπως ακριβώς έκανε και με τον άσωτο υιό.

Όλες αυτές οι Κυριακές του Τριωδίου μέχρι την Κυριακή της Αναστάσεως του Κυρίου είναι σκαλοπάτια για τη σωτηρία των ψυχών και των σωμάτων ημών.

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε συνδέσει το τριώδιο με τις Απόκριες και το Καρναβάλι, γιατί ως γνωστόν, εμείς οι Έλληνες διατηρούμε και τα αρχαία Ελληνικά μας ήθη και έθιμα, εκτός από τα Χριστιανικά. Θεωρούμε ότι, επειδή από την Καθαρά Δευτέρα αρχίζει η Μεγάλη Σαρακοστή, βρίσκουμε την ευκαιρία να διασκεδάσουμε και να ξεφαντώσουμε με τις μεταμφιέσεις και τα καρναβάλια.

Κανονικά όπως η σημασία του Τριωδίου είναι, σύμφωνα με την Εκκλησία μας, περίοδος εξαγνισμού της ψυχής μας, της προετοιμασίας μας για τη μεγάλη νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής, ώστε να υποδεχθούμε τον Αναστάντα Χριστό.

Η περίοδος αυτή της Ορθόδοξης Εκκλησίας, εξαρτάται ημερολογιακά και χρονικά κάθε έτος, από την ημερομηνία εορτασμού του Πάσχα, που είναι κινητή εορτή. Έτσι φέτος άρχισε το Τριώδιο από τις 1 Φεβρουαρίου και θα λήξει στις 11 Απριλίου, σύνολο δέκα εβδομάδες.

Καλό είναι να γιορτάζουμε τα Καρναβάλια, για να ξεφεύγουμε από τα καθημερινά προβλήματα που καλούμαστε καθημερινά να αντιμετωπίζουμε, πλην όμως, καλό είναι να αποφεύγονται οι άσεμνες φρασιολογίες, χειρονομίες και κινήσεις. «Παν μέτρον άριστον», όπως έλεγαν και οι Αρχαίοι ημών πρόγονοι, ώστε να εξαγνιστεί και να καθαρίσει καλύτερα η ψυχή μας κατά την περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής και προπαντός, στην περίοδο της Μεγάλης Εβδομάδας.

Και του χρόνου, να διανύσει όμορφα η παρούσα περίοδος του Τριωδίου, με υγεία και καλή φώτιση.