Είναι «λίγο» μακάβριο το θέμα μας, σήμερα, πλην όμως, όλα μέσα στη ζωή είναι και μέσα στα πλαίσια της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας και καλό είναι κάθε Χριστιανός να έχει στο νου του ότι κάποια στιγμή θα φύγει από το μάταιο τούτο κόσμο.
Τα Ψυχοσάββατα είναι ένα είδος μνημόσυνου που τελεί η Εκκλησία μας, το οποίο είναι αφιερωμένο στις ψυχές των κεκοιμημένων συγγενών μας. Αποτελούν ένα τρισάγιο για τους νεκρούς μας που τελείται μετά τον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία.
Είναι γεγονός ότι όλα τα Σάββατα του έτους είναι αφιερωμένα στις ψυχές των χριστιανών συγγενών μας, με την ελπίδα ότι θα αναστηθούν κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ωστόσο η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη τους σε δύο Ψυχοσάββατα κάθε χρόνο.
Τα Ψυχοσάββατα είναι ακολουθία κινητή, καθότι επηρεάζεται από την ημερομηνία εορτασμού του Πάσχα που είναι κινητή Εορτή.
Έτσι τα Ψυχοσάββατα της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας είναι τα κάτωθι:
1) Το Σάββατο, μία ημέρα πριν την Κυριακή της Απόκρεω.
2) Το Σάββατο, μία ημέρα πριν την Κυριακή της Πεντηκοστής.
Επίσης, το Σάββατο της πρώτης εβδομάδος των Νηστειών, που είναι γνωστό και σαν Ψυχοσάββατο των Αγίων Θεοδώρων. Το Σάββατο που εορτάζουμε το θαύμα του αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος με τα κόλλυβα δεν είναι Ψυχοσάββατο, αλλά τα κόλλυβα που προσφέρουμε είναι για τιμή στον άγιο πρωτίστως και μαζί με αυτά μνημονεύουμε και τους κεκοιμημένους μας.
Όσον αφορά το Ψυχοσάββατο των Αγίων Θεοδώρων, σύμφωνα με την παράδοση, ο Θεόδωρος ο Τήρων, κατά τη διάρκεια ενός λιμού στην περιοχή της αρχαίας Γαλατίας, τάισε τον πληθυσμό μιας ολόκληρης πόλης με κόλλυβα.
Από τότε καθιερώθηκε το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας των Νηστειών, δηλαδή ανήμερα της γιορτής του, να μοιράζονται κόλλυβα στις εκκλησίες, ενώ σε κάποιες περιοχές καθιερώθηκε επίσημα ως ψυχοσάββατο.
Αν και δεν είναι γνωστό γιατί, σε κάποιες περιοχές οι ανύπαντρες κοπέλες συνηθίζουν να βάζουν κάτω από το μαξιλάρι τους κόλλυβα την ημέρα των Αγίων Θεοδώρων, πιστεύοντας ότι θα δουν στον ύπνο τους αυτόν που θα παντρευτούν. Καμιά φορά το όνειρό τους βγαίνει αληθινό. Έχω ακούσει από γνωστές μου κοπέλες ότι βγήκαν αληθινά τα όσα είδαν στον ύπνο τους τη νύχτα εκείνη.
Σύμφωνα με μια διαφορετική εκδοχή, τα κόλλυβα που μοιράζονται των Αγίων Θεοδώρων συνδέονται με ένα θαύμα που έκανε ο ίδιος ο Άγιος.
Βέβαια, οι πιστοί πηγαίνουμε κόλλυβα και την παραμονή στον εσπερινό, αποβραδίς, την Παρασκευή και ανήμερα των εν λόγω Ψυχοσαββάτων.
Φέτος, για το έτος 2026, το Ψυχοσάββατο πριν την Κυριακή της Απόκρεω, θα πέσει την 14/02/2026. Το Ψυχοσάββατο των Αγίων Θεοδώρων θα τελεστεί στις 28/02/2026, ενώ το Ψυχοσάββατο μία μέρα πριν την Κυριακή της Πεντηκοστής θα τελεστεί την 30/05/2026.
Το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω έχει το εξής νόημα: Η επόμενη ημέρα είναι αφιερωμένη στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, εκείνη τη φοβερή ημέρα κατά την οποία όλοι θα σταθούμε μπροστά στο θρόνο του μεγάλου Κριτή, ο οποίος θα μας κρίνει όλους και όλες.
Το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής έχει το εξής νόημα: Oι ψυχές επιστρέφουν στον Κάτω Κόσμο, αφού κατά τη διάρκεια της πασχαλινής περιόδου, λόγω της Αναστάσεως του Κυρίου, κυκλοφορούσαν ελεύθερα πάνω στη γη.
Για το λόγο αυτό με το Μνημόσυνο των κεκοιμημένων ζητούμε από τον Κύριο να γίνει ίλεως, να σπλαχνισθεί, και να δείξει τη συμπάθεια και τη μακροθυμία του, όχι μόνο σε μας αλλά και στους συγγενείς μας που έχουν φύγει, και όλους μαζί να μας κατατάξει μεταξύ των υιών της Επουράνιας Βασιλείας Του.
Τα κόλλυβα είναι βρασμένο σιτάρι, καθότι το σιτάρι είναι σύμβολο του ανθρώπινου σώματος, επειδή το ανθρώπινο σώμα τρέφεται και αυξάνει με το σιτάρι. Ο σίτος είναι ένας από τους τρεις ευλογημένους καρπούς.
Εξάλλου και ο Χριστός παρομοίασε το σώμα του με το σπυρί του σιταριού: «το σπυρί του σιταριού εάν πέφτοντας στη γη δεν πεθάνει, μένει μοναχό του (και δεν πολλαπλασιάζεται) εάν όμως πεθάνει, πολύ καρπό φέρνει», (Ιωάν.12).
Οι πιστοί μαζί με τα κόλλυβα που πηγαίνουν στην εκκλησία, τα οποία τοποθετούν πάνω σε ένα τραπεζάκι, δίνουν στον ιερέα ένα πρόσφορο κι ένα χαρτάκι στο οποίο αναγράφονται τα ονόματα των κεκοιμημένων συγγενών τους.
Συνηθίζουν οι χριστιανοί όταν πεθαίνει κάποιος συγγενής τους, να κάνουν μνημόσυνα με βάση την ημερομηνία θανάτου αυτού:
1) Το εννιάμερο μνημόσυνο.
2) Το σαρανταήμερο μνημόσυνο.
3) Το τρίμηνο μνημόσυνο.
4) Το εξάμηνο μνημόσυνο,
5) Το εννιάμηνο μνημόσυνο.
6) Το ετήσιο μνημόσυνο.
7) Το τριετές μνημόσυνο.
Σε επίσημη παρουσία εντός του Ναού, τοποθετείται δηλαδή ο μεγάλος δίσκος με τα κόλλυβα σ’ ένα μεγάλο τραπέζι σε κεντρικό σημείο του Ναού, κοντά στο ψαλτήρι. Αυτό το κάνουν συνήθως οι πιστοί κατά το σαρανταήμερο μνημόσυνο ή το ετήσιο των τεθνεότων συγγενών τους.
Λένε ότι εάν ένας κεκοιμημένος συγγενής μας δεν έχει χρονίσει, ότι δεν πρέπει να μνημονευτεί το όνομά του στα Ψυχοσάββατα, παρά μόνο όταν έχει περάσει ένας χρόνος από την κοίμησή του. Επίσης, καλό είναι η ημερομηνία του μνημόσυνου να πέφτει ή ακριβώς με βάση την ημερομηνία θανάτου του θανόντως, ή λίγο πιο πριν, όχι όμως πιο μετά.
Μνημόσυνο σημαίνει ότι οι ζωντανοί δεν ξεχνάμε τους κεκοιμημένους συγγενείς μας, ότι προσευχόμεθα γι’ αυτούς, ενθυμούμενοι ότι υπάρχει η Ανάσταση νεκρών και η Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.
Οι κεκοιμημένοι συγγενείς μας προσεύχονται για μας εις τους ουρανούς, ενώ εμείς προσευχόμεθα δι’ αυτούς εν τη γη. Η ζωή συνεχίζεται και μετά θάνατον ανάλογα με τις πράξεις μας εν ζωή. Άμα κάνουμε καλά έργα, πάμε με το Θεό, άμα κάνουμε κακά έργα πάμε με τις δυνάμεις του κακού.
Έτσι τα βρήκαμε από τις γιαγιάδες και τους παππούδες μας. Καλό είναι οι νέοι, τα παιδιά, τα εγγόνια και τα ανίψια μας να τα γνωρίζουν όλα αυτά, αναφορικά με τα Ψυχοσάββατα και τα μνημόσυνα, ούτως ώστε, εάν θα φύγουμε από τούτον τον μάταιο κόσμο, να μας κάνουν τα κόλλυβα μας, να μας μνημονεύουν, σύμφωνα με την Ιερά Παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας.
.jpg)
0 Σχόλια