Βιβλιοκριτική: "Με ένα μπλουζ κι ένα τσιγάρο" του Γιάννη Καλόφωνου

Με ένα μπλουζ κι ένα τσιγάρο
Συγγραφέας: Γιάννης Καλόφωνος
Ημερομηνία έκδοσης: 05/2026
ISBN: 978-618-5857-14-1
Σελίδες: 44

Εκδόσεις: Φιλολογική Πρωτοχρονιά

Γράφει η Χρύσα Νικολάκη

Ο λόγος του Γιάννη Καλόφωνου στο βιβλίο του «Με ένα μπλουζ και ένα τσιγάρο» είναι βαθύτατα φιλοσοφικός, είναι λυτρωτικός. Από το εξώφυλλο παρατηρούμε ότι η σιωπή της θάλασσας, η μουσική του δειλινού και η απόλαυση ενός τσιγάρου συνθέτουν μία άκρως ποιητική ατμόσφαιρα. Ο συγγραφέας πολεμά το μεσημβρινό δαιμόνιο της παραίτησης και της ματαίωσης αγκαλιάζοντας τον ψυχικό πόνο και την εσωτερική μοναξιά.

Γράφει στο ποίημα Διαταραχή: «Θες κάτι άλλο; Στις μικρές λεπτομέρειες// με φωνή ανισόρροπη// επαναφέραμε τις υπεκφυγές».

Ο ποιητικός λόγος του Γιάννη Καλόφωνου κινείται ανάμεσα στη φθορά και στη μνήμη. Πιο πολύ όμως επικεντρώνεται στην αναγκαιότητα της προσωπικής σύνδεσης.

Μας λέει: «Κι έτσι, στα καλά καθούμενα, αναβλήθηκε η ανάσταση της Ανθρωπότητας. Για μία ακόμα φορά».

Στο σύνολό της η συλλογή «Με ένα μπλουζ και ένα τσιγάρο» προβάλλει μία εξομολογητική διάθεση αναζήτησης στοχασμού και αέναης φυγής από την καθημερινότητα.

Γράφει ο συγγραφέας: «Ποιος έχει την ηγεμονία στο δυϊσμό της ανθρώπινης ύπαρξης; Το σώμα ή η ψυχή; Άχ αθανασία... αχ αθανασία»

Στην επιστολή στην Τζίνα ο Γιάννης Καλόφωνος γράφει: «Γι’ αυτό μάτια μου τη ζωή να τη θωρείς με κατηφόρες. Και μην ξεχνάς μικρή μου, όπου κι αν φτάσεις το παράπονο είναι θρήνος και ο θρίαμβος συντριβή. Σου έγραψα λοιπόν τραγούδια για τα νιάτα σου και για όλα όσα μπορείς να αγαπάς! Θα στα στείλω, ο θείος!»

Η ζωή είναι για τον ποιητή κατηφορική πορεία, ακόμα και η νίκη εμπεριέχει φθορά και συντριβή. Ο ποιητής, λάτρης της αρχαιοελληνικής πνευματικής κληρονομιάς, θυμίζει την αριστοτελική μεσότητα και την ηθική συνέπεια. Έτσι η ποίηση του ενώνει την ανατολική φιλοσοφία της αποδοχής με την ελληνική αξιοπρέπεια απέναντι στη φθορά του χρόνου.

Γράφει: «χρειαζόμουν βοήθεια// να τελειώσουμε τις δουλειές και χέρια δεν είχα. Απόμεινε η ψυχή μονάχη.»

Ο ποιητής δεν ζητά οίκτο ούτε και παρηγοριά για τα απανωτά χτυπήματα της μοίρας. Λέγοντας, «απόμεινα ψυχή μονάχη», υπογραμμίζει την κούραση που πάλεψε, αλλά στέκεται όρθιος απέναντι στην ανυπότακτη μοίρα. Εικόνες του ποιητή οδηγούν σε μία ήσυχη επίγνωση γνώρισμα καθαρά τραγικής ποίησης. Ο Γιάννης Καλόφωνος αποδέχεται ότι η φθορά και η συντριβή είναι αναπόσπαστα στοιχεία της ανθρώπινης οντότητας. Η σκέψη του αγκαλιάζει την ηρακλείτεια κοσμοθεωρία, που βλέπει τη ζωή ως διαρκή σύγκρουση αντιθέσεων. Πτώση και άνοδος, σκοτάδι και φως συνυπάρχουν και αλληλοσυμπληρώνονται. Δεν διαλέγει τυχαία να κλείσει την ποιητική του συλλογή με το ποίημα «Από άνοιξη ως χινόπωρο.» (Εμπνευσμένος από τον λόγο του Σοφοκλή σελίδα 43.)

Για τον ποιητή η πραγματική δύναμη βρίσκεται στην αγάπη - ως πράξη αντίστασης απέναντι στη σκληρότητα. Παραπέμπει έτσι στην περίφημη φράση της Αντιγόνης «Εγώ δεν γεννήθηκα για να μισώ, αλλά για να αγαπώ!»

Αντιεξουσιαστής, ανθρωπιστής και λυρικός, ο Γιάννης Καλόφωνος ακολουθεί το φως και προσκαλεί τους αναγνώστες του στο μονοπάτι της ζωής και της αλήθειας, μέσα από έναν λόγο λιτό και αλληγορικό, διαυγή και υπαρξιακό. Έτσι απλά εμπνέεται παρατηρώντας, ακούγοντας ένα μπλουζ, απολαμβάνοντας ένα τσιγάρο. Γράφοντας ποιήματα για ό,τι τον καίει. Για ό,τι μας καίει! Συλλογικός και συναισθηματικός ο λόγος του Γιάννη, αγκαλιάζει μνήμες, σώματα, διαδρομές και ρωγμές. Για να μας κλέψει, όπως γράφει ένα ξεχασμένο δάκρυ η ένα χαμόγελο, εκεί που δεν το περιμένουμε!

ΤΑ ΣΤΙΓΜΑΤΑ

«Χάζευα π’ αχνοχόρευε το αίμα

στις φλέβες τ΄ αριστερού χεριού

και κάτω απ΄ τα στίγματα!

Σκέφτηκα

πως χρειάζονταν όλα τα σ’ αγαπώ

την προστασία

μιας περισπωμένης

να μην μπορούν να δραπετεύσουν

τα πολύτιμα ωμέγα τους

μετά τις πρώτες αναποδιές.»