Η σημερινή καλεσμένη των Τεχνών είναι η συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας Ελευθερία Μάρη Σταμουλακάτου. Αφορμή της πολύ ενδιαφέρουσας συνέντευξης που ακολουθεί αποτελεί το νέο συναρπαστικό παραμύθι της, το τρίτο κατά σειρά έκδοσης, με τίτλο «Ο μάγκας με το φλάουτο», που κυκλοφορεί εδώ και λίγους μήνες από τις εκδόσεις «Ηράκλειτος». Ας δούμε τι έχει να μας πει.
Κυρία Μάρη, πώς προέκυψε η ενασχόλησή σας με τη συγγραφή; Είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της μεγάλης αγάπης που τρέφετε ανέκαθεν για τη λογοτεχνία, η οποία με τον καιρό εξελίχθηκε σε προσωπική έμπνευση, επιθυμία και διάθεση εξωτερίκευσης των δικών σας σκέψεων και συναισθημάτων, των δικών σας μυθοπλαστικών ιστοριών;
Η ενασχόλησή μου με τη συγγραφή προέκυψε σχεδόν αβίαστα, σαν μια εσωτερική ανάγκη που κάποια στιγμή δεν μπορούσε πια να σωπάσει. Πάντα αγαπούσα τη λογοτεχνία, πάντα θαύμαζα τους εκπροσώπους της, και πάντα με συγκινούσε η δύναμη των λέξεων. Υπάρχουν όμως στιγμές που νιώθω πως οι λέξεις από μόνες τους είναι αδύναμες και δεν μπορούν να δώσουν την πραγματική διάσταση των όσων θέλω να εκφράσω. Έτσι, οι λέξεις μεταμορφώνονται σε παραμύθια, ποιήματα, διηγήματα, μυθιστορηματικές σκέψεις. Μέσα από τη μυθοπλασία, μπορούσα πλέον να μεταφέρω ένα μήνυμα πιο ουσιαστικό, πιο τρυφερό και ίσως πιο αληθινό . Μπορούσα πλέον να εξηγήσω σε όλους τι είναι αυτό που θέλω να πω. Δεν θα έλεγα λοιπόν πως αποφάσισα απλώς να γράψω. Θα έλεγα πως κάποια στιγμή η ίδια η ανάγκη της έκφρασης με οδήγησε στη συγγραφή.
Πείτε μας δυο λόγια για τη μέχρι τώρα συγγραφική σας δραστηριότητα. Ποια είναι η συγγραφέας Ελευθερία Μάρη Σταμουλακάτου που φιλοξενούμε σήμερα στις Τέχνες;
Η Ελευθερία πρώτα από όλα είναι σύζυγος και μητέρα δύο παιδιών. Αυτοί είναι οι πρώτοι και πιο πολύτιμοι ρόλοι της ζωής μου. Έπειτα είναι συγγραφέας και εργαζόμενη. Δεν τα διαχωρίζω πάντα. Όλα αυτά συνυπάρχουν μέσα μου και συχνά συνομιλούν μεταξύ τους. Δεν χρησιμοποιώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γιατί επιθυμώ να μιλάνε τα έργα μου και όχι εγώ για αυτά. Προσπαθώ να αφήνω τις ιστορίες μου να ταξιδεύουν μόνες τους και να συναντούν τους αναγνώστες με τον δικό τους τρόπο.
Ως συγγραφέας, γράφω παραμύθια, διηγήματα, μυθιστορήματα και ποιητικές συλλογές από πολύ μικρή ηλικία. Ήδη σε ηλικία 17 χρονών κερδίζω το δεύτερο βραβείο στον Παγκορινθιακό Μαθητικό Διαγωνισμό Λογοτεχνίας. Πολλά από τα έργα μου έχουν διακριθεί σε Πανελλήνιους αλλά και σε διεθνείς λογοτεχνικούς διαγωνισμούς. Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί τρία παιδικά βιβλία μου από τις Εκδόσεις ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ: «Χριστούγεννα στη Χοροβρεκεξούπολη», «Πάρτι στη ζούγκλα του Ονείρου» και το νέο μου βιβλίο «Ο μάγκας με το φλάουτο».
Καταπιάνεστε με πολλά και διαφορετικά είδη του λόγου, όμως το παραμύθι φαίνεται να κατέχει ξεχωριστή θέση στην ψυχή σας. Δεν είναι καθόλου τυχαίο εξάλλου που και τα τρία εκδοθέντα βιβλία σας μέχρι τώρα απευθύνονται σε παιδιά. Για ποιον λόγο στρέψατε το συγγραφικό σας ενδιαφέρον σε αυτό το απαιτητικό ομολογουμένως λογοτεχνικό είδος; Τι είναι αυτό που σας συναρπάζει περισσότερο σ’ αυτό και γιατί;
Το παραμύθι έχει μια μοναδική, ανεπανάληπτη, πολυδιάστατη δύναμη. Μπορεί να φαίνεται απλό, όμως στην πραγματικότητα είναι ένα από τα πιο απαιτητικά είδη λόγου. Χρειάζεται καθαρότητα, φαντασία, αλήθεια, ρυθμό και κυρίως σεβασμό απέναντι στο παιδί. Με ένα παραμύθι μπορείς να εξηγήσεις, να μιλήσεις και να εξερευνήσεις τις δυσκολότερες αλήθειες. Δεν θεωρώ, ωστόσο, ότι τα βιβλία μου απευθύνονται μόνο στα παιδιά. Δεν θέλω να πιστέψω ότι τα παραμύθια είναι μόνο για παιδιά. Μην ξεγελιέστε από την παιδική τους εικονογράφηση. Πιστεύω ότι ένα αληθινό παραμύθι μπορεί να μιλήσει και σε εμάς, ιδίως σε εκείνο το κομμάτι μας που παραμένει ακόμη παιδί και έχει ανάγκη να πιστεύει, να ελπίζει και να μαγεύεται.
Δεδομένου ότι η συγγραφή αποτελεί λύτρωση ψυχής και εσωτερική απελευθέρωση, πώς αντιλαμβάνεστε εσείς ως συγγραφέας αυτή τη λύτρωση και αυτή την απελευθέρωση; Με ποιον τρόπο αφήνετε τη σκέψη σας να ξεχειλίσει στο χαρτί και με ποιον τρόπο αυτή η κίνηση εξασφαλίζει το ποθητό για εσάς αποτέλεσμα;
Για μένα η συγγραφή είναι ένας τρόπος να δίνω μορφή σε ότι με δυσκολεύει να εκφράσω με απλές λέξεις. Είναι η πόρτα κινδύνου στα αδιέξοδα μου. Υπάρχουν στιγμές που όλα αυτά που νιώθω —σκέψεις, αγωνίες, χαρές, φόβοι, όνειρα— δεν μπορούν να ειπωθούν ευθέως και τότε έρχεται μια ιστορία ή ένας στίχος και όλα αποκτούν σχήμα, φωνή και νόημα. Δεν γράφω έχοντας ένα αυστηρό σχέδιο. Συχνά μια εικόνα, μια φράση, ένα συναίσθημα ή ένα μικρό καθημερινό ερέθισμα γίνεται στα αναπάντεχα η αφορμή για μια νέα ιστορία. Η λύτρωση έρχεται μετά από πολύ καιρό. Η ουσιαστική απελευθέρωση της συγγραφής έρχεται όταν αυτό το πρωταρχικό, αναπάντεχο ερέθισμα γίνει ιστορία, η ιστορία αργότερα μετατραπεί σε βιβλίο και όλο αυτό καταλήξει να αγγίξει και κάποιον άλλον.
Νιώσατε ποτέ την ανάγκη να μεταφέρετε στο χαρτί κάποιο προσωπικό σας βίωμα για να νιώσετε καλύτερα;
Ναι, πολλές φορές. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει απαραίτητα πως μεταφέρω αυτούσιο ένα προσωπικό βίωμα στο χαρτί. Τις περισσότερες φορές το βίωμα γίνεται αίσθηση, σύμβολο ή χαρακτήρας και έτσι μπορώ να το μεταμορφώσω, να το επεξεργαστώ και να το μεταφέρω καλύτερα. Ό,τι με συγκινεί, ό,τι με προβληματίζει, ό,τι με πονά ή με γεμίζει χαρά μπορεί κάποτε να επιστρέψει μέσα από ένα παραμύθι, ένα ποίημα ή ένα διήγημα. Όχι πάντα αναγνωρίσιμο, αλλά πάντα αληθινό.
Ποιος θεωρείτε κατά τη γνώμη σας ότι είναι ο σκοπός της λογοτεχνίας; Τι προσφέρει στον άνθρωπο και γιατί κρίνεται σημαντική η αξία της για την εξασφάλιση της ισορροπίας στον άνθρωπο σε όλους τους τομείς της ζωής του;
Πιστεύω ότι η λογοτεχνία υπάρχει για να μας κάνει να νιώθουμε, να αισθανόμαστε, να σκεφτόμαστε και να ζούμε. Μας βοηθάει να δούμε τον κόσμο μας από μια άλλη πλευρά. Μας δίνει θα έλεγε κανείς κίνητρα και ερεθίσματα να διορθώσουμε ότι μας πληγώνει και μας κρατάει δέσμιους. Η λογοτεχνία έχει την δύναμη να παρηγορήσει, να αφυπνίσει, να ταξιδέψει, και να προβληματίσει. Μας βοηθάει να καταλάβουμε, να κατανοήσουμε και να αγαπήσουμε τον εαυτό μας, να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν είμαστε μόνοι μας, να φανταστούμε και να χτίσουμε ένα καλύτερο αύριο.
Από πού αντλείτε έμπνευση συνήθως για να πλάσετε τις δικές σας παραμυθένιες ιστορίες;
Η έμπνευσή είναι κάτι το πολύ περίεργο και περίπλοκο. Μπορεί να έρθει από οπουδήποτε και οτιδήποτε. Από κάτι που είδα ή διάβασα, από τη φύση και την απέραντη ομορφιά της, από τη δουλειά μου, από τους ανθρώπους γύρω μου, από ένα χαμόγελο των παιδιών μου. Πολλές φορές τα πιο απλά πράγματα είναι και τα πιο δυνατά. Πιστεύω ότι η πραγματική λογοτεχνία βρίσκεται εκεί έξω και μας περιμένει. Νομίζω πως όλα γύρω μας είναι μια εν δυνάμει ιστορία ή στίχος. Αρκεί να είμαστε πρόθυμοι να τα παρατηρήσουμε. Στο τελευταίο μου βιβλίο, «Ο μάγκας με το φλάουτο», η αφορμή ήταν απλά μια φράση του συζύγου μου.
Θεωρείτε ότι υπάρχει συγκεκριμένη συνταγή για τη συγγραφή ενός καλού βιβλίου;
Θέλω να πιστεύω ότι δεν υπάρχει καμία συγκεκριμένη συνταγή για την συγγραφή ενός καλού βιβλίου. Αλίμονο, αν υπήρχε, όλα τα βιβλία θα ήταν ίδια! Τα μοναδικά συστατικά που πιστεύω ότι απαιτούνται για ένα καλό βιβλίο είναι η αλήθεια, η αγάπη, το μεράκι και ο σεβασμός απέναντι στον αναγνώστη.
Έχετε πρότυπα ως συγγραφέας; Στα γραπτά σας θα διαπιστώσει ο αναγνώστης επιρροές από άλλους αγαπημένους σας συγγραφείς;
Η αλήθεια είναι ότι πάντα θαύμαζα και είχα ως πρότυπα κλασικούς μεγάλους λογοτέχνες και ποιητές. Σίγουρα με έχουν επηρεάσει βαθιά στον τρόπο σκέψης και έκφρασης. Στα γραπτά μου ο αναγνώστης όντως θα διακρίνει επιρροές από τη λογοτεχνία που αγάπησα, αλλά ελπίζω κυρίως να διακρίνει τη δική μου φωνή.
Το νέο σας βιβλίο είναι και αυτό παραμύθι και φέρει τον τίτλο «Ο μάγκας με το φλάουτο». Κυκλοφορεί, όπως και τα δύο προηγούμενα βιβλία σας, από τις εκδόσεις «Ηράκλειτος». Μιλήστε μας περιληπτικά για το περιεχόμενο της ιστορίας που φιλοξενείτε σ’ αυτό.
Ο Ιάκωβος είναι πραγματικά ένα πολύ ξεχωριστό τζιτζίκι. Η μουσική του κάνει χαρούμενα όλα τα ζωάκια που μένουν στο μεγάλο, καταπράσινο χωράφι με τις ελιές. Ο τρόπος που αντιμετωπίζει την ζωή, που ερωτεύεται και αγαπάει, δίνει σε όλους μας ένα υπέροχο μάθημα.
«Πρέπει να μάθουμε να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα της ζωής μας τραγουδώντας… να είμαστε μάγκες»
Χαρακτηρίζετε τον ήρωά σας «μάγκα» και υποστηρίζετε την άποψή σας με όλη σας την ψυχή. Πώς λοιπόν ένας τζίτζικας είναι μάγκας και τι είναι αυτό που του προσδίδει δικαιολογημένα τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό;
Ο Ιάκωβος, ο τζίτζικας είναι ένας πραγματικός μάγκας! Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο θα καταλάβετε ότι έχει έναν μοναδικά δικό του, γενναίο τρόπο να στέκεται απέναντι στη ζωή, να ερωτεύεται, να αγαπάει, να προσφέρει και να κάνει και τους υπόλοιπους χαρούμενους με το τραγούδι του.
Για μένα «μάγκας» είναι εκείνος που δεν χάνει την ψυχή του μέσα στις δυσκολίες. Εκείνος που, ακόμη κι όταν η ζωή τον πιέζει, βρίσκει τρόπο να κρατήσει μέσα του μια μελωδία. Ένα τραγούδι που θα τον κρατήσει μεν δυνατό αλλά από την μελωδία του θα κάνει και τους υπόλοιπους χαρούμενους. Ο τζίτζικας του βιβλίου μου, δεν είναι τεμπέλης ούτε επιπόλαιος. Είναι ένας ήρωας που υπερασπίζεται τη χαρά και την ομορφιά της ζωής. Είναι μάγκας.
Ένας τζίτζικας μπορεί να χαρεί τη ζωή του στο έπακρο, να ζήσει τον έρωτα με πάθος και να τον απολαύσει ακούραστα και ασταμάτητα μέχρι τον θάνατό του. Πόσο ρομαντικό είναι αυτό τελικά για τον άνθρωπο - αποδέκτη αυτής της ρομαντικής ιστορίας και ποιο σημαντικό μηνύματα περνάει το δικό του παράδειγμα στα παιδιά;
Αυτό που θέλω να πω στα παιδιά μέσα από το βιβλίο μου είναι τόσο απλό αλλά συγχρόνως και τόσο σημαντικό. Θέλω να τους δείξω ότι ο μοναδικός τρόπος για να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα είναι η θετική σκέψη και διάθεση, το θάρρος, η αισιοδοξία και η καλοσύνη. Να μην αφήνουμε τις δυσκολίες να μας στερούν τη χαρά. Να βρίσκουμε πάντα το δική μας μελωδία, δηλαδή το χάρισμά μας, τη φωνή μας, τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να ομορφαίνουμε όχι μόνο τη δική μας ζωή αλλά και τη ζωή των άλλων.
Το βιβλίο σας συνοδεύεται από μια υπέροχη και εξαιρετική πολύχρωμη εικονογράφηση. Μιλήστε μας για την αξία και τη συμβολή της στο κείμενό σας καθώς και για τη συνεργασία σας με τη βραβευμένη εικονογράφο Δήμητρα Παπαδημητρίου.
Για να μετατραπεί μια ιστορία σε βιβλίο απαιτείται η προσπάθεια και η αγάπη πολλών ανθρώπων. Ο εικονογράφος σε ένα παιδικό βιβλίο είναι αυτός που θα του δώσει χρώμα, κίνηση, έκφραση και πολλές φορές θα φωτίζει πλευρές του κειμένου που τα λόγια αδυνατούν. Είμαι πολύ τυχερή που η Δήμητρα Παπαδημητρίου έδωσε εικόνα στις λέξεις μου. Μέσα από την ευαισθησία, το ταλέντο και την καλλιτεχνική της ματιά, κατάφερε να δημιουργήσει έναν κόσμο ζωντανό, πολύχρωμο και τρυφερό. Κατάφερε να δώσει μια πιο ολοκληρωμένη και ουσιαστική προσωπικότητα στους ήρωες μου.
Το βιβλίο σας σε ποιες ηλικίες απευθύνεται κυρίως;
Το βιβλίο μου απευθύνεται κυρίως σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας. Ωστόσο θεωρώ πως μπορεί να διαβαστεί και από μεγαλύτερα παιδιά καθώς επίσης και από ενήλικες. Θέλω να πιστεύω πως τα παραμύθια δεν έχουν συγκεκριμένη ηλικία. Σε ένα παραμύθι άλλα πράγματα θα δει ένα παιδί και άλλα ένας μεγάλος. Το παιδί μπορεί να χαρεί την ιστορία, τους ήρωες, τις εικόνες και τη μουσικότητα του ενώ ένας ενήλικας μπορεί να σταθεί περισσότερο στους συμβολισμούς και στο βαθύτερο μήνυμα. Θεωρώ ότι η ζωή μας γίνεται καλύτερη διαβάζοντας παραμύθια.
Για τρίτη φορά που συνεργάζεστε με τις εκδόσεις «Ηράκλειτος». Πρόκειται για μια εξαιρετική συνεργασία που συνεχίζει μέχρι και σήμερα. Πόσο σας ικανοποιεί αυτό ως συγγραφέα;
Όντως πρόκειται για μια εξαιρετική συνεργασία που αποδεικνύεται ιδιαίτερα σημαντική καθώς και πολύτιμη. Νιώθω ευγνωμοσύνη γιατί βρίσκονται πάντα δίπλα μου με συνέπεια, επαγγελματισμό, φροντίδα και σεβασμό απέναντι στο έργο μου. Για να κρατήσει ο αναγνώστης ένα βιβλίο στα χέρια του, προηγείται μια πολύ μεγάλη διαδρομή. Οι Εκδόσεις Ηράκλειτος φροντίζουν αυτή τη διαδρομή με αγάπη, μεράκι και επαγγελματισμό. Προσπαθούν και καταφέρνουν κάθε φορά να πετύχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Το γεγονός ότι συνεργαζόμαστε για τρίτη φορά μου δίνει χαρά, εμπιστοσύνη και δύναμη να συνεχίσω.
Πριν κλείσουμε τη συζήτηση θα ήθελα να μας παραθέσετε ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο σας.
Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να τονίσω την ιδιαίτερη σημασία που έχει το ηχητικό βιβλίο. Το audiobook είναι αυτό που μεταμορφώνει την εμπειρία ενός παραμυθιού. Στο συγκεκριμένο βιβλίο η μαγευτική φωνή της γνωστής σε όλους μας Βούλα Κώστα, έδωσε μια άλλη διάσταση στην ιστορία. Πλέον οι πρωταγωνιστές μας έχουν φωνή και ζωντανεύουν. Η συνεργασία μου μαζί της ήταν μοναδική και το αποτέλεσμα πραγματικά υπέροχο.
Κλείνοντας, θα χαρώ πολύ να μοιραστώ μαζί σας ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο μου. Πιστεύω όμως ότι ένα παραμύθι αποκτά νόημα όταν ακούγεται από ένα παιδί. Για τον λόγο αυτό το απόσπασμα θα σας το διαβάσει η κόρη μου Σταμουλακάτου Χρυσούλα, δέκα ετών.
Κυρία Μάρη, σας ευχαριστώ πολύ γι’ αυτήν την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτησή μας και σας εύχομαι καλή συνέχεια και κάθε επιτυχία στο συγγραφικό σας έργο. Καλοτάξιδο το βιβλίο σας και καλοδιάβαστο!
Σας ευχαριστώ θερμά για τη φιλοξενία και για την όμορφη συζήτησή μας. Θεωρώ ότι είναι συγκινητικό όταν ένα βιβλίο βρίσκει ανθρώπους πρόθυμους να το ακούσουν, να το διαβάσουν και να το ταξιδέψουν λίγο πιο μακριά. Εύχομαι ολόψυχα «Ο μάγκας με το φλάουτο» να καταφέρει να χαρίσει χαμόγελα, σκέψεις και ίσως μια μικρή μελωδία αισιοδοξίας σε όσους το κρατήσουν στα χέρια τους.
Βιογραφικό:
Η Ελευθερία Μάρη Σταμουλακάτου, γεννήθηκε το 1980, σύζυγος και μητέρα δύο παιδιών. Αριστούχος πτυχιούχος Κοινωνιολογίας του Πάντειου Πανεπιστημίου Αθηνών είναι κάτοχος δυο υποτροφιών και μιας αριστείας κατά τη διάρκεια των σπουδών της. Λάτρης της ποίησης και της λογοτεχνίας ήδη από νεανική ηλικία ξεκινάει τη συγγραφική της δραστηριότητα. Σε ηλικία 17 χρονών κερδίζει το δεύτερο βραβείο στον Παγκορινθιακό Μαθητικό Διαγωνισμό Λογοτεχνίας. Ξεκινάει την εκδοτική της δραστηριότητα το 2023 με το βιβλίο «Χριστούγεννα στη Χοροβρεκεξούπολη». Την ίδια περίοδο αποσπά δύο επαίνους στον 3ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Πεζογραφίας ΚΕΦΑΛΟΣ. Το νέο της διήγημα «Πάρτι στη ζούγκλα του Ονείρου» απέσπασε το δεύτερο βραβείο στον 12ο Διεθνή Λογοτεχνικό Διαγωνισμό 2023 του Ομίλου UNESCO Τεχνών Λόγου και Επιστημών στην κατηγορία παιδικό - νεανικό διήγημα.
Διαβάστε την κριτική μας για το βιβλίο εδώ
0 Σχόλια