Βιβλιοκριτική: "Τα κλεμμένα σταφύλια" του Γιώργου Μολέσκη

Τα κλεμμένα σταφύλια
Συγγραφέας: Γιώργος Μολέσκης
Ημερομηνία έκδοσης: 12/2025
ISBN: 978-618-231-292-6
Σελίδες: 190

Εκδόσεις: Βακχικόν

Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Ο πολυγραφότατος και πολυβραβευμένος συγγραφέας Γιώργος Μολέσκης τον Δεκέμβριο του 2025 κυκλοφόρησε σε επανέκδοση από τις εκδόσεις «Βακχικόν», το μυθιστόρημά του με τίτλο «Τα κλεμμένα σταφύλια», το οποίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1985. Πρόκειται για ένα βιβλίο ιστορικού και κοινωνικού περιεχομένου, στο οποίο ο συγγραφέας επιχειρεί με τρόπο αρκετά προσεκτικό, μελετημένο και ταυτόχρονα μυθιστορηματικό να αναβιώσει τις παιδικές του αναμνήσεις.

Η ιστορία του έχει ως επίκεντρο τον τόπο καταγωγής του, τη Λύση δηλαδή, ένα ζωντανό και ταραγμένο χωριό της κυπριακής υπαίθρου, όπως διαβάζουμε και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου. Η περίοδος στην οποία η υπόθεσή της εκτυλίσσεται μεταφέρει τον αναγνώστη στον περασμένο αιώνα. Ξεκινά από τις αρχές της δεκαετίας του '50 μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του '60 και ο λόγος είναι προφανής. Σ’ αυτή την περίοδο παρατηρούνται όλα τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα που επηρέασαν τη Μεγαλόνησο πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά, όπως είναι η φτώχεια και η ανέχεια των κατοίκων λίγο πριν την ανεξαρτησία τους, τους μεγάλους αγώνες και την αυτοθυσία τους, μέχρι και την κατάκτηση της πολυπόθητης ελευθερίας τους και της απότομης ανάπτυξης που εκείνη επέφερε στη ζωή τους, με ό,τι καλό και κακό προξένησε έπειτα στην καθημερινότητά τους (αύξηση του τουρισμού, αστικοποίηση, μοντερνισμός, θεαματική αλλαγή των ηθών, ξενομανία).

Κεντρικός ήρωας του βιβλίου είναι ο Όμηρος Αρτεμίου, παρότι το περιεχόμενο της ιστορίας που αναπτύσσεται σ’ αυτό επιτηδευμένα δεν εστιάζει αποκλειστικά στον ίδιο. Το αντίθετο θα λέγαμε. Η ζωή του φαίνεται να περιπλέκεται έντεχνα με τις ζωές πολλών ακόμα προσώπων, συγγενικών του ή μη, που στην ουσία αποτελούν τα παρακλάδια της δικής του προσωπικής διαδρομής, αυτά που διαμόρφωσαν αισθητά ή μη τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά του και καθόρισαν όλη τη μετέπειτα εξέλιξή του. Οι ιστορίες των δευτεραγωνιστών, με δυο λόγια, έχουν σημαντικό λόγο ύπαρξης στο βιβλίο. Παρότι αναπτύσσονται εν συντομία και με γρήγορο ρυθμό, βοηθούν στο να αποτυπωθεί καλύτερα το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο της εποχής που εύλογα επηρέασε τον εσωτερικό κόσμο του κεντρικού ήρωα και στιγμάτισε το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του.

Αναμφίβολα, η αναφορά του συγγραφέα στις ιστορίες αυτές προκαλεί μελαγχολία και σκοτεινιά στην ψυχή του αναγνώστη, εξαιτίας της πικρής αλήθειας που όλες τους παρουσιάζουν στο τέλος. Και αυτή η αλήθεια αποτυπώνεται με σκηνές συγκλονιστικές και καθηλωτικές, εικόνες σκληρές και απάνθρωπες που περιγράφουν την ανέχεια, τις στερήσεις, τη σκληρότητα, την αγανάκτηση, τη μιζέρια, τη δειλία, τις τύψεις, τους εφιάλτες και τις ενοχές μιας ολόκληρης γενιάς. Εικόνες όπως οι συχνές οικογενειακές προστριβές, η γυναικεία κακοποίηση και εκμετάλλευση, η εγκατάλειψη και ο θάνατος, η τιμωρία και ο τρόμος, η απαγόρευση της προσωπικής ελευθερίας και η κατακρεούργηση των προσωπικών ονείρων και φιλοδοξιών.

Οι ιστορικές αναφορές στη δράση της ΕΟΚΑ για την κυπριακή ανεξαρτησία, οι αναφορές στις εν ψυχρώ εκτελέσεις αθώων ψυχών που έμειναν για πάντα χαραγμένες στη μνήμη, οι αναφορές στα βασανιστήρια και στις φυλακίσεις των αγωνιστών της πατρίδας, αλλά και οι αναφορές στα ηρωικά κατορθώματά τους είναι αρκετά έντονες και καθηλωτικές και, αν μη τι άλλο, συγκλονίζουν και παράλληλα συγκινούν τον αναγνώστη. Μέσω όλων αυτών των αναφορών προβάλλεται ακόμα περισσότερο η ανάγκη των ανθρώπων για ελευθερία και ανεξαρτησία, για μια καλύτερη ποιοτικά ζωή και οπωσδήποτε περισσότερο ανθρώπινη.

Το βασικότερο μήνυμα που περνάει το βιβλίο στον αναγνώστη είναι ότι ο ηρωισμός πολλές φορές δεν είναι επιλογή του ανθρώπου αλλά υποχρέωση. Απορρέει από μια βαθύτερη ανάγκη του για βελτίωση των συνθηκών της ζωής του σε όλα τα επίπεδα, επομένως και η όποια στάση του πρέπει να αξιολογηθεί με γνώμονα τις προσωπικές του φιλοδοξίες, που πολλές φορές έχουν άμεση εξάρτηση με το περιβάλλον στο οποίο ζει και επιχειρεί.

Η τριτοπρόσωπη αφήγηση του Γιώργου Μολέστη έχει συγκεκριμένο λόγο και σκοπό. Ο συγγραφέας επιδιώκει να διατηρήσει μια ασφαλή απόσταση από τα ιστορικά γεγονότα της εποχής στην οποία αναφέρεται, παρότι τον αγγίζουν προσωπικά και τον αφορούν. Και παρότι η γραφή του είναι αρκετά απλή και κατανοητή, μεστή και καλοδουλεμένη, οι πολλές και διαφορετικές ιστορίες που παρεμβαίνουν της κύριας δυσκολεύουν ως ένα βαθμό την κατανόηση του κυρίως κειμένου, της περιπέτειας δηλαδή του κεντρικού ήρωα Όμηρου Αρτεμίου, που εν ολίγοις παλεύει από την παιδική του ηλικία μέχρι και την ενηλικίωσή του, με κόπο ψυχής, στερήσεις και αρκετή προσπάθεια, να διεκδικήσει τη ζωή που του αξίζει. Η απότομη διακοπή της ιστορίας του λίγο πριν την έναρξη της στρατιωτικής του θητείας αφήνει πολλά αναπάντητα ερωτηματικά στον αναγνώστη για όλη την μετέπειτα εξέλιξή του προσωπικά και επαγγελματικά, ενώ εύλογα του δημιουργεί και μια ελαφρά υπόνοια ότι ο συγγραφέας θα συνεχίσει την ιστορία που αφήνει στη μέση σε ένα επόμενό του βιβλίο.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο: εδώ