Βιβλιοκριτική: "Στο μετερίζι του χρόνου" του Δημήτρη Μπαλτά | Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Στο μετερίζι του χρόνου
Συγγραφέας: Δημήτρης Κ. Μπαλτάς
Ημερομηνία έκδοσης: 06/2026
ISBN: 978-960-289-236-7
Σελίδες: 64

Εκδόσεις: Οι Εκδόσεις των Φίλων

Γράφει η Στέλλα Πετρίδου

Με μια νέα ποιητική συλλογή, την έβδομη κατά σειρά έκδοσης, επιστρέφει συγγραφικά ο ποιητής και φιλόλογος Δημήτρης Μπαλτάς, ανανεώνοντας μέσω αυτής το τακτικό ραντεβού του με το αναγνωστικό του κοινό. Η συλλογή του κυκλοφόρησε συγκεκριμένα τον Ιούνιο του 2026 από τις «Εκδόσεις των φίλων» και φέρει τον τίτλο «Στο μετερίζι του χρόνου».

Στον μεγάλο δυνάστη των πάντων, τον χρόνο εστιάζει αυτή τη φορά ο ποιητής, όπως μαρτυρεί ξεκάθαρα και ο τίτλος της συλλογής του. Παρότι κυλά γρήγορα και αθόρυβα στη ζωή, παρότι χάνεται πριν καν να γίνει αισθητός κι αποδεκτός για την προσωρινότητά του, αφήνει έντονα το αποτύπωμά του στη μνήμη για να σωθούν οι πολύτιμες στιγμές και ό,τι άλλο σημαντικό αφήνει ως παρακαταθήκη του το πέρασμά του. Είναι τα κληροδοτήματα που αφήνει το χθες στο τώρα, για να έχει λόγο το σήμερα να στέκεται ζωντανό, για να ονειρεύεται εξαιτίας του ο άνθρωπος ένα καλύτερο αύριο. Για να τολμά τη διεκδίκησή του και να ελπίζει σ’ αυτό, για να αγωνίζεται, με δυο λόγια, θαρρετά, χωρίς να απογοητεύεται και χωρίς να δειλιάζει. Ο χρόνος είναι ο πρωταγωνιστής της ζωής, θα παραδεχτεί κι ο ποιητής, αυτός που πάντα από θέση ισχύος δίνει αρκετές αφορμές στον άνθρωπο για να λυγίσει και να ηττηθεί ψυχικά. Θα τονίσει, ωστόσο, ότι είναι στο χέρι του καθενός να αντισταθεί, να αντέξει και να πολεμήσει ενάντια σ’ αυτό που του προστάζει η μοίρα του, ενάντια στη λήθη δηλαδή και στην απώλεια κάθε ίχνους ζωής που φέρνει ο θάνατος για λογαριασμό του, αν και πρόκειται αναμφισβήτητα για μια αρκετά επίπονη και δύσκολη διαδικασία.

Απέναντι στην κυριαρχία της φθοράς, το μετερίζι του χρόνου είναι η πλέον κατάλληλη θέση άμυνας από την οποία ο άνθρωπος επιχειρεί να αντισταθεί προασπίζοντας την ίδια του την ύπαρξη. Η μνήμη είναι το όπλο στον αγώνα του κατά της φθοράς και οι λέξεις είναι πολλές φορές το μέσο για να κρατηθεί ζωντανή η ζωή που χάνεται, όσα χρόνια κι αν περάσουν. Άλλωστε, η πρώτη παρατήρηση του ποιητή, στην αρχή της ποιητικής του κατάθεσης, επιβεβαιώνει και επίσημα το μυστικό της επιτυχίας.

«Οι λέξεις

είναι

τα παπούτσια

του ποιητή»(Σελίδα 9)

Μέσα από αυτή τη μελετημένη και άκρως στοχαστική μεταφορά (άλλωστε σ’ αυτή τη συλλογή διαπιστώνεται συχνά η χρήση των μεταφορών), ο ποιητής καταγράφει μια αλήθεια μεγάλη, που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Η αποτύπωση της κάθε σκέψης, του κάθε συναισθήματος, της κάθε επιθυμίας και της κάθε εσωτερικής αλήθειας του ανθρώπου μεταφέρεται αυτούσια στο χαρτί για να χαράξει τη δική της πορεία στον χρόνο, για να παραμείνει ζωντανή, ακόμα κι όταν εκείνος πάψει πια να υπάρχει. Είναι τα ίχνη της δικής του διαδρομής που, όπως και τα παπούτσια του, μαρτυρούν την ύπαρξή του στον χρόνο, καθώς και την πορεία που χάραξε και εξακολουθεί να χαράζει εντός του. Παίρνουν το δικό του εσωτερικό σχήμα, που εμφανίζεται όπως ακριβώς πλάστηκε κι όπως ακριβώς εξελίχθηκε με τα χρόνια, με τις εμπειρίες του, με τις γνώσεις του, με τον χαρακτήρα του. Οι λέξεις του ποιητή, λοιπόν, όπως και τα παπούτσια του, μαρτυρούν τη ζωή, τη δική του και όσων επηρεάζουν τη δική του, που επιμένει να υπάρχει ακόμα και  μετά από αυτόν, κόντρα στην απειλή της φθαρτότητας που διαρκώς τον πολεμά.

Ο ποιητής μέσα από τα ποιήματά του εστιάζει αρκετά στο χθες μέσω της μνήμης, αν και με τρόπο διακριτικό, ωστόσο έντονα μελαγχολικό. Είναι η απώλεια που θα συμβάλλει σ’ αυτό, η απουσία που κάποτε όμως ήταν πολύτιμη παρουσία και πηγή χαράς.

«Έτρεξε στην κάμαρα

που συναντιούνταν

να τον βρει.

Είχε μέρες να μάθει νέα του.

Η κάμαρα ψυχρή.

Μονάχα

η μισοάδεια Μυρτώ

στο κομοδίνο

μαρτυρούσε

τον αλλοτινό πόθο

που τύλιξαν

αυτά τα σεντόνια.

Πλέον θυμητάρι υφάλμυρο.» (Σελίδα 12)

Οι περιγραφές του είναι απόλυτα ακριβείς και καθρεφτίζουν τα ίχνη που άφησε πίσω του ο χρόνος ως αποδεικτικά ύπαρξης μιας ζωής που πια δεν υπάρχει επί της ουσίας, παρά μονάχα ως αίσθηση, ως αφορμή εικασίας, αλλά και ως πληγή που μεγεθύνει τον πόνο της μοναξιάς, της απώλειας, της απουσίας, της νοσταλγίας. Ακόμα και η παρατήρηση αντικειμένων που αναμειγνύονται με το φθαρμένο τοπίο του χθες προκαλεί τα ίδια έντονα μελαγχολικά συναισθήματα. Κάτι έφυγε, μα ακόμα είναι εδώ. Τα υπολείμματα του είναι εδώ και η διάθεση παράτασης της ύπαρξής τους επίσης. Η επιθυμία είναι αυτή που στέκεται πολύτιμος βοηθός της μνήμης, θα πει ο ποιητής. Να κρατηθούν οι στιγμές, ζητούν οι λέξεις του, ο ενθουσιασμός που κρύβεται εντός τους, για να προκύψει η εκτίμηση της αξίας τους, καθώς τίποτα δεν είναι αυτονόητο ούτε και δεδομένο χωρίς αυτές.

Ο ποιητής κάνει αναφορά και στον έρωτα. Παρότι αιχμηρή η γλώσσα του στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου, ειρωνική, απότομη, σκληρή και επιθετική, στα ποιήματα που το ερωτικό σκίρτημα πρωταγωνιστεί η πένα του αναδεικνύει την ευαισθησία του και την πληγωμένη ρομαντική του πλευρά. Γιατί κι εδώ η απώλεια, η απουσία που κάποτε ήταν ευχάριστη παρουσία, μοίρασμα, αγκαλιά, πηγή χαράς και ενθουσιασμού, κάνει το ποιητικό τοπίο ακόμα πιο μελαγχολικό, ακόμα πιο αποπνικτικό, ακόμα πιο σκοτεινό και δραματικό. Η μνήμη, φυσικά, και σ’ αυτή τη θολή και ανάμεικτη από συναισθήματα ατμόσφαιρα πρωταγωνιστεί για να κρατήσει ζωντανό το χθες, που πια δεν υπάρχει, παρά μονάχα ως γλυκιά εικόνα στο μυαλό και στην ψυχή που πονά.

«Στο ημιυπόγειο που τόσες φορές αγαπηθήκαμε

τώρα παραδίδονται μαθήματα ζωγραφικής.

Κάθε που περνώ κρυφοκοιτάζω τα χρώματα

στους καμβάδες» βαθιά, ζωηρά.

Κάπως αδέξια, μα γεμάτα πάθος.

Θυμάσαι;» (Σελίδα 36)

Ο ποιητής, όσο κι αν στρέφεται στο χθες αναζητώντας την εσωτερική του γαλήνη, δεν είναι αποκομμένος από τον κόσμο του σήμερα. Δεν τον αποδέχεται, ωστόσο, και δεν τον προτιμά, καθώς αναγνωρίζει σ’ αυτόν την παρακμή σε όλους τους τομείς της υποτιθέμενης εξέλιξης, όπως τον κοινωνικό, τον πολιτικό, τον οικονομικό, τον θρησκευτικό, τον εργασιακό. Υποκρισία, εκμετάλλευση, βία, τρομοκρατία, παραβατικότητα, ανευθυνότητα, θρασύτητα, προκλητικότητα, μοναξιά, καθρεφτίζουν τη σύγχρονη εποχή στο σύνολό της, την οποία όμως φανερά και άφοβα καταγγέλλει, ειρωνεύεται, υποτιμά και καυτηριάζει. Για να επιστρέψει έπειτα ξανά στο χθες και στον έρωτα, μιας και ο δυνάστης αυτός της ψυχής, η θύμιση, ποτέ δεν παύει να φωλιάζει εντός του και να ανθεί.

«Είμαι πάντα στο πλευρό των ηττημένων. Όχι από οίκτο μήτε από εμπάθεια για τους πετυχημένους. Μα στο βλέμμα τους οι ηττημένοι κρύβουν μια ντομπροσύνη αψεγάδιαστη. Κακά τα ψέματα. Σήμερα, στις περισσότερες περιπτώσεις πίσω από τους πετυχημένους δεν βρίσκεις αλήθειες, παρά μόνο καμιά λοβιτούρα ξετσίπωτη και αρκούντως φινιρισμένη.» (Σελίδα 55)

Ο ποιητής επιλέγει ξεκάθαρα τη ρομαντική του φύση για να διατηρήσει ακέραιη την ανθρωπιά του, έστω κι αν η μοναξιά και η αθλιότητα του σήμερα τού υπενθυμίζει κάθε φορά πως τίποτα δεν είναι όπως παλιά.

«Φαίνεται έχει κάτι η εποχή

που μας ναρκώνει.

Ειδάλλως, πώς εξηγείται

η ανοχή στην τόση ξιπασιά;» (Σελίδα 56)

Ο εσωτερικός του διάλογος με το άλλο του μισό δίνει την αίσθηση της ζωής εκεί που πια στην πραγματικότητα δεν υπάρχει, παρά μονάχα ως νοητό αποτύπωμα στη φύση, στα αντικείμενα, στην ατμόσφαιρα που επιμένει να διατηρεί τη μορφή του έρωτα ζωντανή.

Ι

Στο μεσοδιάστημα

των λέξεων

ράβω το ρούχο

του χρόνου.

ΙΙ

Στο μεσοδιάστημα

των λέξεων

ξηλώνω το ρούχο

της λήθης.» (Σελίδα 58)

Τα περισσότερα ποιήματα της συλλογής είναι άτιτλα, αυθόρμητες αποτυπώσεις της σκέψης, μικρά σε έκταση, περιεκτικά, ωστόσο πλούσια σε νοήματα για να παρακινούν τη σκέψη του αναγνώστη σε βαθύτερη περισυλλογή και προβληματισμό. Ελευθερόστιχα στο σύνολό τους, πλην κάποια που αποδίδονται σε πεζή μορφή, δίνουν έμφαση στο συναίσθημα και στη σκληρή αλήθεια που προκαλεί η πρώτη εντύπωση, αλλά και η τολμηρή διεισδυτική ματιά του παρατηρητή - ποιητή, που δε φοβάται να εκτεθεί για να εκδηλώσει την πίκρα και την αγανάκτησή του για όλα αυτά που τον κάνουν σήμερα να ντρέπεται, να θλίβεται και να πονά. Γραμμένα σε απλή και κατανοητή γραφή, παρότι σε πολυτονικό σύστημα, κινούνται διακριτικά και χαμηλόφωνα από επιλογή, καθώς στόχος τους δεν είναι ο εντυπωσιασμός του αναγνώστη, αλλά η επίτευξη της αμεσότητας και της ουσιαστικής επικοινωνίας μαζί του, καθώς αυτός είναι και ο τελικός αποδέκτης τους.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.