Βιβλιοκριτική: "Το σημείο θραύσης" της Ουρανίας-Μαρίας Μαμασούλα

Το σημείο θραύσης
Μια καθηλωτική διαδρομή από τη λάβα της Ισλανδίας ως τη σιωπή τη Νιγηρίας, κι ακόμα πιο βαθιά
Συγγραφέας: Ουρανία-Μαρία Μαμασούλα
Ημερομηνία έκδοσης: 01/2026
ISBN: 978-960-626-919-6
Σελίδες: 482

Εκδόσεις: Πηγή

Γράφει ο Κώστας Τραχανάς

1973, νησί Χέιμαεϊ, Ισλανδία, κάποια νύχτα γίνεται έκρηξη του ηφαιστείου.

Το ηφαίστειο είχε ξυπνήσει, και η ηφαιστειακή τέφρα άρχισε να πέφτει σαν μαύρη βροχή, φτάνοντας μέχρι το χωριό και καλύπτοντας τα πάντα με ένα λεπτό στρώμα σκοτεινής, ασφυκτικής σκόνης. Η ζέστη ήταν αφόρητη και η λάβα ήταν πηχτή και φωτεινή σαν λιωμένο μέταλλο κατευθυνόμενη προς τους πρόποδες του βουνού. Οι εκρήξεις από το ηφαίστειο συνέχιζαν να ταράζουν τον αέρα, με βροντές και εκτυφλωτικές λάμψεις να φωτίζουν τη σκοτεινή νύχτα. Το τοπίο ήταν εφιαλτικό.

Η λάβα κατευθύνεται προς τα πρώτα σπίτια του νησιού…

Η παντοδυναμία της φύσης, από τους ισχυρούς σεισμούς και τις ηφαιστειακές εκρήξεις μέχρι τις καταιγίδες και τις θαλασσοταραχές, δείχνουν πως η φύση λειτουργεί με δικούς της κανόνες, συχνά υπενθυμίζοντας την εύθραυστη θέση του ανθρώπου στον κόσμο.

Ο δεκαπεντάχρονος Άσγκερ και η Ράγκνα το ίδιο βράδυ, που γίνεται η έκρηξη του ηφαιστείου, θα βρεθούν για παιχνίδι στο βουνό και θα παρασύρουν χωρίς να το θέλουν, τον συνομήλικο Στέφαν κοντά στην κορυφή του βουνού Έλντφελ, από όπου ξεχείλιζε η λάβα του ηφαιστείου. Οι δυο θα σωθούν με το ποδήλατό τους, αλλά ο Στέφαν θα πλακωθεί από ένα τεράστιο βράχο και θα πεθάνει.

Ο Άσγκερ το φέρνει βαρέως ότι αυτός ήταν η αιτία να πεθάνει ο φίλος του Στέφαν.

Αυτό το γεγονός σημαδεύει για πάντα τον έφηβο Άσγκερ.

1989, Βοστώνη η Άννα γίνεται επίσημα διπλωματούχος γεωλόγος.

Ο φίλος της , ο τριανταπεντάχρονος Μάθιου καλεί την Άννα να πάνε για δύο μήνες στην Νιγηρία να εργαστούν στις εξορύξεις πετρελαίου.

Θα είναι και για τους δυο μια μεγάλη ευκαιρία, καλή εμπειρία και πολλά τα λεφτά.

Τελικά αποφασίζουν και φεύγουν για την Αφρική.

Η περιοχή της εξόρυξης ήταν μια ζωντανή, δυναμική ζώνη, γεμάτη ενέργεια και ένταση. Κάθε κίνηση, κάθε ήχος συνέβαλλε στη μεγάλη επιχείρηση εξαγωγής του πολύτιμου πετρελαίου.

Η Άννα ήταν υπεύθυνη για την ανάλυση των γεωλογικών δειγμάτων. Συνέλεγε δείγματα από διαφορετικά βάθη.

Είχε αφήσει πίσω της τις αναστολές και τις δεύτερες σκέψεις που αρχικά την απασχολούσαν σχετικά με αυτό το τολμηρό της εγχείρημα. Η αλήθεια ήταν ότι ήξερε καλά πως συμμετείχε σε κάτι που δεν ήταν απόλυτα νόμιμο και ενδεχομένως όχι και τόσο ηθικό.

Η περιοχή Γουόρι που δούλευαν δεν ήταν πάντα έτσι. Υπήρχαν εποχές που η ζωή εκεί ήταν απλή, σχεδόν γαλήνια. Οι άνθρωποι ζούσαν από τη γη και το ποτάμι, ψαρεύοντας και καλλιεργώντας τα χωράφια τους. Όλα όμως άλλαξαν όταν ανακαλύφθηκε το πετρέλαιο.

Οι πρώτες εταιρείες πετρελαίου έταξαν μεγάλα πράγματα στους ντόπιους κατοίκους. Υποσχέθηκαν πλούτη, υποδομές , μια νέα ζωή γεμάτη ευημερία. Αλλά η πραγματικότητα ήταν σκληρή. Η εργασία στις πλατφόρμες πετρελαίου ήταν εξοντωτική. Η ζέστη και η υγρασία σε καταβρόχθιζαν. Οι ώρες ατελείωτες, χωρίς τον απαραίτητο εξοπλισμό ασφαλείας. Κι όταν συμβεί κάποιο ατύχημα, τι γίνεται; Συνήθως οι εταιρείες το αγνοούσαν. Οι εργάτες αφήνονταν στην τύχη τους. Εκρήξεις και ατυχήματα γινόταν πολλά στα εργοτάξια πετρελαίου.

Το πετρέλαιο δεν κατέστρεφε μόνο τις ζωές των ανθρώπων, αλλά και τη γη και τα νερά τους. Οι διαρροές και οι εκρήξεις μόλυναν τα πάντα. Η γη αιμορραγούσε και ο κόσμος είχε χάσει την πίστη του.

Οι ντόπιοι άρχισαν να μάχονται και να διεκδικούν τα δικαιώματά τους και να προστατεύσουν τη γη τους. Η πίστη και η επιμονή ήταν τα μόνα όπλα τους.

Για τις εταιρείες και τους υπαλλήλους των εταιρειών, η δουλειά ήταν κερδοφόρα.

Οι ντόπιοι ζούσαν σε αυτοσχέδιες καλύβες, χωρίς πρόσβαση σε καθαρό νερό ή ηλεκτρισμό, ενώ οι ξένοι υπάλληλοι της εταιρείας απολάμβαναν όλες τις ανέσεις.

Η Άννα αναρωτιόταν πώς κάνανε κάτι τόσο κακό. Τώρα συνειδητοποίησε τις βαθύτερες επιπτώσεις της εξόρυξης πετρελαίου. Δεν ήταν μόνο θέμα εργασίας και κέρδους ,αλλά και ζήτημα επιβίωσης και πολιτισμικής κληρονομιάς.

Καταστρέφανε τα πάντα στη Νιγηρία. Τη γη, τους ανθρώπους… Τα παιδιά έπαιζαν μέσα στη σκόνη και στα απόβλητα.

Η Άννα έβλεπε ότι δεν μπορούσε να κάνει κάτι για να βοηθήσει τους ντόπιους εργάτες. Δεν μπορούσε να σώσει όλο αυτόν τον κόσμο. Ήξερε ότι αυτή ήταν περαστική από εκεί. Έπρεπε να κοιτάξει το συμφέρον της να τελειώσει τη δουλειά της, να πληρωθεί και να επιστρέψει στη Βοστώνη. Ούτε η εταιρεία μπορούσε να κάνει τίποτα. Η Άννα κατάλαβε ότι δεν μπορείς να περιμένεις από αυτούς που σε κατέστρεψαν να γίνουν αυτοί που θα σε σώσουν…

Η Άννα άρχισε να νιώθει αισθήματα ενοχής. Το έργο που κάποτε φαινόταν συναρπαστικό, τώρα έμοιαζε με έναν εφιάλτη γεμάτο κινδύνους και αδικίες που δεν είχε υπολογίσει.

Η Άννα είδε με τρόμο τη μηδαμινή αξία της ανθρώπινης ζωής σε έναν περιβάλλον όπου το κέρδος και η παραγωγή κυριαρχούσαν. Η φρίκη για την απουσία ανθρωπιάς την πλημμύρισε.

Η απελπισία την έπνιξε.

Ήξερε ότι έπρεπε να φύγει από εκεί το συντομότερο δυνατόν. Έτσι και έγινε έφυγε μόνη της, σαν κυνηγημένη, για τη Βοστώνη, χωρίς να ζητήσει τα υπόλοιπα χρήματά της.

Ο καθηγητής γεωλογίας Ίθαν κάλεσε την Άννα να πάνε στην Ισλανδία να μελετήσουν τα ηφαίστεια και τη γεωλογία που θα μπορούσαν να γίνουν ο τρόπος να κατανοήσει καλύτερα τον κόσμο και να συμβάλλει στη βελτίωσή του. Οι φυσικές καταστροφές δεν είναι απλώς φαινόμενα, της είπε. Είναι ευκαιρίες για να μάθουνε και να προλάβουνε μελλοντικές τραγωδίες. Οι έρευνες των γεωλόγων μπορούσαν να συμβάλουν στη διαχείριση φυσικών καταστροφών ή ακόμα και στη διατήρηση οικοσυστημάτων.

Έτσι χρόνια αργότερα, η Άννα επισκέπτεται το νησί Χέιμαεϊ της Ισλανδίας, συμμετέχοντας σε μια γεωλογική μελέτη. Τίποτα, όμως, δεν θα εξελιχθεί όπως το περίμενε.

Δύο άγνωστοι, αλλά όχι ξένοι. Η Άννα και ο Άσγκερ. Ο καθένας τους έχει υπάρξει μάρτυρας μιας σκοτεινής αλήθειας. Εκείνος προσπαθεί να τη ζωγραφίσει. Εκείνη, να τη θάψει κάτω από πετρώματα και μελέτες. Κι όμως, ό,τι κι αν θάψεις βρίσκει πάντα τρόπο να βγει στην επιφάνεια.

Μια λέξη, μια εικόνα, μια συνάντηση, αρκεί για να πυροδοτήσει ό,τι σιγοκαίει. Κι όταν αυτό συμβεί, κανείς δεν μένει αμέτοχος.

Μπορεί να υπάρξει λύτρωση χωρίς την αλήθεια;

Από τις γεωτρήσεις πετρελαίου της Νιγηρίας μέχρι τους παγετώνες του Βορρά, ξετυλίγεται μια δυνατή ιστορία για τις ρωγμές που μας καθορίζουν – και για το φως που, κάποιες φορές, περνά μόνο μέσα από αυτές.

Ένα συγκλονιστικό βιβλίο.

Πρόκειται για Αριστούργημα.

Η Ουρανία Μαμασούλα γεννήθηκε το 1992 στο Αγρίνιο και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε Φυσική, κατέχει δύο μεταπτυχιακά διπλώματα και εργάζεται ως σύμβουλος στον χώρο της πληροφορικής. Λατρεύει τα ταξίδια, τη φύση και τον αθλητισμό, αλλά κυρίως τις ιστορίες που φωτίζουν την ανθρώπινη εμπειρία από απρόσμενες γωνίες.

Το «Σημείο Θραύσης» είναι το πρώτο της μυθιστόρημα και αντλεί έμπνευση από πραγματικά ιστορικά γεγονότα και τοπία με ιδιαίτερη σημασία για την ίδια. Με ευαισθησία απέναντι σε κοινωνικά ζητήματα και ανθρώπινα δικαιώματα, εστιάζει στα ηθικά διλήμματα, την ευθύνη και τον τρόπο με τον οποίο αυτά χαράσσονται μέσα μας. Μέσα από τη λογοτεχνία, επιδιώκει να εξερευνήσει τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό, δημιουργώντας ήρωες που παλεύουν με τις επιλογές τους.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο θα βρείτε εδώ.